Eγγύηση για σπουδές κύρους στο εξωτερικό

Πριν από λίγες ημέρες, στην πρόταση για τις αλλαγές στην Παιδεία που κατέθεσε η Επιτροπή Εθνικού Διαλόγου υπό τον καθηγητή Αντώνη Λιάκο, οι ενδιαφερόμενοι διαπίστωσαν ότι ανάμεσα στις προτάσεις είναι και μια που αλλάζει ριζικά τη δομή του λυκείου. Οχι μόνο γιατί το κάνει διετές (και τετραετές το γυμνάσιο) αλλά γιατί το νέο προτεινόμενο πρόγραμμα του λυκείου μοιάζει πάρα πολύ με τη δομή του προγράμματος International Baccalaureate (IB), το οποίο στη χώρα μας είναι γνωστό και ως Διεθνές Απολυτήριο.

Το ΙΒ το προσφέρουν εδώ και δεκαετίες στην Ελλάδα τα μεγαλύτερα ιδιωτικά σχολεία και το προτιμούν οι μαθητές που επιθυμούν να σπουδάσουν στο εξωτερικό. Ας δούμε πώς λειτουργεί: είναι ένα πρόγραμμα σπουδών που ελέγχεται από ομώνυμο μη κερδοσκοπικό οργανισμό που εδρεύει στη Γενεύη αλλά έχει και περιφερειακά γραφεία στο Λονδίνο, στο Οσλο, στη Νέα Υόρκη, στη Μόσχα κ.α. Το κεντρικό γραφείο εξετάσεων βρίσκεται στο Κάρντιφ της Ουαλίας.

Για να μπορέσει να παρέχει το πρόγραμμα σπουδών του οποιοδήποτε σχολείο Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του κόσμου απαιτείται προηγούμενη έγκριση του οργανισμού, η οποία παρέχεται κατόπιν αυστηρού ελέγχου του σχολείου. Το Διεθνές Απολυτήριο, με τον Νόμο 2327/95, αναγνωρίστηκε ως αντίστοιχο και ισότιμο με το ελληνικό απολυτήριο λυκείου.

Με το πρόγραμμα, το οποίο παρέχεται στην Ελλάδα από το 1990 και η δομή του παραπέμπει σε πανεπιστήμιο, υπάρχει η εξής ιδιαιτερότητα: οι περισσότεροι έλληνες απόφοιτοί του θα εισαχθούν, και μάλιστα κατά προτίμηση, στα μεγαλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου, όπως στην Οξφόρδη, στο Κέιμπριτζ, στο ΜΙΤ κ.λπ., αλλά δεν θα μπορούν να μπουν σε ελληνικό πανεπιστήμιο λόγω της εντελώς διαφορετικής δομής των σπουδών.

Για τον λόγο αυτόν, τις ημέρες που οι μαθητές λυκείου θα δίνουν εξετάσεις οι τελειόφοιτοι μαθητές του IB θα ξεκουράζονται καθώς οι δικές τους εξετάσεις γίνονται νωρίτερα και οι περισσότεροι νιώθουν σίγουροι ότι κάποιο μεγάλο πανεπιστήμιο θα τους δεχθεί, ενώ είναι και κατασταλαγμένοι από πολύ νωρίς για το είδος των σπουδών που θα ακολουθήσουν. Δεν συμπληρώνουν Μηχανογραφικά, όπως κάνουν οι συμμαθητές τους στο τυπικό πρόγραμμα σπουδών ενός λυκείου. Η περίπτωση να βρεθούν από καραμπόλα σε σχολή άσχετη με τις προτιμήσεις τους απλώς δεν υφίσταται.

Η ιστορία. Το IB ξεκίνησε τη δεκαετία του ’60, με σκοπό να εγκαθιδρύσει ένα σχολείο μεγάλου κύρους σε όλον τον κόσμο. Την εποχή εκείνη απευθυνόταν κυρίως σε παιδιά διπλωματών και στελεχών εταιρειών, οι οποίοι μετακινούνταν συχνά. Ομως επεκτάθηκε σχεδόν αμέσως καθώς η πράξη απέδειξε ότι τα μεγαλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου δέχονταν μετά χαράς τους αποφοίτους του.

Σήμερα το πρόγραμμα αυτό παρέχεται από περίπου 3.700 σχολεία σε 147 χώρες και το παρακολουθούν 1,2 εκατομμύρια μαθητές, ηλικίας 3 έως 19 ετών, καθώς έχει θεσπιστεί και η λειτουργία Pre-IB, που απευθύνεται σε μαθητές δημοτικού.

Στη χώρα μας καθοριστικό ρόλο για την εγκαθίδρυσή του έπαιξε ο αείμνηστος ιστορικός της εκπαίδευσης Αλέξης Δημαράς, τότε διευθυντικό στέλεχος στη Σχολή Μωραΐτη. Ο ίδιος είχε εξηγήσει ότι το έκανε «επειδή πιστεύω ότι είναι καλό να υπάρχουν εναλλακτικές εκπαιδευτικές λύσεις και γιατί είναι ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα από παιδαγωγικής και ακαδημαϊκής άποψης, γιατί αποτελεί συνδυασμό γενικής παιδείας και ειδίκευσης».

Τα μαθήματα. Το πρόγραμμα για το λύκειο είναι διετές (B’ – Γ’ Λυκείου αντίστοιχα). Υπάρχουν έξι ομάδες μαθημάτων, από την καθεμία εκ των οποίων ο μαθητής επιλέγει ένα μάθημα. Συνεπώς μαθαίνει αυτά τα έξι μαθήματα επί δύο έτη. Παράλληλα, κάθε μάθημα χωρίζεται σε δύο επίπεδα εμβάθυνσης, το βασικό και το υψηλό, και ο μαθητής πρέπει να διαλέξει τρία μαθήματα από κάθε επίπεδο. Οι σπουδές γίνονται στα αγγλικά – εκτός από τη μητρική γλώσσα και την Ελληνική Ιστορία.

Οι έξι ομάδες μαθημάτων περιλαμβάνουν τη μητρική γλώσσα του μαθητή η πρώτη, ξένες γλώσσες (με πολλές επιλογές) η δεύτερη, κοινωνικές επιστήμες (Οικονομικά, Ιστορία, Κοινωνική – Πολιτισμική Ανθρωπολογία, Φιλοσοφία, Ψυχολογία) η τρίτη, πειραματικές επιστήμες (Βιολογία, Φυσική, Χημεία) η τέταρτη, Μαθηματικά (με τρία επίπεδα εμβάθυνσης, ανάλογα με το αν ο μαθητής θα κάνει κατόπιν σπουδές υψηλών ή χαμηλών απαιτήσεων σε Μαθηματικά) η πέμπτη και Τέχνες, Μουσική, Πληροφορική, Αρχαία Ελληνικά ή κάποιο άλλο μάθημα από τις προηγούμενες ομάδες η τελευταία. Αυτή η δομή ουσιαστικά επιτρέπει σε κάθε μαθητή να διαμορφώσει εξατομικευμένο πρόγραμμα, προσαρμοσμένο στην επιλογή των μετέπειτα πανεπιστημιακών σπουδών που έχει αποφασίσει. Τα μαθήματα εκτείνονται σε 35-37 ώρες την εβδομάδα. Εκτός από αυτά, οι μαθητές διδάσκονται (υποχρεωτικά) το μάθημα Θεωρία της Γνώσης που έχει στόχο να συνδέσει λειτουργικά όλα τα υπόλοιπα μαθήματα και να τους διδάξει Λογική και Επιστημολογία, ενώ κάνουν και μίνι διπλωματική εργασία (εκτεταμένο δοκίμιο) 4.000 λέξεων σε αντικείμενο της επιλογής τους. Ακόμη πρέπει να γράψουν και μικρότερο δοκίμιο 1.500 λέξεων σε θέμα δικής τους επιλογής – από κατάλογο θεμάτων – και να συμπληρώσουν πρόγραμμα 150 ωρών σε θέματα Δημιουργικότητας, Δράσης και Κοινωνικής Προσφοράς. Τα μαθήματα είναι κοινά σε όλα τα ΙΒ (η επιλογή των βιβλίων είναι ελεύθερη) και οι κεντρικές εξετάσεις διεξάγονται ταυτόχρονα τον Μάιο της δεύτερης χρονιάς (Γ’ Λυκείου), με θέματα που βγαίνουν από τα κεντρικά εξεταστικά γραφεία  στο Κάρντιφ και περιλαμβάνουν ύλη από το σύνολο των διετών σπουδών. Η τελική βαθμολογία εξάγεται κατά 20% από τις σχολικές επιδόσεις και κατά 80% από τις εξετάσεις. Το Διεθνές Απολυτήριο εκδίδεται εφόσον ο μαθητής συγκεντρώσει τουλάχιστον 24 μονάδες, με άριστα το 42, που μπορεί να γίνει 45 με 3 μονάδες μπόνους από τη διατριβή και το κοινό για όλους μάθημα.