Η μεγάλη αλλαγή στη σεξουαλική μας συμπεριφορά

Μια σημαντική αύξηση των ομοφυλοφιλικών εμπειριών κατέδειξε πρόσφατη έρευνα στις ΗΠΑ. Η βασική κινητήρια δύναμη πίσω από αυτήν, ωστόσο, είναι – όπως αποκαλύφθηκε – η αμφισεξουαλική συμπεριφορά ολοένα και περισσότερων ανθρώπων. Οι κοινωνίες αλλάζουν, το ίδιο και οι ανοχές των ανθρώπων που τις απαρτίζουν: η ίδια έρευνα έδειξε θεαματική αύξηση στο ποσοστό των Αμερικανών που θεωρούν αποδεκτές τις ομοερωτικές και αμφισεξουαλικές σχέσεις.  

Χρησιμοποιώντας στοιχεία από τη Γενική Κοινωνική Ερευνα (General Social Survey), μια έρευνα αντιπροσωπευτική σε εθνικό επίπεδο που διεξάγεται από το 1972 με τη συμμετοχή συνολικά 33.728 ενηλίκων, μια ομάδα κοινωνικών επιστημόνων με επικεφαλής την Τζιν Τουένζ, καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Σαν Ντιέγκο, και τον Ράιν Σέρμαν από το Florida Atlantic University, διαπίστωσε πως το ποσοστό των ανδρών που ανέφεραν τουλάχιστον έναν σεξουαλικό σύντροφο του ίδιου φύλου σχεδόν διπλασιάστηκε μεταξύ 1990 και 2014, φτάνοντας από το 4,5% στο 8,2%, Την ίδια περίοδο, επισημαίνουν οι επιστήμονες σε έρευνα η οποία δημοσιεύτηκε προχθές στην επιθεώρηση «Archives of Sexual Behavior», το ποσοστό των γυναικών  που ανέφεραν τουλάχιστον μία σεξουαλική σύντροφο υπερδιπλασιάστηκε, φτάνοντας από το 3,6% στο 8,7%.

«Εκείνο που μου προκάλεσε έκπληξη όμως», σημειώνει η Τζιν Τουένζ, «ήταν πως όταν εξετάσαμε προσεκτικότερα την αλλαγή αυτή, είδαμε πως οφείλεται κατά κύριο λόγο στους ανθρώπους που έχουν σεξουαλικές επαφές και με άνδρες και με γυναίκες». Πράγματι, ενώ το ποσοστό των συμμετεχόντων στην έρευνα οι οποίοι είχαν αποκλειστικά ομοερωτικές σχέσεις δεν αυξήθηκε σημαντικά μεταξύ 1990 και 2014, εκείνο των ενηλίκων που ανέφεραν σεξουαλικές επαφές και με άνδρες και με γυναίκες πέρασε από το 3,1% στο 7,7%. Οσο για το ποσοστό των ανθρώπων που εκφράζουν την πεποίθηση πως «οι σεξουαλικές σχέσεις ανάμεσα σε δύο ενηλίκους του ίδιου φύλου δεν έχουν τίποτε το επιλήψιμο», αυτό αυξήθηκε από το 13% στο 49% – ενώ μεταξύ 1973 και 1990 είχε καταγράψει αύξηση μόλις δύο μονάδων, από το 11% στο 13%. Μεταξύ των επονομαζόμενων millennials μάλιστα, εκείνων που γεννήθηκαν από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 μέχρι το 2000, το ποσοστό της αποδοχής άγγιζε το 2014 το 63%.

«Η αποδοχή των ομοφυλοφίλων και των λεσβιών υπήρξε πραγματικά το κυριότερο ζήτημα αναφορικά με τα πολιτικά δικαιώματα αυτές τις τελευταίες δεκαετίες» επισημαίνει η Τζιν Τουένζ, συγγραφέας ενός βιβλίου με τίτλο «Generation Me» («Γενιά Εγώ»). Η Τουένζ, η οποία μελετά τον τρόπο με τον οποίο αλλάζει η κοινωνική συμπεριφορά με τον χρόνο, θεωρεί την αποδοχή των ΛΟΑΔ (Λεσβίες, Ομοφυλόφιλοι, Αμφιφυλόφιλοι, Διαφυλικοί) ως το καλύτερο παράδειγμα μιας τέτοιας αλλαγής στην πρόσφατη Ιστορία – «μιας κοινωνικής αλλαγής που επήλθε σχετικά γρήγορα» όπως λέει.

Κοιτάμε περισσότερο τον εαυτό μας

Ολα πάντως τα συμπεράσματα της έρευνάς της, τόσο η αύξηση των αμφισεξουαλικών/ομοερωτικών σχέσεων όσο και τα αυξημένα ποσοστά αποδοχής τους, την κάνουν να πιστεύει πως η κινητήρια δύναμη πίσω από αυτή την αλλαγή νοοτροπίας είναι η εξής: κοιτάμε περισσότερο τον εαυτό μας.

«Ορισμένοι διανοητές έχουν υποστηρίξει πως ο ατομισμός αυξάνεται στη δυτική κουλτούρα από την Αναγέννηση και εξής, η αλλαγή αυτή όμως άρχισε να επιταχύνεται γύρω στο 1965 με 1970» εξηγεί. Οσο λιγότερο χρειάζεται να ανησυχεί μια κοινωνία για τη διαθεσιμότητα πόρων τόσο λιγότερο χρειάζεται να ανησυχεί και το άτομο για το πώς θα ταιριάξει με τους κανόνες και τις προσδοκίες της ευρύτερης ομάδας.

«Σκεφτείτε τι τεράστια ομαδική προσπάθεια χρειαζόταν άλλοτε για να φτιαχτεί ένα γεύμα» λέει η Τουένζ. «Τώρα χρειάζεται κανείς μόνο δύο δολάρια και έναν φούρνο μικροκυμάτων». Η ασφάλεια αυτή σημαίνει λιγότερα κίνητρα να ακολουθήσει κάποιος πολιτισμικούς «κανόνες» που δεν συμβαδίζουν με τις προσωπικές του επιθυμίες. Και αυτός ο ατομισμός ενδεχομένως να μας καθιστά και περισσότερο ανεκτικούς.

«Ο ατομισμός λέει ουσιαστικά πως κάνεις ό,τι θέλεις να κάνεις και αφήνεις τους άλλους να κάνουν ό,τι θέλουν να κάνουν. Οι άνθρωποι είναι πιο πρόθυμοι να δεχθούν συμπεριφορές που δεν έχουν επιθυμία να υιοθετήσουν οι ίδιοι. Υπάρχει πιο έντονη η ανάγκη να κάνω αυτό που είναι σωστό για μένα».

Για όλα φταίνε οι millennials;

Οι ερευνητές προσπάθησαν να ανακαλύψουν κατά πόσο και σε ποιον βαθμό ευθύνονται συγκεκριμένες γενιές για την αλλαγή, αλλά αυτό είναι δύσκολο, ακόμα και με τις πιο εξελιγμένες στατιστικές μεθόδους. Κάποια από τα στοιχεία, για παράδειγμα, υποδηλώνουν πως οι νεότερες γυναίκες είναι πιθανότερο να έχουν ομοερωτικές σχέσεις σε σύγκριση με τις μεγαλύτερες σε ηλικία γυναίκες. Οπως όμως σπεύδει να επισημάνει η Τουένζ, είναι δύσκολο να διαχωριστεί αυτή η αύξηση της ομοερωτικής συμπεριφοράς στις νεότερες γυναίκες από τις γενεαλογικές αλλαγές. Μια έρευνα του 2013 για τη σεξουαλικότητα είχε διαπιστώσει επίσης πως οι αμφισεξουαλικοί έχουν πολλές πιθανότητες να παντρευτούν άτομα του αντίθετου φύλου, κάποιος θα μπορούσε ωστόσο να αντιτείνει εύκολα πως αυτό είναι αποτέλεσμα μιας (μειούμενης) κοινωνικής πίεσης και όχι μιας μείωσης της σεξουαλικής ρευστότητας με το πέρασμα των χρόνων.

Παρουσιάζει άραγε αυτή την εικόνα σήμερα ο κόσμος επειδή οι millennials φέρνουν μαζί τους μια περίοδο ανεκτικότητας και ελεύθερου έρωτα; Οι άνθρωποι γίνονται λιγότερο ή περισσότερο «στρέιτ» (ή και στενόμυαλοι) καθώς μεγαλώνουν; Μήπως απλώς αλλάζουμε συνολικά ως κοινωνία με τον χρόνο;

«Είναι πολύ δύσκολο να διαχωριστούν τα ερωτήματα αυτά, διότι σε οποιαδήποτε δεδομένη στιγμή η ηλικία ενός ανθρώπου είναι προϊόν τόσο της χρονιάς που διανύουμε όσο και της χρονιάς που γεννήθηκε» επισημαίνει η Τουένζ. Αλλά υπάρχουν και άλλοι περιορισμοί: είναι δύσκολο να διαπιστωθεί πώς μπορεί να αλλάζουν αυτά τα πράγματα σε ένα άτομο με την ηλικία, διότι οι boomers, η μεταπολεμική γενιά της δημογραφικής έκρηξης, δεν ερωτήθηκαν για τους σεξουαλικούς συντρόφους τους όταν ήταν 20 χρονών και δεν μπορούμε να προχωρήσουμε γρήγορα στο μέλλον ώστε να δούμε πώς θα είναι οι millennials στα 60 τους.

Ακόμη πιο ανεκτικές οι νέες γενιές
Η Τζιν Τουένζ, μια από τους συντάκτες της έρευνας που δημοσιεύτηκε προχθές στην επιθεώρηση «Archives of Sexual Behavior», ανυπομονεί να εξετάσει τα νέα δεδομένα σε μερικά χρόνια. Δεν έχει καμία αμφιβολία πως η ανεκτικότητα θα συνεχίσει να αυξάνεται – στο κάτω κάτω, οι νεότερες γενιές είναι σημαντικά πιο ανεκτικές και οι γηραιότεροι συμμετέχοντες στην έρευνα θα αποσυρθούν σταδιακά από τη δεξαμενή των δεδομένων.