Αρχιτέκτονες στα πρόθυρα νευρικής κρίσης

«Ο πρωταρχικός  σκοπός της Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής είναι να λύσει κοινωνικά προβλήματα, παρά να δώσει βήμα στον αρχιτέκτονα  για να εξασκήσει τις καλλιτεχνικές απόψεις του». Η δήλωση του Αλεχάντρο Αραβένα, καλλιτεχνικού διευθυντή της φετινής διοργάνωσης, ο οποίος ήδη λαμβάνει διαστάσεις σταρ, λειτουργεί σαν το κλειδί που ξεκλειδώνει τις πόρτες στα εθνικά περίπτερα των χωρών που συμμετέχουν στην Μπιενάλε δουλεύοντας πάνω στον γενικό τίτλο «Ανταπόκριση από το μέτωπο». Καθώς λοιπόν οι εστίες έντασης διευρύνονται και οι συνθήκες κρίσης επιτείνονται σε πολλά σημεία του κόσμου, οι χώροι της Βενετίας θα συγκεντρώσουν τις προτάσεις από τη σύγχρονη αρχιτεκτονική εμπειρία, όπου σημασία έχουν οι άμεσες λύσεις και όχι τόσο η φόρμα της  κατασκευής. Κι αυτό επειδή η αρχιτεκτονική οφείλει να δώσει απάντηση στα ερωτήματα που αφορούν τη στέγαση προσφύγων στην Ευρώπη, την ασφάλεια και ελευθερία, τα δίκτυα κοινωνικής συνύπαρξης, τον κοινωνικό αποκλεισμό και την ανισότητα.  

Η ΕΛΛΑΔΑ. Στην τάση ανοιχτής συμμετοχής και συλλογικότητας έχουν ξεχωρίσει ήδη τα περίπτερα της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Φινλανδίας, των ΗΠΑ, της Αυστρίας. Το ελληνικό συμμετοχικό πείραμα, ειδικά, με την ονομασία «#This is a co-op», έδωσε το έναυσμα για τη μεγάλη συζήτηση αν η επιλογή του υπουργείου Πολιτισμού θα αφήσει διακριτό αποτύπωμα στην επερχόμενη Μπιενάλε. Η εκπροσώπηση της Ελλάδας πάντως είναι άθροισμα των 136 μελών του Συλλόγου Ελλήνων Αρχιτεκτόνων που εμφανίζονται με την ιδιότητα του επιμελητή της φετινής συμμετοχής. Με κεντρικό στοιχείο στο ελληνικό περίπτερο την κατασκευή ενός αμφιθεάτρου, οι έλληνες αρχιτέκτονες θα εκθέσουν πρότζεκτ, φωτογραφίες, σχεδιαγράμματα σε σχέση με τις προβληματικές που έχουν ορίσει, δηλαδή το Προσφυγικό, την κρίση της πόλης, την κρίση του επαγγέλματος του αρχιτέκτονα, τον χώρο και τα κοινά αγαθά. «Οι θεματικές αυτές, αν και φαίνονται διαχωρισμένες, εκφράζουν τη συνολική μετααποικιακή συνθήκη εκτοπισμού, επισφάλειας και ευθραυστότητας που διανύει η χώρα μας αλλά και άλλες χώρες του Νότου» αναφέρουν στον ιστότοπο (http://venicebiennale2016.gr/el/thisisaco-op/#) όπου ενημερώνουν το κοινό για τις προσεχείς εκδηλώσεις που θα λάβουν χώρα στο περίπτερο και σε άλλα μέρη της Ελλάδας.

ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΗΠΑ. Η Γερμανία και η Αυστρία, από την άλλη, αντιμετώπισαν με γρήγορα ριφλέξ την υποδοχή και εγκατάσταση των προσφύγων, δείχνοντας στα περίπτερά τους τα υλοποιημένα αρχιτεκτονικά τους προγράμματα. Στο γερμανικό περίπτερο η έννοια της πατρίδας (Heimat) παρουσιάζει λύσεις για τη στέγαση στις πόλεις Μόναχο, Βερολίνο, Καρλσρούη και σε άλλες περιοχές. Η ομάδα επιμελητών της Αυστρίας, πάλι, αξιοποιεί το κτιριακό απόθεμα από κενούς άλλοτε επαγγελματικούς χώρους στη Βιέννη και σε συνεργασία με μη κυβερνητικές οργανώσεις παρουσιάζουν προγράμματα στέγασης των προσφύγων. Ενώ στο φινλανδικό περίπτερο παρουσιάζονται οι νικητές του διεθνούς διαγωνισμού «Από τα σύνορα στο σπίτι» με θέμα τη στέγαση ατόμων σε καθεστώς αιτήματος ασυλίας που προκήρυξε τον περασμένο Νοέμβριο το Φινλανδικό Μουσείο Αρχιτεκτονικής (εδώ το πρώτο βραβείο μοιράστηκαν αρχιτέκτονες από τη Γερμανία, την Ιταλία και τη Φινλανδία).

Η αμερικανική αρχιτεκτονική, εξάλλου, μέσα από έναν ανοιχτό διαγωνισμό κάλεσε εκείνους που ζουν στο Ντιτρόιτ να στείλουν καρτ ποστάλ με στιγμιότυπα της πόλης τους. Η επιλογή 20 εικόνων από αυτές δημιουργούν την αρχιτεκτονική έρευνα γύρω από τις σύγχρονες πόλεις που αντιμετωπίζουν ζητήματα εγκαταλειμμένων βιομηχανικών χώρων και δημογραφικής συρρίκνωσης. Η οργάνωση της επιμελητικής πρότασης της Κύπρου Contested Fronts από τον Σωκράτη Στρατή διερευνά τον ρόλο της αρχιτεκτονικής σε «από κοινού» πρακτικές σε αμφισβητούμενους χώρους λόγω εθνοτικών ή κοινωνικών συγκρούσεων. Οπως για παράδειγμα η Αμμόχωστος. Εστιάζει στον ενεργό ρόλο της ad hoc τεχνολογίας (τεχνολογία για ειδικό σκοπό) που ενθαρρύνει τη δράση άτυπων ομάδων (συλλογικοτήτων) με άτομα προερχόμενα από περιοχές πέραν διαχωριστικών γραμμών.

INFO
Η 15η Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας θα διαρκέσει από τις 28 Μαΐου έως τις 27 Νοεμβρίου. Το ελληνικό περίπτερο θα εγκαινιαστεί αύριο, Παρασκευή 27 Μαΐου