Βραζιλία: Η πρόεδρος κάθεται στο εδώλιο

Με πολιτική παράλυση απειλείται η Βραζιλία, σε μια εποχή μάλιστα που ετοιμάζεται να φιλοξενήσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Ρίο, έπειτα από την παραπομπή σε δίκη της προέδρου Ντίλμα Ρουσέφ. Η Γερουσία της χώρας χθες έλαβε αυτή την ιστορική απόφαση εν μέσω βαθιάς οικονομικής ύφεσης και ενός τεράστιου σκανδάλου διαφθοράς που τώρα θα πρέπει να αντιμετωπίσει ο διάδοχός της, αντιπρόεδρος Μισέλ Τεμέρ.

Η δίκη της Ρουσέφ για «δημιουργική λογιστική» στον προϋπολογισμό θα διαρκέσει έξι μήνες και εάν αθωωθεί θα επιστρέψει στον θώκο της. Δικαστές της Ρουσέφ, η οποία είναι η πρώτη γυναίκα πρόεδρος της Βραζιλίας, θα είναι γερουσιαστές, πολλοί εκ των οποίων κατηγορούνται για πιο σοβαρά εγκλήματα. Η απόφαση απαιτεί πλειοψηφία 2/3 και δυστυχώς για τη Ρουσέφ η χθεσινή απόφαση της Γερουσίας ελήφθη με ακόμα μεγαλύτερη αναλογία. Εν τω μεταξύ ο κεντρώος Τεμέρ θα αναλάβει τα ηνία της χώρας, αν και ο ίδιος εμπλέκεται σε ένα άλλο μεγάλο σκάνδαλο διαφθοράς, με την κρατική εταιρεία πετρελαίων Petrobras.

Η απόφαση της Γερουσίας που ελήφθη με 55 ψήφους υπέρ και 22 κατά, έπειτα από μια μαραθώνια 20ωρη συνεδρίαση, βάζει τέλος στην επί 13 χρόνια διακυβέρνηση της Βραζιλίας από το αριστερό Εργατικό Κόμμα, το οποίο ξεπήδησε μέσα από το εργατικό κίνημα και συνέβαλε στο να βγουν εκατομμύρια Βραζιλιάνοι από τη φτώχεια πριν αποκαλυφθεί ότι πολλά από τα στελέχη του εμπλέκονται στο σκάνδαλο της Petrobras.

Η παραπομπή είναι περισσότερο πολιτική παρά νομική. Παρόμοιες δημοσιονομικές ανωμαλίες έγιναν από τις περισσότερες προηγούμενες κυβερνήσεις χωρίς ποτέ να τιμωρηθεί κάποιος – ουσιαστικά η απόφαση αποτελεί μια δικαιολογία για να απομακρυνθεί η Ρουσέφ. Η βουλγαρικής καταγωγής πρώην αντάρτισσα είχε εκλεγεί το 2010 απολαμβάνοντας ένα από τα υψηλότερα ποσοστά δημοτικότητας ηγέτη διεθνώς. Ομως, καθώς η οικονομία άρχισε να βυθίζεται, το ίδιο συνέβη και με τη δημοφιλία της που πλέον έχει πέσει στο 10%, με το 60% των ψηφοφόρων να τάσσεται υπέρ της παραπομπής της.

Αν προσθέσει κανείς σε αυτά την πολωμένη πολιτική κατάσταση καθώς και το τεράστιο σκάνδαλο Petrobras στο οποίο εμπλέκονται πολιτικοί από όλο το φάσμα, μεταξύ των οποίων αρκετοί στενοί της συνεργάτες αλλά και ο προκάτοχός της στην προεδρία και μέντοράς της Λούλα ντα Σίλβα, καταλαβαίνει το εκρηκτικό μείγμα που έχει διαμορφωθεί αυτήν τη στιγμή στη διακυβέρνηση της Βραζιλίας.

Με τους Ολυμπιακούς του Ρίο να στρέφουν το διεθνές ενδιαφέρον στη Βραζιλία – και την υγειονομική κρίση που προκαλείται από τον ιό Ζίκα να δείχνει ότι δεν τελειώνει -, η χώρα έχει βυθιστεί σε μια ιδιαίτερα ζοφερή κατάσταση. Ωστόσο, δεν είναι λίγοι εκείνοι που διαφωνούν με τον τρόπο με τον οποίο ουσιαστικά αποπέμφθηκε η Ρουσέφ από το Παλάσιο ντο Πλανάλτο, καθώς η 68χρονη παραμένει μία από τους λιγότερο διεφθαρμένους πολιτικούς της χώρας.

Αντίθετα με τις έντονες σκηνές που εξελίχθηκαν κατά τη διάρκεια της πρώτης ψηφοφορίας στη Βουλή, πολλά μέλη της οποίας ούρλιαζαν και τραγουδούσαν, οι γερουσιαστές κράτησαν χαμηλούς τόνους. «Ολοι εδώ είμαστε στενοχωρημένοι. Δεν το θέλαμε, αλλά δεν μπορούσαμε να το αποφύγουμε. Η Βραζιλία εδώ και μήνες βρίσκεται σε τέλμα» δήλωσε ο γερουσιαστής Μαρτσέλο Κριβέλα που ψήφισε υπέρ της παραπομπής. «Ολοι αναγνωρίζουμε ότι η Ντίλμα έχει μοχθήσει όλη της τη ζωή για τη δημοκρατία στη Βραζιλία».

Ποσοστό άνω του 70% των Βραζιλιάνων τάσσεται στις δημοσκοπήσεις υπέρ της διεξαγωγής νέων εκλογών, κάτι που έχει αποκλείσει ο Μισέλ Τεμέρ, ο οποίος αναλαμβάνει τα ηνία της χώρας. Εχει περάσει τις τελευταίες εβδομάδες εξετάζοντας υποψηφίους για την κεντροδεξιά κυβέρνησή του, όμως τα ονόματα που έχουν διαρρεύσει δείχνουν πως θα την αποτελούν μόνο λευκοί άνδρες – αρκετοί εκ των οποίων εμπλέκονται στο σκάνδαλο Pertrobras. Η δημοτικότητα του Τεμέρ είναι εξίσου χαμηλή με εκείνη της απερχόμενης προέδρου – τον υποστηρίζει μόλις ένας στους επτά. Αντιμετωπίζει και αυτός κατηγορίες για διαφθορά, αλλά έτσι όπως έχει διαμορφωθεί το κλίμα στη Βουλή είναι μάλλον απίθανο να παραπεμφθεί σε δίκη.

Το αν θα τα καταφέρει ο Τεμέρ είναι υπό αμφισβήτηση. Οι υποστηρικτές τού Εργατικού Κόμματος έχουν δεσμευθεί ότι θα κινητοποιηθούν εναντίον του. Κατά τη διάρκεια της ψηφοφορίας στη Γερουσία, χιλιάδες Βραζιλιάνοι κατέβηκαν στους δρόμους – κάποιοι για να διαμαρτυρηθούν και άλλοι για να πανηγυρίσουν την πτώση της Ρουσέφ. Εξω από το κτίριο του Κογκρέσου στην πρωτεύουσα Μπραζίλια σημειώθηκαν και συγκρούσεις των διαδηλωτών με την αστυνομία, η οποία χρησιμοποίησε δακρυγόνα και σπρέι πιπεριού.