Η μαύρη λίστα των θυμάτων της γρίπης

Ηταν μέσα καλοκαιριού του 2009 όταν ο ιός Η1Ν1 εισέβαλε στην ελληνική καθημερινότητα. Τότε ένας 33χρονος ασθενής εμφάνισε σοβαρές επιπλοκές με αποτέλεσμα να νοσηλευθεί σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας.

Νωρίτερα εκείνο τον Ιούνιο ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) είχε ανακοινώσει ότι ανέβαζε το επίπεδο συναγερμού στη Φάση 6. Η πανδημία της γρίπης ήταν η πρώτη ύστερα από 41 χρόνια.

Ο χειμώνας που ακολούθησε έφερε το σύστημα υγείας αλλά και τους ασθενείς στα όριά τους, καθώς αποκαλύφθηκαν τα κενά και οι ελλείψεις στα νοσοκομεία αλλά και η ανάγκη ενημέρωσης του πληθυσμού σε ό,τι αφορά τα εμβόλια.

Εκείνη τη χρονιά κατεγράφησαν στην Ελλάδα 18.230 εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα, με τους ειδικούς να επισημαίνουν ότι οι αριθμοί υποτιμούν την πραγματική συχνότητα της γρίπης Α (Η1Ν1) καθώς οι εκδηλώσεις στους ασθενείς ήταν ήπιες και συνεπώς δεν απευθύνονταν στον γιατρό.

Από τότε έως σήμερα έχουν περάσει περίπου 7 χρόνια και θα υπέθετε κανείς ότι το πάθημα έχει γίνει μάθημα. Κι όμως, φέτος η χώρα βίωσε ένα τραγικό déjà vu, με τους θανάτους από την επιδημία της γρίπης να ξεπερνούν εκείνους του χειμώνα 2009-2010.

Τα επίσημα στοιχεία του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ) είναι αποκαλυπτικά: Τη χρονιά της πανδημίας η Ελλάδα θρήνησε 142 ανθρώπους. Εναν χρόνο μετά ο ιός Η1Ν1 επανήλθε δριμύτερος καθώς οι νεκροί έφτασαν τους 180. Οι λοιμωξιολόγοι εντόπισαν την αιτία: το στέλεχος Α Η1Ν1 είχε επιστρέψει «χτυπώντας» πλέον μεγαλύτερης ηλικίας πληθυσμούς σε σχέση με την περίοδο 2009-2010.

ΑΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΤΟΙ. Τα χρόνια που ακολούθησαν η «μαύρη λίστα» των θυμάτων μειώθηκε αισθητά, όμως τον φετινό χειμώνα – και παρά τις κλιματικές συνθήκες που δεν ευνοούσαν τη μετάδοση του ιού της γρίπης εξαιτίας των υψηλών για την περίοδο θερμοκρασιών – οι υγειονομικές Αρχές αποδείχθηκαν απροετοίμαστες.

Εβδομάδα με την εβδομάδα οι θάνατοι αυξάνονταν: έως τον Μάιο του 2016 είχαν καταγραφτεί 194 θάνατοι (αριθμός ρεκόρ), προκαλώντας εύλογα ερωτηματικά. Και αυτό αφενός διότι ο ιός – εχθρός ήταν γνωστός και αφετέρου διότι, όπως φάνηκε εκ των υστέρων, στις λοιπές ευρωπαϊκές χώρες η θνητότητα μειώθηκε κατακόρυφα – σε βαθμό που σε κάποιες περιπτώσεις σχεδόν εκμηδενίστηκε.

Το ιατρικό σώμα καταλογίζει ευθύνες για την αδράνεια που επέδειξε το υπουργείο Υγείας, κάνοντας λόγο για «ανυπαρξία», καθώς δεν προέβη σε καμία καμπάνια ενημέρωσης του κοινού παρά τις κατευθυντήριες οδηγίες του ΠΟΥ.

Πιο συγκεκριμένα, ο Οργανισμός από το 2013 και έπειτα καθιέρωσε ετήσια ενημερωτική καμπάνια για τη γρίπη. Ο λόγος; «Η καλύτερη πρόληψη είναι ο εμβολιασμός κατά της γρίπης. Στο βόρειο ημισφαίριο η εποχική γρίπη παρουσιάζεται το φθινόπωρο και κορυφώνεται τον χειμώνα, συνεπώς ο Οκτώβριος είναι ο κατάλληλος μήνας για τη σχετική καμπάνια και τον εμβολιασμό του πληθυσμού» επισημαίνεται στον επίσημο διαδικτυακό τόπο του Οργανισμού.

 Παρά ταύτα η χώρα μας φαίνεται να «σκόνταψε» στη μετάφραση: το υπουργείο Υγείας δεν προχώρησε σε ενημερωτικές δράσεις, παρότι ο Ανδρέας Ξανθός εξέφρασε δημοσίως – στις αρχές του περασμένου Φεβρουαρίου – την ανησυχία του για το χαμηλό ποσοστό εμβολιασμού στον γενικό πληθυσμό αλλά και στους επαγγελματίες υγείας που, σύμφωνα πάντα με τον ίδιο, δεν ξεπερνούσε το 10%.

ΕΛΛΕΙΜΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ. «Υπήρξε ένα τεράστιο έλλειμμα ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης είτε εκείνων των πολιτών που ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου είτε εκείνων των επαγγελματιών που λόγω συνωστισμού στον χώρο εργασίας τους διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να νοσήσουν. Δεν υπήρχε ενημέρωση του πολίτη όπως γίνεται στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες» τονίζει στα «ΝΕΑ» ο πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών Γιώργος Πατούλης, προσθέτοντας ότι η απουσία πολιτικού σχεδιασμού είχε ως αποτέλεσμα αφενός να αυξηθεί η νοσηρότητα και αφετέρου να χαθούν ανθρώπινες ζωές.

Το κενό στην ενημέρωση επιχείρησε να καλύψει και ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος, καθώς στις 5 Φεβρουαρίου επανήλθε με ανακοίνωσή του στην ανάγκη εμβολιασμού του πληθυσμού, όπου μεταξύ άλλων αναφέρει: «Καλό είναι να εμβολιαστούν άμεσα οι ηλικιωμένοι, όσοι πάσχουν από σοβαρά χρόνια νοσήματα ή έρχονται σε επαφή με βρέφη και ανθρώπους που αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα υγείας».

Οι μισοί θα είχαν γλιτώσει τη ζωή τους
Οπως επισημαίνουν οι ειδικοί, εάν το πρόβλημα της υποστελέχωσης στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας είχε αντιμετωπιστεί εγκαίρως, οι μισοί θάνατοι πιθανόν να είχαν αποφευχθεί.