«Golden boys υπάρχουν και στην όπερα»

ριν από λίγες ημέρες συμμετείχε στα γυρίσματα του «Human requiem» στην Ελευσίνα. Επρόκειτο για την κινηματογράφηση της πρόσφατης παράστασης που ανέβηκε στο Μέγαρο Μουσικής σε σκηνοθεσία Γιόχεν Ζαντίνγκ. Για τις ανάγκες των γυρισμάτων όπου θα συμμετάσχει η Χορωδία της Ραδιοφωνίας του Βερολίνου, ο διεθνής έλληνας βαρύτονος και η σοπράνο Μάρλις Πέτερσεν βρέθηκαν ξανά υπό την καθοδήγησή του, ενώ υπεύθυνος για την κινηματογραφική σκηνοθεσία ήταν ο Ντάβιντ Χάνεκε, γιος του διάσημου αυστριακού σκηνοθέτη. Είχε προηγηθεί η κυκλοφορία του άλμπουμ «Χειμωνιάτικο ταξίδι» (Winterreise, από τη Navis Classics) του Σούμπερτ με πιανίστα τον Βασίλη Βαρβαρέσο. Από εδώ και πέρα το βλέμμα του είναι στραμμένο στις επόμενες ηχογραφήσεις του «Ντον Τζοβάνι» στην Περμ, με μαέστρο τον Θόδωρο Κουρεντζή και Ντόνα Αννα την Μυρτώ Παπαθανασίου. Λίγο πριν αναχωρήσει για τη Ζυρίχη όπου συμμετείχε στο ανέβασμα του «Μάκμπεθ», ο Δημήτρης Τηλιακός μάς μίλησε για τις περιπέτειες ενός διεθνούς έλληνα βαρύτονου.

«Το “Χειμωνιάτικο ταξίδι” είναι η συνάντηση με έναν αριστουργηματικό κύκλο του γερμανικού ρομαντισμού που σου δίνει την δυνατότητα να φωτίσεις στοιχεία τα οποία δεν γνωρίζεις ότι διαθέτεις. Είναι 24 τραγούδια, 24 διαφορετικές σκηνές. Θα μπορούσε να είναι μια τρίπρακτη όπερα. Η πορεία μου πάνω στη σκηνή ήταν ένα τεράστιο εφόδιο για να κάνω την ηχογράφηση. Τα δώρα του έργου αυτού είναι τα δώρα της μεγάλης τέχνης. Γίνεται μια αλλαγή μέσα σου. Σημασία έχει πώς προσεγγίζεις κάτι, δηλαδή η διεργασία. Εχω ακούσει πολλές ηχογραφήσεις του έργου που δεν με άγγιξαν. Ξεχωρίζω εκείνη του Ντίτριχ Φίσερ – Ντισκάου (στο πιάνο ο Αλφρεντ Μπρέντελ) επειδή αποκαλύπτει τον άνθρωπο απογυμνωμένο από κάθε είδους περιτύλιγμα και προστασία. Αποκαλύπτει την τραγικότητά της ανθρώπινης υπαρξης.

Δεν βιάζομαι. Η δουλειά αυτή θα μπορούσε να είχε ηχογραφηθεί πριν απο 10 χρόνια αλλά δεν θα είχε την ίδια ουσία, τουλάχιστον όπως το εισπράττω εγώ. Ξεκίνησα μεταφράζοντας το κείμενο για να δημιουργήσω το κέλυφος μέσα στο οποίο θα ξεδιπλώσω την αφήγησή μου. Δεν με δυσκόλεψαν τεχνικά πράγματα. Είχα την δύναμη και το θάρρος να μπορώ να μιλήσω για πράγματα που στις μέρες μας ακούγονται λίγο ταμπού όπως ο θάνατος , ο έρωτας, η τραγικότητά μας. Το αποφεύγει αυτό η εποχή μας και μας το υπενθυμίζει η τέχνη. Βρήκα λυτρωτικά στοιχεία. Θέλω αυτό που αποκτώ να το κάνω πράξη στη ζωή και στη σκηνή. Αυτό για μένα είναι σοφία. Τα διαβάσματά μου, ό,τι πήρα από ρόλους και συνεργασίες, ίσως να μην έχω την δυνατότητα να τα μεταδώσω αλλά με βοηθούν και με εμπνέουν για το μετέπειτα.

Το λυρικό θέατρο πλήττεται σήμερα, κατά την άποψή μου, από την Αυτοκρατορία του Εγώ των σκηνοθετών. Οι σκηνοθέτες υπηρετούν το Εγώ τους κυρίως και όχι το έργο, και αυτό το έχω αντιμετωπίσει πολλές φορές. Η αγορά της όπερας είναι πολύ σκληρή. Μπορεί να αποστεώσει πολύ σημαντικούς καλλιτέχνες αυτό το οικοδόμημα που λέγεται βιομηχανία του μουσικού θεάτρου. Ποιος ευθύνεται; Κυρίως όσοι βρίσκονται σε θέσεις – κλειδιά. Τα golden boys, οι μάνατζερ και οι casting directors οι οποίοι δεν ξέρω κατά πόσο έχουν βοηθήσει το λυρικό θέατρο. Η κατάσταση στην όπερα βρίσκεται σε οριακό σημείο και στην Ευρώπη.

Οι αναταράξεις στον πολιτιστικό τομέα είναι ένας επιεικής χαρακτηρισμός. Για μένα ό,τι έχει γίνει μέχρι σήμερα – καρατόμηση του Γιώργου Λούκου, τοποθέτηση του Φαμπρ – ήταν απλώς ένα σκάνδαλο. Ακόμη δεν μπορώ να πιστέψω ότι το υπουργείο Πολιτισμού επέλεξε έναν άνθρωπο που εκφράζεται σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο της σύγχρονης τέχνης και εξήγγειλε πρόγραμμα μέσα σε δύο μήνες για το καλοκαίρι. Το θέμα του Φεστιβάλ είναι πιο βαθύ. Θα πρέπει να αποφασίσουμε τι Φεστιβάλ θέλουμε.

Ονειρό μου είναι να σκηνοθετήσω. Ηδη ο τρόπος που τραγουδώ δημιουργεί ενα πλαίσιο θεατρικό – ποιητικό και κάθε μου ρόλος έχει μια γερή δραματουργική βάση. Πριν καν τον τραγουδήσω στη σκηνή τον έχω πλάσει, τον υπερασπίζομαι αν θέλεις. Αυτό είναι και το στοιχείο που εκτιμούν οι σκηνοθέτες πέραν της φωνής. Ισως το τολμήσω τα επόμενα χρόνια. Θα με ενδιέφερε πραγματικά – άλλωστε έχω μαθητεύσει δίπλα σε πολύ μεγάλους σκηνοθέτες και αυτό ειναι σπουδαίο σχολείο. Στα σχέδιά μου είναι να ηχογραφήσω έναν ακόμη κύκλο τραγουδιών του Μάνου Χατζιδάκι και ίσως και δημοτικά. Εχω κι εκεί ένα αγαπημένο, το “Μέρα μέρωσε”: είναι το τραγούδι με το οποίο έκανε καντάδα ο πατέρας στη μητέρα μου και με αυτό τον αποχαιρέτησα».