Η μεγάλη μάχη των δεύτερων

Οχι και τόσο παραδόξως όσο μπορεί να φαίνεται, το σκηνικό της επόμενης ημέρας δεν θα κριθεί από αυτόν που θα κατακτήσει την πρώτη θέση αλλά από αυτόν που θα έρθει δεύτερος. Και εδώ η αβεβαιότητα είναι μεγάλη. Γιατί στις εκλογές του περασμένου Δεκεμβρίου το Podemos έχασε για μια χούφτα ψήφους τη δεύτερη θέση από τους Σοσιαλιστές, οι οποίοι σηκώνουν τώρα και το μεγαλύτερο βάρος της αποτυχίας των διαπραγματεύσεων. Ο Πέδρο Σάντσες εμφανίστηκε επιφυλακτικός τόσο απέναντι σε μια καθαρά αριστερή συμμαχία όσο και απέναντι σε έναν μεγάλο συνασπισμό με το Λαϊκό Κόμμα. Η στάση του αυτή μπορεί να του κοστίσει στις εκλογές του ερχόμενου Ιουνίου. Αλλά για το άλλοτε κραταιό PSOE αυτή δεν είναι η μοναδική απειλή. Εξίσου σοβαρή, αν όχι σοβαρότερη, είναι η ενδεχόμενη κοινή κάθοδος του Podemos με τα μικρότερα κόμματα της Αριστεράς.

Ο εκλογικός νόμος στην Ισπανία ευνοεί τις συμμαχίες, ενώ τιμωρεί τα μικρότερα κόμματα. Η κοινή λίστα θα δώσει ενδεχομένως στο Podemos την ώθηση που του λείπει για να πλασαριστεί στη δεύτερη θέση. Και τότε οι Σοσιαλιστές θα βρεθούν στη δυσάρεστη θέση να κάνουν ως τρίτοι αυτό που δεν έκαναν ως δεύτεροι μετά τις εκλογές του Δεκεμβρίου: ή να δώσουν τη στήριξή τους σε μια κυβέρνηση της Δεξιάς με ή χωρίς τον Μαριάνο Ραχόι επικεφαλής ή να γίνουν ο μικρότερος εταίρος μιας αριστερής κυβέρνησης με επικεφαλής τον Πάμπλο Ιγκλέσιας, ο οποίος δεν έχει κρύψει τις πρωθυπουργικές του φιλοδοξίες. «Θα γινόμουν ευχαρίστως πρωθυπουργός» δήλωσε ο ηγέτης του Podemos σε συγκέντρωση που πραγματοποιήθηκε την περασμένη Κυριακή στη Μαδρίτη, χαρακτηρίζοντας την ενδεχόμενη κοινή κάθοδο με την Ενωμένη Αριστερά «ιστορική στιγμή». Πώς μεταφράζεται αυτό σε αριθμούς; Στις εκλογές του περασμένου Δεκεμβρίου η Ενωμένη Αριστερά ψηφίστηκε από 900.000 πολίτες, δηλαδή από το 4% του εκλογικού σώματος. Οι έδρες, ωστόσο, που κατέκτησε στη Βουλή ήταν μόλις δύο, σε αντίθεση με το Podemos που με το 21% των ψήφων πήρε 69 έδρες. Η κοινή τους κάθοδος θα τους έφερνε αθροιστικά περισσότερες ψήφους σε σχέση με τους Σοσιαλιστές.

Σε αυτό το σημείο Podemos και Ενωμένη Αριστερά θα έπρεπε να προσευχηθούν στον θεό των εκλογικών συστημάτων. Γιατί σύμφωνα με τον εκλογικό νόμο περισσότερες ψήφοι δεν σημαίνει αυτομάτως και περισσότερες έδρες. Οι Σοσιαλιστές, για παράδειγμα, παραμένουν ισχυροί στις αγροτικές περιοχές. Κι εκεί χρειάζονται μόλις 12.000 ψήφοι για την κατάκτηση μιας έδρας σε αντίθεση με τη Μαδρίτη όπου μια έδρα αντιστοιχεί σε 95.000 ψήφους. Για να έρθει, πάντως, η ώρα της προσευχής, ο Πάμπλο Ιγκλέσιας του Podemos πρέπει να βάλει αρκετό νερό στο κρασί του: στις εκλογές του περασμένου Δεκεμβρίου η συμφωνία με την Ενωμένη Αριστερά δεν επετεύχθη επειδή ο Ιγκλέσιας ζητούσε οι υποψήφιοι της Ενωμένης Αριστεράς να απορροφηθούν από τις λίστες του Podemos. Αυτή τη φορά, όμως, φαίνεται να αποδέχεται την ισότιμη σχέση. Η μάχη των δεύτερων αναμένεται συναρπαστική.

Το κόστος των τακτικισμών
Οι πολιτικοί τακτικισμοί δεν είναι χωρίς κόστος. Το ποσοστό της ανεργίας στην Ισπανία αυξήθηκε οριακά στο 21% το πρώτο τρίμηνο, με τις περισσότερες θέσεις εργασίας να χάνονται στους κλάδους υπηρεσιών και κατασκευών. Αν και το πρώτο τρίμηνο είναι παραδοσιακά μια αδύναμη περίοδος για την αγορά εργασίας καθώς απολύονται κάποιοι από όσους προσελήφθησαν την περίοδο των Χριστουγέννων, οικονομολόγοι σε έρευνα του Reuters ανέμεναν το ποσοστό να υποχωρήσει στο 20,75%.