«Κουλ» βασίλισσα, ετών ενενήντα

Δεκέμβριος 1936. Δύο αδελφάκια, ένα εξάχρονο και ένα δεκάχρονο κορίτσι, συζητούν στο σπίτι τους στο Γκριν Παρκ του Λονδίνου. «Νομίζω, Λίλιμπετ, ότι μια μέρα θα γίνεις βασίλισσα» λέει η μικρότερη στην αδελφή της. «Ετσι φαντάζομαι» απαντά η δεκάχρονη. «Θέλεις να γίνεις;» την ξαναρωτά, για να πάρει την απάντηση της Λίλιμπετ: «Οχι και τόσο».

Η στιχομυθία αυτή δεν θα είχε μεγάλη σημασία αν η χαριτωμένη Λίλιμπετ, που εδώ και καιρό ακούει στην προσφώνηση «Μεγαλειοτάτη» (ή και «Γκαν-Γκαν», όπως τη φωνάζει ο ηλικίας δυόμισι ετών δισέγγονός της) δεν ήταν άλλη από τη βασίλισσα της Αγγλίας Ελισάβετ Β’, η οποία σήμερα Πέμπτη κλείνει τα 90 της χρόνια – εκ των οποίων τα 64 στον βασιλικό θρόνο.

Οποιος ζει ή βρέθηκε στο Λονδίνο τις τελευταίες ημέρες δεν χρειαζόταν πολλή προσπάθεια για να καταλάβει ότι πλησιάζουν τα βασιλικά γενέθλια: οι εφημερίδες (εκτός ίσως από την «Γκάρντιαν») είχαν γεμίσει με πολυσέλιδα αφιερώματα, αλλά και διαφημίσεις αναμνηστικών νομισμάτων (που ξεκινούν από τις 5 και φθάνουν τις 7.500 λίρες), σερβίτσιων με τον βασιλικό θυρεό κ.λπ. Ακόμη όμως κι αν κάποιος δεν έδινε προσοχή στον Τύπο, δεν θα μπορούσε να αγνοήσει τα μαγαζιά που πουλάνε κάθε λογής βασιλικά σουβενίρ (μέχρι και τούρτες σε σχήμα στέμματος) και τους ιδιοκτήτες τους που διατυμπανίζουν με ευφάνταστους τρόπους την πραμάτεια τους: ένας από αυτούς, κοντά στο Πικαντίλι Σέρκους, την περασμένη Τρίτη υποσχόταν δείπνο με τη βασίλισσα σε όσους μπουν στο μαγαζί του. «Εκείνη το ξέρει;» του φώναξε ένας νεαρός, ο οποίος μάλλον δεν τσίμπησε με την «προσφορά».

Γεννημένη στις 21 Απριλίου του 1926, η Ελισάβετ ήταν η τρίτη στη σειρά διαδοχής του θρόνου της Αγγλίας και κανείς δεν περίμενε ότι θα γίνει βασίλισσα. Μόνο μετά την παραίτηση του θείου της, βασιλιά Εδουάρδου Η’ – ο οποίος απαρνήθηκε τον θρόνο για τα μάτια της δις διαζευγμένης Αμερικανίδας Ουόλις Σίμσον -, η μοίρα της άλλαξε οριστικά. Ο πατέρας της Γεώργιος Στ’ στέφθηκε βασιλιάς και η οικογένειά της μετακόμισε στο Μπάκιγχαμ. Μετά τον θάνατό του, στις 6 Φεβρουαρίου του 1952, η Ελισάβετ ανήλθε στον θρόνο, στον οποίο βρίσκεται μέχρι σήμερα. Από τον περασμένο Σεπτέμβριο μάλιστα, όταν ξεπέρασε το ρεκόρ της προπρογιαγιάς της Βικτωρίας, είναι η μακροβιότερη μονάρχης της Βρετανίας.

Το 1992 ήταν το annus horribilis της Ελισάβετ, λόγω μιας σειράς σκανδάλων και ατυχιών που έπληξαν τη βασιλική οικογένεια (από το διαζύγιο Καρόλου – Νταϊάνας έως τη φωτιά που έκαψε τον πύργο των Ουίνδσορ). Ηταν τότε που η δημοφιλία της βρέθηκε στο ναδίρ – τόσο χαμηλά ώστε όταν έγινε γνωστό ότι ο πύργος είχε υποστεί σοβαρές ζημιές από την πυρκαγιά, η βρετανική κοινή γνώμη αντί να συμπάσχει στο βασιλικό δράμα εμφανίστηκε ενοχλημένη μπροστά στο ενδεχόμενο να πληρώσουν οι φορολογούμενοι το κόστος των επισκευών.

Οταν σε μια προσπάθεια να εξευμενίσει τους υπηκόους της η βασίλισσα προσφέρθηκε να πληρώνει – επιτέλους – φόρους, ο λαός δεν έδειξε να συγκινείται, κάτι που είχε αποτυπώσει γλαφυρά η «Ντέιλι Μίρορ» σε μια γελοιογραφία που απεικόνιζε την Ελισάβετ ως Σκρουτζ με τη λεζάντα να γράφει: «Η Αυτής Υψηλότης η Φοροφυγάς».

«Το 1992 δεν είναι ένα έτος που θα θυμάμαι ευχάριστα» είχε δηλώσει η βασίλισσα την ίδια χρονιά. Το μεγαλύτερο πλήγμα για τον οίκο των Ουίνδσορ ήρθε πέντε χρόνια αργότερα: στις 31 Αυγούστου του 1997 η «πριγκίπισσα του λαού» Νταϊάνα σκοτώνεται σε αυτοκινητικό δυστύχημα μαζί με τον σύντροφό της Ντόντι Αλ Φαγέντ στο Παρίσι. Η Βρετανία βυθίζεται στο πένθος, όμως η πεισματάρα βασίλισσα αρνείται να παραμερίσει το πρωτόκολλο, να επιστρέψει στο Λονδίνο από τον πύργο Μπαλμόραλ της Σκωτίας όπου βρισκόταν και να δώσει εντολή να κυματίσει μεσίστια η βρετανική σημαία στα Ανάκτορα του Μπάκιγχαμ. «Πού είναι η βασίλισσά μας; Πού είναι η σημαία της;», διερωτάτο η «Σαν», ένα από τα πολλά ταμπλόιντ που επιτίθεντο καθημερινά στην Ελισάβετ. Με προτροπή του τότε πρωθυπουργού της Βρετανίας Τόνι Μπλερ η βασίλισσα έκανε δημόσια δήλωση μία ημέρα προτού κηδευτεί η Νταϊάνα, όπως αποκαλύπτει ο ίδιος στην αυτοβιογραφία του.

Ωστόσο, τα χρόνια πέρασαν και οι Βρετανοί φαίνεται πως ξέχασαν τα παραστρατήματα των ανακτόρων – ή, απλώς, δεν θέλουν να τα θυμούνται. Από θηλυκός Σκρουτζ η Ελισάβετ είναι σήμερα η αξιοσέβαστη, αξιαγάπητη, ακόμη και κουλ «βασίλισσα του λαού» όπως – ελαφρώς ασεβώς προς τη μνήμη της Νταϊάνα – την αποκάλεσε την περασμένη Κυριακή η «Ντέιλι Μέιλ».

Τόσο κουλ ώστε όταν πριν από λίγα χρόνια, την ώρα ενός περιπάτου έξω από τον βασιλικό πύργο του Μπαλμόραλ, κάποιοι αμερικανοί τουρίστες τη ρώτησαν «αν έχει συναντήσει ποτέ τη βασίλισσα», εκείνη απάντησε: «Οχι. Αλλά αυτός εδώ την έχει συναντήσει», δείχνοντας τον σωματοφύλακά της.

Τόσο κουλ ώστε στο σαλόνι της έχει ένα κόκκινο μαξιλαράκι που γράφει: «It’s good to be Queen» («Είναι ωραίο να είσαι βασίλισσα»). Και τόσο κουλ ώστε στα 88 της να μαθαίνει πώς να χρησιμοποιεί το twitter, στέλνοντας το πρώτο της τιτίβισμα στα εγκαίνια έκθεσης του Μουσείου Επιστημών του Λονδίνου, τον Οκτώβριο του 2014. Δεν χάρηκαν, όμως, όλοι με το βασιλικό τουίτ: λίγο μετά την αποστολή του, ένας μάλλον αντιβασιλικός χρήστης του κοινωνικού δικτύου της απάντησε γράφοντας «άντε γ…» – μήνυμα που μεταδόθηκε, κατά λάθος, σε εθνικό δίκτυο από τη συχνότητα του BBC News.

Πάντως, οι περισσότεροι Βρετανοί υποστηρίζουν τον θεσμό της μοναρχίας και δεν θέλουν να δουν την Ελισάβετ να συνταξιοδοτείται. Για να το διαπιστώσω, μίλησα με δύο Αγγλους που απέχουν πολλές δεκαετίες από την Ελισάβετ: «Νομίζω ότι η βασίλισσα είναι κεφάλαιο για τη χώρα μας. Ηταν πάντα παρούσα, χωρίς ποτέ να ανταγωνιστεί κανέναν. Ισως κάποιοι πολιτικοί πρέπει να παραδειγματιστούν από τη στάση της» μου λέει ο 45χρονος διακοσμητής στην εταιρεία MKV Design Ντόμινικ Μπάρμπερ.

«Σαφώς και δεν πρέπει να καταργηθεί η μοναρχία. Δεν βλέπω κανέναν λόγο. Είναι μία παράδοση, όπως είναι ο Πάπας. Εχουμε μονάρχη, είμαστε μοναρχία», σημειώνει ο Ντόμινικ. Kαι προσθέτει με τυπικά βρετανικό χιούμορ ότι «το μόνο που δεν μου αρέσει είναι πως η ημέρα των γενεθλίων της δεν είναι αργία».

«Είναι εντυπωσιακό το πόσο δραστήρια είναι σε αυτή την ηλικία» παρατηρεί η 22χρονη νοσοκόμα Τέιβι Σμιθ. «Δεν θέλω να παραιτηθεί. Ισως μόνο να εκχωρήσει κάποιες από τις εξουσίες της στον γιο της και στα εγγόνια της, επειδή έχει μεγαλώσει πια».

Σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση του ινστιτούτου Ipsos MORI, το 76% των Βρετανών τάσσεται υπέρ της διατήρησης της μοναρχίας και το 75% θεωρεί ότι η βασιλική οικογένεια έχει σημαντικό ρόλο να διαδραματίσει στο μέλλον της χώρας.

Αυτό, προφανώς, θεωρεί και ο ιδιόρρυθμος δήμαρχος του Λονδίνου Μπόρις Τζόνσον, ο οποίος ανακοίνωσε πρόσφατα ότι η νέα γραμμή του μετρό, που θα διατρέχει τη βρετανική πρωτεύουσα από το ανατολικό έως το δυτικό τμήμα της, και θα λειτουργήσει το 2018, θα ονομαστεί «Ελισάβετ».

Και μετά την Ελισάβετ, ποιος; Πρώτος στη σειρά διαδοχής είναι ο 67χρονος γιος της, Κάρολος, ο οποίος – εκτός απροόπτου – θα είναι ο επόμενος βασιλιάς της Αγγλίας. Θα τον διαδεχθεί ο γιος του Ουίλιαμ και στη συνέχεια ο πρίγκιπας Γεώργιος, που ακόμη δεν έχει κλείσει τα τρία του χρόνια, ο οποίος ενδέχεται να βασιλεύει και τον 22ο αιώνα, εάν η υγεία του αποδειχθεί τόσο καλή όσο αυτή της προπρογιαγιάς του.

Στα 90 της, η βασίλισσα της Αγγλίας δείχνει να βγάζει τη γλώσσα στον θάνατο: εξακολουθεί να κάνει επισκέψεις, να καβαλά το αγαπημένο της πόνι και να παραθέτει δεξιώσεις, ενώ από αύριο θα αρχίσει να ετοιμάζεται για να ξαναγιορτάσει τα γενέθλιά της στις 11 Ιουνίου (κατά την παράδοση, ο βασιλιάς γιορτάζει δύο φορές εάν δεν έχει γεννηθεί καλοκαίρι). Ηδη πολλοί βάζουν στοιχήματα για το αν η χώρα θα γιορτάσει το 2026 τα εκατοστά γενέθλια της Ελισάβετ. Ο Θεός ας σώζει τη βασίλισσα. Και τους υπόλοιπους;