Η τέλεια καταιγίδα χτυπά τη Βραζιλία

Στην αρχή ξέσπασε οικονομική κρίση. Εν μέσω αυτής ξέσπασε πολιτική κρίση και το μεγαλύτερο σκάνδαλο διαφθοράς στην ιστορία της. Η Βραζιλία έχει παραλύσει κάτω από μια τέλεια πολιτική καταιγίδα. Και αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί επί μακρόν.

Τα ξημερώματα της Δευτέρας η Βουλή ψήφισε με μεγάλη πλειοψηφία την έναρξη της διαδικασίας παραπομπής της προέδρου Ντίλμα Ρουσέφ, η οποία κατηγορείται ότι μαγείρεψε τον προϋπολογισμό της χώρας προκειμένου να ενισχύσει τις πιθανότητες επανεκλογής της το 2014.

Εάν, όπως αναμένεται, η Γερουσία επιβεβαιώσει την απόφαση η Ρουσέφ θα αποχωρήσει από την προεδρία για έξι μήνες καθώς η υπόθεσή της θα πάει σε δίκη, με τον αντιπρόεδρο Μισέλ Τεμέρ να αναλαμβάνει υπηρεσιακός πρόεδρος. Ο 75χρονος δικηγόρος, ειδικευμένος στο συνταγματικό δίκαιο, που παντρεύτηκε μια πρώην νικήτρια καλλιστείων έχει να αντιμετωπίσει μια ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση.

Καταρχήν τις κατηγορίες της Ρουσέφ ότι ήταν εκείνος – ο μέχρι πριν από λίγο καιρό εταίρος της στην κυβέρνηση και επικεφαλής του μεγαλύτερου κόμματος της χώρας, του Δημοκρατικού Κινήματος – που ενορχήστρωσε την όλη διαδικασία παραπομπής της. Εάν η Ρουσέφ βρεθεί ένοχη ο Τεμέρ θα ολοκληρώσει τη θητεία της έως το 2018.

«Η πρόεδρος δεν απογοητεύεται και δεν θα σταματήσει να αγωνίζεται» δήλωσε εκ μέρους της ο υπουργός Δικαιοσύνης Εντουάρντο Καρντόζο. Η κυβέρνηση σε κάθε τόνο ανακοινώνει ότι θα αμφισβητήσει την απόφαση στο Ανώτατο Δικαστήριο, θα διοργανώσει μεγάλες διαδηλώσεις εναντίον της παραπομπής και θα προσπαθήσει να μπλοκάρει τη διαδικασία στη Γερουσία.

Η μάχη για την παραπομπή, που γίνεται εν μέσω της χειρότερης οικονομικής ύφεσης στη Βραζιλία από το 1930, έχει διχάσει αυτή τη χώρα των 200 εκατομμυρίων κατοίκων περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη φορά από το τέλος της στρατιωτικής δικτατορίας, το 1985. Εχει επίσης προκαλέσει έντονη αντιπαράθεση μεταξύ της 68χρονης πρώην αντάρτισσας Ρουσέφ και του 75χρονου Τεμέρ – σύγκρουση η οποία μπορεί να αποσταθεροποιήσει οποιαδήποτε μελλοντική κυβέρνηση και να βυθίσει τη Βραζιλία σε μεγάλη περίοδο αστάθειας.

Παρά τις αντιδράσεις για την ανεργία που διαρκώς αυξάνεται, το Εργατικό Κόμμα της Ρουσέφ έχει ακόμα την υποστήριξη αρκετών εκατομμυρίων Βραζιλιάνων της εργατικής τάξης, που οφείλουν στα κοινωνικά προγράμματα που προώθησε ο Λούλα και η διάδοχός του την έξοδό τους από τη φτώχεια στη διάρκεια των τελευταίων 10 ετών.

Κυβέρνηση εθνικής ενότητας. Το πιο πιθανό είναι ότι στη συνέχεια ο Μισέλ Τεμέρ θα δημιουργήσει κυβέρνηση εθνικής ενότητας. Θα πρέπει να ρίξει το βάρος του στην αντιμετώπιση των οικονομικών προβλημάτων – με πρώτο τον περιορισμό του ελλείμματος που αντιστοιχεί στο 10% του ΑΕΠ. Στο μανιφέστο του κεντρώου κόμματός του Δημοκρατικό Κίνημα με τίτλο «Γέφυρα για το Μέλλον» γίνεται λόγος για μια πιο ανοιχτή οικονομία, ιδιωτικοποιήσεις, ευέλικτους εργασιακούς νόμους, καθώς και τέλος στις συντάξεις που είναι συνδεδεμένες με τον πληθωρισμό. Ολα αυτά θα ακουστούν πολύ θετικά στα αφτιά των επενδυτών. Για να πείσει όμως τις αγορές, παρατηρούν οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», ο Τεμέρ θα χρειαστεί να διορίσει αξιόπιστα άτομα στο υπουργείο Οικονομικών και στην κεντρική τράπεζα.

Και υπάρχει συνέχεια. Προκειμένου να απαντήσει στις κατηγορίες της Ρουσέφ για «κεκαλυμμένο πραξικόπημα», ο Τεμέρ θα πρέπει να ορίσει έναν αξιοσέβαστο από όλες τις πλευρές υπουργό Δικαιοσύνης. Αυτό θα καθησυχάσει τους πολίτες ότι η έρευνα για την τεράστια διαφθορά στην κρατική εταιρεία πετρελαίου Petrobras θα συνεχισθεί.

Μικρή ανοχή. Οι αναλυτές αναρωτιούνται εάν ο Τεμέρ μπορεί να επιτύχει έστω και τα μισά από αυτά. Η περίοδος ανοχής θα είναι μικρή. Δεν έχει τη λαϊκή εντολή να προχωρήσει σε ριζικές οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Η έρευνα για την Petrobras πιθανότατα θα συνεχίσει να βάζει στο στόχαστρο εμπλεκόμενους πολιτικούς, διατηρώντας το Κογκρέσο σε μια κατάσταση ημιπαράλυσης. Εξάλλου και ο ίδιος ο Τεμέρ αντιμετωπίζει κατηγορίες παρόμοιες με εκείνες της Ρουσέφ, δηλαδή μαγειρέματος του προϋπολογισμού.

Η κατάσταση στη Βραζιλία είναι απόλυτο χάος. Παρ’ όλα αυτά ίσως αποδειχθεί μια στιγμή κάθαρσης. Η τελευταία φορά που παραπέμφθηκε πρόεδρος της Βραζιλίας ήταν το 1992. Τότε η χώρα βρισκόταν ανάμεσα σε δύο κρίσεις αποπληθωρισμού. Ομως, τελικά, εκείνη η προηγούμενη διαδικασία παραπομπής οδήγησε στο σχέδιο σταθεροποίησης που αποτέλεσε τη βάση για την ευημερία στη Βραζιλία στις αρχές της δεκαετίας του 2000.

Σήμερα οι Βραζιλιάνοι, που επί πολύ καιρό ανέχονταν τη συνήθη διαφθορά, φαίνονται θυμωμένοι με αυτό που αποκαλούν «σούπερ διαφθορά». Εάν μπορέσουν να την ξεριζώσουν από το σύστημα, όπως συνέβη με τον αποπληθωρισμό πριν από δύο δεκαετίες, τότε όλη η χώρα θα έχει κάνει ένα βήμα μπροστά.