Ιερή σύγκλιση για τον βαρύ σταυρό του Προσφυγικού

Η ευαισθητοποίηση της παγκόσμιας κοινής γνώμης για το Προσφυγικό αλλά και η διεθνοποίηση του προβλήματος για το οποίο η χώρα μας έχει σηκώσει μεγάλο βάρος, είναι το σημαντικό αλλά και προφανές μήνυμα που θα στείλουν ο Πάπας Φραγκίσκος, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος και ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Ιερώνυμος με τη σημερινή επίσκεψή τους στη Λέσβο. Φυσικά η κοινή παρουσία της θρησκευτικής τρόικας στο νησί του Βορειοανατολικού Αιγαίου στέλνει κι άλλα, λιγότερο εμφανή αλλά σημαντικά μηνύματα. Η Εκκλησία της Ελλάδος κάνει αισθητή την παρουσία της καταφέρνοντας να διοργανώσει μια συνάντηση με ισχυρούς συμβολισμούς και πολλή ουσία. Οι ορθόδοξοι και οι καθολικοί έρχονται ακόμη πιο κοντά. Επιπλέον, η κυβέρνηση σε μια δύσκολη συγκυρία μπορεί να ωφεληθεί ευρισκόμενη στο επίκεντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος για καλό σκοπό.

Οπως επισημαίνουν εκκλησιαστικές πηγές, με την επίσκεψη των τριών θρησκευτικών ηγετών στη Λέσβο η Εκκλησία της Ελλάδος εμμέσως αλλά εμφατικά στέλνει μήνυμα στην Πολιτεία και στην κυβέρνηση για το ποια είναι η δύναμη της εκκλησιαστικής διπλωματίας και το πώς αυτή μπορεί να βοηθήσει τους εκάστοτε κυβερνώντες. Υπενθυμίζεται ότι η επίσκεψη του Πάπα Φραγκίσκου επετεύχθη μετά την πρωτοβουλία του Αρχιεπισκόπου Ιερώνυμου και της Ιεράς Συνόδου με την αποστολή επιστολών προς τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τους ηγέτες των ορθόδοξων και άλλων Εκκλησιών πριν από περίπου έναν μήνα. Ουσιαστικά η Εκκλησία επιτυγχάνει να στηρίξει την κυβέρνηση, που βρίσκεται με την πλάτη στον τοίχο λόγω του Προσφυγικού αλλά και της διαπραγμάτευσης με τους δανειστές. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα βλέμματα όλου του πλανήτη είναι σήμερα στραμμένα στη Λέσβο και στην ελληνική κυβέρνηση. Μόνο ο Πάπας θα συνοδεύεται από 53 δημοσιογράφους, ενώ στο νησί θα βρεθούν μεγάλα τηλεοπτικά δίκτυα όπως η RAI, το BBC, το CNN αφού ο ποντίφικας είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα στον κόσμο.  

Οπλο στα χέρια της Ιεραρχίας

Πηγές αναφέρουν ότι από τη στιγμή που εστάλησαν οι επιστολές της Ιεράς Συνόδου προς τους αρχηγούς των Εκκλησιών και την Ευρώπη ο Αρχιεπίσκοπος ήθελε να διεθνοποιήσει το προσφυγικό πρόβλημα και να αναδειχθεί το μεγάλο βάρος που έχει σηκώσει η Ελλάδα.

Το κίνητρο του Ιερώνυμου – όπως τονίζουν οι ίδιες πηγές – δεν ήταν σε καμία περίπτωση να εξασφαλίσει «αντίδωρα» βοηθώντας την κυβέρνηση στο Προσφυγικό. Ούτως ή άλλως, η Αρχιεπισκοπή και η Εκκλησία από την αρχή της προσφυγικής κρίσης έχουν προσφέρει πολλά σε αυτόν τον τομέα. Ο φιλανθρωπικός οργανισμός της Αρχιεπισκοπής  Αποστολή «υιοθέτησε» το hotspot της Λέσβου, ενώ στηρίζει συνεχώς τους πρόσφυγες και τους μετανάστες με τρόφιμα και ρούχα. Επίσης, ο Αρχιεπίσκοπος και μητροπόλεις έχουν συμμετάσχει σε κυβερνητικές συσκέψεις για το Προσφυγικό. Εκτιμάται όμως ότι η έμπρακτη στήριξη της Εκκλησίας προς την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ με την επίσκεψη των τριών θρησκευτικών ηγετών στη Λέσβο δεν αποκλείεται να αποτελέσει ένα καλό όπλο στα χέρια της Ιεραρχίας, σε περίπτωση που οι σχέσεις Εκκλησίας – κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ φτάσουν σε σύγκρουση. Είναι άλλωστε πολύ πρόσφατες οι έντονες διαφωνίες των δύο πλευρών για τα αποτεφρωτήρια, για την παρουσία κληρικών στα σχολεία, για το μάθημα των Θρησκευτικών. Συνεπώς με την οικειότητα που διακρίνει τη σχέση του Αρχιεπισκόπου με τον Πρωθυπουργό ο Ιερώνυμος θα μπορούσε σε μια κατ’ ιδίαν συνάντησή του με τον Αλέξη, όπως συνηθίζει να αποκαλεί τον Τσίπρα, να επικαλεστεί το γεγονός της στήριξης της Εκκλησίας.

Τα οφέλη της κυβέρνησης

Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, έχει αντιληφθεί τα οφέλη που μπορεί να αντλήσει από τη διαθρησκευτική συνάντηση στη Λέσβο. Ενδεικτικό είναι ότι ο Πρωθυπουργός στη συνάντησή του με τον πορτογάλο πρωθυπουργό Αντόνιο Κόστα στις αρχές της εβδομάδας μίλησε για την επίσκεψη στη Λέσβο χαρακτηρίζοντάς τη «πολύ σημαντική, διεθνούς εμβέλειας», στον τόπο «που επλήγη περισσότερο από την προσφυγική κρίση». Σημειώνεται πως ο ΣΥΡΙΖΑ καλλιέργησε συστηματικά τα τελευταία χρόνια, προτού φτάσει στη διακυβέρνηση, τις σχέσεις του με την Εκκλησία ποντάροντας και στην ιδιαίτερα θερμή επαφή του Αρχιεπισκόπου με τον Αλέξη Τσίπρα. Στόχος του ήταν να προσελκύσει ένα κοινό που παραδοσιακά ήταν πιο κοντά στη Δεξιά και στο Κέντρο. Προσπάθεια που συνεχίζεται και τώρα που ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται στην κυβέρνηση. Ετσι, από την πρώτη ημέρα ανακοίνωσης της επίσκεψης Πάπα από τη Σύνοδο, το Μαξίμου και ο Πρωθυπουργός έσπευσαν να καλωσορίσουν την πρωτοβουλία.

Ακόμη πιο κοντά ορθόδοξοι – καθολικοί

Παρά τις ιερές γκρίνιες για την επίσκεψη του Φραγκίσκου αλλά και τους βαρείς χαρακτηρισμούς κατά του ποντίφικα από μικρή μερίδα ιεραρχών, η κοινή παρουσία Πάπα, Πατριάρχη, Αρχιεπισκόπου στη Λέσβο αποτελεί ακόμη ένα σημαντικό βήμα προσέγγισης ορθοδόξων και καθολικών. Οπως επισημαίνουν άνθρωποι που έχουν γνώση της ιστορίας και των επαφών των δύο πλευρών τα τελευταία χρόνια υπάρχει καλή διάθεση και επικοινωνία σε επίπεδο ηγεσίας, ενώ συνεχίζεται ο θεολογικός διάλογος.

Κομβικής σημασίας ήταν εξάλλου η συνάντηση στα Ιεροσόλυμα του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου και του Πάπα Φραγκίσκου τον Μάιο του 2014. Οι δύο άνδρες βρέθηκαν εκεί τιμώντας την επέτειο της συμπλήρωσης 50 ετών από την ιστορική συνάντηση του Πάπα Παύλου ΣΤ’ και του Οικουμενικού Πατριάρχη Αθηναγόρα τον Ιανουάριο του 1964. Μια συνάντηση που είχε ανοίξει τον δρόμο για τη συμφιλίωση καθολικών και ορθοδόξων μετά το Σχίσμα του 1054. Ακολούθησε τον Νοέμβριο του 2014 η επίσκεψη του Πάπα Φραγκίσκου στο Φανάρι.

Σε αυτά που ενώνουν ορθοδόξους και καθολικούς αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, σε συνέντευξή του σε ιταλική εφημερίδα την περασμένη εβδομάδα, με αφορμή την επίσκεψη του Πάπα στη Λέσβο ο μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος. Είπε πως «ο κοινωνικός λόγος του Πάπα Φραγκίσκου, μέσω του οποίου επιχειρεί να ευαισθητοποιήσει τους πιστούς της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και κάθε άνθρωπο καλής θέλησης, βρίσκεται πολύ κοντά στον κοινωνικό λόγο που διατυπώνει η Ορθόδοξη Εκκλησία στην Ελλάδα». Αλλά και ο μητροπολίτης Φθιώτιδος Νικόλαος είχε δηλώσει ότι με την επίσκεψη του Πάπα «ούτε θα μολυνθεί η Εκκλησία και το δόγμα ούτε θα συλλειτουργήσουν ούτε τίποτα».

Η διαθρησκευτική συνάντηση στη Λέσβο αναμένεται να αποτελέσει επίσης ευκαιρία για το πρώτο τετ α τετ Ιερώνυμου – Βαρθολομαίου μετά τις αιχμηρές ανακοινώσεις που είχαν ανταλλάξει τον περασμένο Ιανουάριο η Ιερά Σύνοδος και το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Μια «ιερή» κόντρα που ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια με αφορμή την εκλογή του μητροπολίτη Ιωαννίνων και κατά καιρούς αναζωπυρώνεται. Προς το παρόν, πάντως, φαίνεται πως υπάρχει διάθεση να πέσουν οι τόνοι. Η Διαρκής Ιερά Σύνοδος προ εβδομάδος είχε τονίσει ότι αποφάσισε «ιδιαίτερα σε μια περίοδο που δίδεται η εικόνα ότι η ενότητα των ορθοδόξων Εκκλησιών δοκιμάζεται» να απευθύνει πρόσκληση στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, «ώστε αυτός να τιμήσει με την παρουσία του το νησί της Λέσβου την ημέρα επίσκεψης του Πάπα Φραγκίσκου». Από την πλευρά του, το Πατριαρχείο με ανακοίνωσή του αναφέρθηκε με καλά λόγια – αλλά με συγκρατημένη διατύπωση – στην πρωτοβουλία σημειώνοντας πως «η κίνησις και η πρωτοβουλία αυτή των θρησκευτικών ηγετών θα επιστηρίξει και ενισχύσει τας χιλιάδας των δοκιμαζομένων προσφύγων και θα εμπνεύση την ανάληψιν καταλλήλων πρωτοβουλιών».

Παγκόσμια προβολή του Προσφυγικού

Η παρουσία του Πάπα, του Οικουμενικού Πατριάρχη και του Αρχιεπισκόπου Αθηνών στη Λέσβο αναμένεται να στείλει δυνατό μήνυμα στους πολιτικούς ανά τον κόσμο για το Προσφυγικό, όπως έχουν εξαρχής τονίσει οι ίδιοι οι θρησκευτικοί ηγέτες.

Ο διευθυντής του γραφείου Τύπου της Αρχιεπισκοπής Χάρης Κονιδάρης τόνισε στα «ΝΕΑ» πως η επίσκεψη των τριών θρησκευτικών ηγετών αποτελεί από μόνη της ηχηρό μήνυμα «προς τους ισχυρούς της Γης ώστε να θέσουν ένα τέλος στην ανείπωτη τραγωδία και στην αιματοχυσία που συμβαίνει στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και έχει οδυνηρές συνέπειες ειδικά για τους χριστιανικούς πληθυσμούς. Ουδείς εγκαταλείπει την πατρογονική του εστία εάν αισθάνεται ασφαλής για τον ίδιο και την οικογένειά του». Οπως προσθέτει ο Χάρης Κονιδάρης, μήνυμα στέλνουν οι θρησκευτικοί ηγέτες «και προς την Ευρώπη προκειμένου να αναλάβει τις ευθύνες της και να μην παρεκκλίνει από τις αρχές και τις αξίες των ιδρυτών της. Αξίες τις οποίες η πατρίδα μας και ο λαός μας έμπρακτα υπερασπίζονται στο πλευρό των απελπισμένων προσφύγων, παρά τη βαθύτατη οικονομική κρίση των τελευταίων ετών. Χάρη στην πρωτοβουλία του Αρχιεπισκόπου και την αρωγή του Προέδρου της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλου, πλέον ουδείς μπορεί να πει ότι δεν γνώριζε, ότι δεν είδε».