Από τη Σαντορίνη του 1967 ώς τον πόλεμο της Συρίας

Το στοιχείο που προσδιορίζει την τέχνη του ντοκιμαντέρ αφορά πρωτίστως την επιβίωση των εικόνων. Τα πλάνα εκείνα, δηλαδή, μέσα στα οποία διασώζονται ιστορικά γεγονότα, τοπία που αλλοιώθηκαν, τρόποι ζωής και συμπεριφορές που μεταβλήθηκαν καθώς άλλαζαν οι πολιτικές και οικονομικές συνθήκες. Ως συμπυκνωμένη χρονική διάσταση τα ντοκιμαντέρ εισχωρούν στην καθημερινότητά μας για να την απαλλάξουν από τη μονοτονία της και μέσα από τη δυναμική μιας συγκεκριμένης οπτικής να της προσδώσουν στοιχεία εμπειρίας. Αυτή είναι η επιδίωξη και των επικεφαλής στο φετινό πρόγραμμα «Με τα μάτια ανοιχτά» που συνδιοργανώνουν για δεύτερη χρονιά η Ενωση Ελληνικού Ντοκιμαντέρ, το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, η Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων και το Exile Room.

Η επικαιρότητα δεν θα μπορούσε να λείπει από το πρόγραμμα όπου φιλοξενείται η δουλειά σύρων δημιουργών. Ανάμεσά τους ο σκηνοθέτης Ταλάλ Ντερκί θα παραστεί στην προβολή της ταινίας του (23/4, στις 19.10) «The Return to Homs» («Επιστροφή στη Χομς»), βραβευμένης το 2014 στο Φεστιβάλ Ανεξάρτητου Κινηματογράφου Σάντανς και στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Σαν Φρανσίσκο. Και ως εισηγητής θα συμμετάσχει στο δημιουργικό εργαστήριο Exodus (21-24/4), επικεντρωμένο στους πρόσφυγες και τους μετανάστες που βρίσκονται στην Ελλάδα. Στην ταινία «Α Syrian love story» του Σιν ΜακΑλιστερ (22/4, στις 21.05), από την άλλη, υποψήφια για βραβείο BAFTA, οι σύντροφοι και εραστές Αμέρ και Ραγκντά συναντιούνται σε ένα κελί φυλακής στη Συρία πριν από 15 χρόνια. Οταν ο σκηνοθέτης συναντά για πρώτη φορά την οικογένειά τους το 2009, ο Ραγκντά είναι και πάλι στη φυλακή, ενώ η Αμέρ έχει μείνει να φροντίζει μόνη της τα τέσσερα αγόρια τους. Καθώς όμως η Αραβική Ανοιξη σαρώνει την περιοχή, η μοίρα της οικογένειας αλλάζει αμετάκλητα.

Το αφιέρωμα, που ξεκινάει στις 21 Απριλίου (17.00) με το ντοκιμαντέρ «David Kennedy σμιλεύοντας τη ζωή» του Αγγελου Κοβότσου (για τον γλύπτη της Αίγινας), επικεντρώνεται στην πρόσφατη παραγωγή καθώς και τις ταινίες τεκμηρίωσης που βραβεύθηκαν στο φετινό 18ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ της Θεσσαλονίκης. Οπως το «Ludlow, οι Ελληνες στους πολέμους του άνθρακα» του Λεωνίδα Βαρδαρού. Το διάρκειας 73 λεπτών φιλμ, που διακρίθηκε με το βραβείο της Βουλής των Ελλήνων «Ανθρώπινες Αξίες» στο πρόσφατο 18ο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, αφηγείται την ιστορία μεταναστών που βρέθηκαν στο μακρινό Κολοράντο, στις αρχές του περασμένου αιώνα, για να εργαστούν κάτω από δυσμενείς συνθήκες στα ορυχεία του Ροκφέλερ. Στο ντοκιμαντέρ αποτυπώνεται και η εξέγερσή τους μαζί με χιλιάδες μετανάστες από άλλες χώρες, μετά τη Σφαγή του Λάντλοου, διεκδικώντας το δίκιο τους.

ΤΟΡΝΕΣ – ΣΦΗΚΑΣ. Το Σάββατο 23 Απριλίου θα προβληθεί (20.20) η ταινία σταθμός για το ελληνικό ντοκιμαντέρ «Θηραϊκός όρθρος» των Σταύρου Τορνέ και Κώστα Σφήκα (στη μοναδική προφανώς κόπια που έχει διασωθεί από το διαμάντι των δύο δημιουργών). Το εικοσάλεπτο φιλμ που βραβεύτηκε ως το καλύτερο ντοκιμαντέρ μικρού μήκους στο 9ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης το 1968 γυρίστηκε στη Σαντορίνη το 1967. Η διάκρισή του μάλιστα ανήκει στις παραδοξότητες της περιόδου, καθώς στην επιτροπή μετείχε και «κυβερνητικός επίτροπος» για τη σχετική λογοκρισία. Το τολμηρό μοντάζ του Πάνου Παπακυριακόπουλου, η απρόσμενη μουσική επένδυση με αποσπάσματα του όρθρου που ψάλλει ο Κώστας Βούλγαρης, πατέρας του γνωστού μας σκηνοθέτη, δημιουργούν ένα καλλιτεχνικό φιλμ και όχι ένα συνηθισμένο λαογραφικό ντοκιμαντέρ κατά τα πρότυπα της περιόδου. Το βλέμμα των δημιουργών ακουμπά διερευνητικά πάνω στη Θήρα, τους αποστεωμένους κατοίκους της, το κατεστραμμένο και παρατημένο δομικό περιβάλλον του νησιού το οποίο έπληξε το 1956 ο σεισμός των 7,8 Ρίχτερ. Με σχόλιο τη δύναμη της εικόνας τους παρουσιάζουν τη συνάντηση του νησιού με το μέλλον του: ο αγροτικός πληθυσμός της Θήρας υποδέχεται έκθαμβος το ελληνικό όνειρο της τουριστικής ανάπτυξης.

INFO
Μάτια Ανοιχτά, 21-24/4 στην Τεχνόπολη και  πληροφορίες συμμετοχής στο σεμινάριο Exodus http://www.technopolis-athens.com/