[Ευρωπαϊκό όνειρο] Εχει μέλλον η σοσιαλδημοκρατία;

Καθώς οι Κινήσεις Πολιτών για τη Σοσιαλδημοκρατία έχουν την πρώτη Συνδιάσκεψή τους το ερχόμενο Σάββατο, ο «Economist» σε τελευταίο τεύχος του αφιέρωσε εκτεταμένη ανάλυση των προοπτικών της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας με ένα μάλλον θλιβερό συμπέρασμα. Η σοσιαλδημοκρατία, γράφει, οδηγείται στην «πασοκοποίηση» (pasokification) με την κατάρρευση της εκλογικής της δύναμης σε πανευρωπαϊκή κλίμακα.

Είναι όμως πράγματι τόσο ζοφερή η προοπτική για την ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία, στο ρεύμα της οποίας εντάσσονται και οι ελληνικές προσπάθειες για την ανασυγκρότησή της; Γιατί αν είναι, τότε «οι προσπάθειές μας είναι μάλλον σαν των Τρώων». Αδιέξοδες και ίσως καταδικασμένες. Νομίζω όμως ότι δεν είναι. Πρώτα απ’ όλα και παρά την αναμφισβήτητη συρρίκνωση που έχει υποστεί η εκλογική τους δύναμη, τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα βρίσκονται στην εξουσία σε μια σημαντική ομάδα κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΕΕ) όπως η Γαλλία, η Ιταλία, αλλά και σε κυβερνητικό συνασπισμό κομμάτων σε χώρες όπως η Γερμανία, η Ολλανδία, η Σουηδία, η Πορτογαλία, η Αυστρία και ίσως σύντομα και η Ισπανία. Δεν είναι και τόσο ευκαταφρόνητη κυβερνητική παρουσία, παρότι βεβαίως δεν συγκρίνεται με την κατάσταση που επικρατούσε στις αρχές του τρέχοντος αιώνα. Ακόμη τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα, αν και έχουν υποστεί σοβαρές απώλειες, καταγράφουν αποτελέσματα στις ευρωεκλογές (2014) που τους επιτρέπουν να έχουν τη δεύτερη σε δύναμη θέση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ) με 191 έδρες (Ομάδα S+D) και να κατέχουν σήμερα την προεδρία του οργάνου αυτού.

Από την άλλη, τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα είναι λίγο – πολύ θύματα της επιτυχίας τους, υπό την έννοια ότι οι βασικοί στόχοι που είχαν θέσει για υλοποίηση στη μεταπολεμική Ευρώπη (κυρίως κοινωνικό κράτος) έχουν γίνει κτήμα ευρύτερων πολιτικών δυνάμεων (όπως οι Χριστιανοδημοκράτες) ή έχουν υλοποιηθεί. Είναι χαρακτηριστικό ότι στη σημερινή Ευρώπη και με την οριακή ίσως εξαίρεση του Ηνωμένου Βασιλείου δεν υπάρχει σημαντική αμιγώς νεοφιλελεύθερη κομματική δύναμη, με την έννοια και το περιεχόμενο που τη γνώρισε τη δεκαετία του 1980 στο πρόσωπο της Μάργκαρετ Θάτσερ (και του Ρόναλντ Ρίγκαν στις ΗΠΑ). Σήμερα ακόμη και οι ακροδεξιές πολιτικές δυνάμεις υιοθετούν στόχους σοσιαλιστικού περιεχομένου σε ό,τι αφορά την οικονομική πολιτική.

Ωστόσο δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα βρίσκονται μπροστά σε μια τεράστια πρόκληση προσαρμογής στα νέα κοινωνικο-οικονομικά δεδομένα, αν θέλουν να ξανακερδίσουν την πολιτική πρωτοκαθεδρία. Βεβαίως η καταπολέμηση των νέων ανισοτήτων αποτελεί προνομιακό πεδίο δράσης, αλλά η ατζέντα πρέπει να διευρυνθεί (ασφάλεια πολιτών, μετανάστευση, νέες τεχνολογίες, περιβάλλον κ.λπ.) και οι στρατηγικές δράσης να αλλάξουν. Και αυτό δεν είναι ανέφικτο, αλλά δεν είναι και εύκολο.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών