Οι δύο νέες πληγές του ευρωπαϊκού Νότου

Στη συνάντηση που είχαν αυτή την εβδομάδα στο πλαίσιο των διεργασιών για τον σχηματισμό κυβέρνησης, ο ηγέτης του Podemos Πάμπλο Ιγκλέσιας έκανε στον Σοσιαλιστή ηγέτη Πέδρο Σάντσεθ ένα δώρο: ένα βιβλίο για την ιστορία του μπάσκετ. Οταν ήταν νέος, βλέπετε, ο Σάντσεθ έπαιζε στην Estudiantes. Και θαύμαζε την Εθνική Γιουγκοσλαβίας, που κατάφερνε να παίρνει πολλούς αγώνες στα τελευταία δευτερόλεπτα, όταν όλα έμοιαζαν χαμένα. Μια «γιουγκοσλαβική στιγμή» ονειρεύεται λοιπόν κι αυτός σήμερα: να καταφέρει, ακόμη και την τελευταία στιγμή, ακόμη και την παραμονή της 2ας Μαΐου που λήγει η προθεσμία για τις διερευνητικές συζητήσεις, να πείσει τους αριστερούς του Podemos και τους κεντρώους των Ciudadanos να ξεπεράσουν την αμοιβαία τους αντιπάθεια και να σχηματίσουν όλοι μαζί μια μεταρρυθμιστική κυβέρνηση. Γιατί μπορεί το Βέλγιο να είχε μείνει πάνω από έναν χρόνο χωρίς κυβέρνηση, αλλά η Ισπανία δεν έχει αυτή την πολυτέλεια, το έλλειμμά της πέταξε πάλι στα ύψη, χρειάζονται μέτρα και πρέπει κάποιος να τα πάρει.

Η γειτονική Ιταλία, πάλι, μπορεί να έχει κυβέρνηση, αλλά το κλείσιμο του βαλκανικού διαδρόμου απειλεί να στείλει στον Ματέο Ρέντσι την καυτή πατάτα που προς το παρόν βασανίζει πρωτίστως την ελληνική κυβέρνηση. Αν οι προσφυγικές ροές προς την Ιταλία αυξηθούν, το ξενόφοβο και αντιευρωπαϊκό ρεύμα θα ενισχυθεί κι εκεί. Και οι δημοτικές εκλογές του Ιουνίου μπορεί να αποκτήσουν καθοριστική σημασία για την πολιτική επιβίωση του Ματέο.

Το καυτό καλοκαίρι του Ματέο Ρέντσι
Το νέο μεταναστευτικό κύμα ίσως φέρει ανατροπές στις κάλπες των δημοτικών εκλογών τον Ιούνιο

Ο επονομαζόμενος «βαλκανικός διάδρομος» έκλεισε. ΕΕ και Τουρκία υπέγραψαν συμφωνία επαναπροώθησης μεταναστών και προσφύγων. Το καλοκαίρι είναι προ των πυλών. Και όλοι στην Ιταλία αναμένουν πως θα είναι καυτό. Ολοι προετοιμάζονται, νοητικά και πρακτικά, για το αναπόφευκτο νέο μεταναστευτικό κύμα. Με την κοινή γνώμη όμως διχασμένη ανάμεσα σε μια κουλτούρα φιλοξενίας και στον φόβο της εισβολής και ενώ η χώρα οδεύει προς μερικές δημοτικές εκλογές τον Ιούνιο, οι επόμενοι μήνες προαγγέλλονται καθοριστικοί για το πολιτικό μέλλον του Ματέο Ρέντσι. 
Το 2014, οι περισσότεροι μετανάστες που έφταναν στην Ιταλία ήταν Σύροι. Η ροή μειώθηκε το 2015, οι Σύροι που εγκατέλειπαν τα σπίτια τους εξαιτίας του πολέμου προτιμούσαν τον ελληνικό δίαυλο προς την Ευρώπη. Τα δεδομένα έχουν ωστόσο πια αλλάξει. Πληροφορίες θέλουν τους διακινητές να έχουν αναθεωρήσει ήδη τα δρομολόγιά τους και να χρεώνουν εφεξής έως και 5.000 ευρώ προκειμένου να μεταφέρουν τους πρόσφυγες με μεγαλύτερα σκάφη, χωρητικότητας έως και 300 ατόμων, από τη Νότια Τουρκία προς την Ιταλία. Πληροφορίες θέλουν μάλιστα τα νέα αυτά δρομολόγια να ξεκινούν μέσα στο Σαββατοκύριακο. Και ήδη η μεταναστευτική ροή προς την Ιταλία έχει αυξηθεί.

Η επιστροφή της Λιβύης. Από τις αρχές του χρόνου έχουν φτάσει στις ιταλικές ακτές περισσότεροι από 16.000 πρόσφυγες και μετανάστες, έναντι 10.000 την αντίστοιχη περίοδο του 2014. Οι περισσότεροι είχαν ξεκινήσει από τις ακτές της Λιβύης. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προβλέπουν ότι η Λιβύη, που είχε σχεδόν εξαφανιστεί από τα ραντάρ των καθημερινών φόβων, θα γίνει η νέα προτιμώμενη δίοδος για πρόσφυγες και μετανάστες τόσο από την Αφρική όσο και από τη Μέση Ανατολή. Ο ιταλός υπουργός Εσωτερικών Αντζελίνο Αλφάνο αναμένει «200.000 αφίξεις στην ιταλική επικράτεια» μέσα στο 2016. Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Φεντερίκα Μογκερίνι εκτιμά τον αριθμό αυτό πολύ υψηλότερα, στις 500.000. Για πολλούς στη Ρώμη, λοιπόν, το κλείσιμο της βαλκανικής οδού ήταν μια συμπαιγνία εις βάρος της Ιταλίας. 

Ενίσχυση υποδομών. Η χώρα έχει ενισχύσει ήδη τις υποδομές της. Από 29.000 αιτούντες άσυλο που φιλοξενούσε τον Μάρτιο του 2014, έχει φτάσει να φιλοξενεί 106.000. Νέα hotspots αναμένεται να ανοίξουν σύντομα στην Κατάνη και στη Μεσσήνη, πέραν εκείνων που λειτουργούν στη Λαμπεντούζα, το Πότσαλο και το Τραπάνι. Δεν αρκούν όμως για να απορροφήσουν την αναμενόμενη εισροή. Και όπως επισημαίνει ο πολιτολόγος Ιτζίνιο Αριέμα, η ιταλική κοινή γνώμη ήταν ανέκαθεν μοιρασμένη ανάμεσα σε δύο αντικρουόμενα συναισθήματα: «μια διάθεση για φιλοξενία και μια γενναιοδωρία χαρακτηριστικές ενός λαού που ζει στην άκρη της θάλασσας και έχει συνηθίσει εδώ και αιώνες να ανοίγει την αγκαλιά του σε όσους έρχονται από τα ανοιχτά» και «ο τρόμος μήπως δουν να αναπαράγεται ένα φαινόμενο που τους έχει σημαδέψει, η ανεξέλεγκτη εισβολή δεκάδων χιλιάδων προσφύγων από την Αλβανία στις ακτές της Απουλίας την περίοδο 1990-1992». 
Αν επαναληφθεί φέτος ένα ανάλογο φαινόμενο, απειλεί να τροφοδοτήσει το λαϊκιστικό, ξενόφοβο και αντιευρωπαϊκό κύμα που ενσαρκώνει στην Ιταλία η Λέγκα του Βορρά – η οποία πιστώνεται ήδη με ένα 15% των ψήφων στις δημοσκοπήσεις. Οι μερικές δημοτικές εκλογές του Ιουνίου, λοιπόν, σε πόλεις όπως Ρώμη, Μιλάνο, Νάπολι και Τορίνο θα είναι κρίσιμες για τον Ματέο Ρέντσι.  Πόσω μάλλον αφού οι δημοσκοπήσεις θέλουν την πρωτεύουσα ήδη «χαμένη». Πριν καν αρχίσει το φετινό, καυτό καλοκαίρι.

Το έλλειμμα πονάει τους Ισπανούς
Οσο η χώρα παραμένει σε ακυβερνησία η ανάγκη για περισσότερες περικοπές γιγαντώνεται

«Εις Ισπανίαν βρέχει με σπανίαν μανίαν»: είναι μία από τις ωραιότερες αποδόσεις που έχουν γίνει ποτέ στα ελληνικά της διασημότερης από τις γλωσσικές ασκήσεις στις οποίες υποχρέωνε ο καθηγητής Χίγκινς την Ελίζα Ντούλιτλ: «The rain in Spain stays mainly in the plain». Τα χρόνια της κρίσης, αντλώντας έμπνευση από αυτή, η λέξη «rain» παραφράστηκε από πολλούς αρθρογράφους σε «pain». «Περισσότερος πόνος στην Ισπανία» ήταν ο τίτλος που επέλεξε χθες και ο Πίτερ Σπίγκελ για το άρθρο του στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς». 
Ο Σπίγκελ αναφερόταν στα νέα, ζοφερά στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η εθνική στατιστική υπηρεσία της Ισπανίας: το δημοσιονομικό έλλειμμα της χώρας έφτασε το 2015 το 5,2%, ήταν δηλαδή πιο υψηλό και από την εκτίμηση που είχαν κάνει οι Βρυξέλλες τον Φεβρουάριο. Ο «πόνος» των Ισπανών ωστόσο ενισχύεται από το πολιτικό αδιέξοδο. Η Κομισιόν προειδοποιούσε πριν ακόμα γίνουν οι κοινοβουλευτικές εκλογές του Νοεμβρίου πως η επόμενη κυβέρνηση θα πρέπει να προχωρήσει σε περισσότερες περικοπές προκειμένου να φέρει φέτος το έλλειμμα κάτω από το όριο του 3%. Σχεδόν τρεισήμισι μήνες αργότερα, το μόνο βέβαιο είναι πως η επόμενη κυβέρνηση θα πρέπει να εφαρμόσει ακόμα βαθύτερες περικοπές. Η συγκρότηση της κυβέρνησης αυτής παραμένει, προς μεγάλη δυσφορία των πολιτών που θέλουν να δουν άμεσα μέτρα καταπολέμησης της διαφθοράς και αντιμετώπισης της ανεργίας, αβέβαιη. 
«Με όλη την απαιτούμενη επιφύλαξη και παρά τις δυσκολίες, βρισκόμαστε πλέον πιο κοντά σε μια κυβέρνηση αλλαγής παρά σε επαναληπτικές εκλογές» δήλωσε ο ηγέτης των Σοσιαλιστών Πέδρο Σάντσεθ μετά τη συνάντηση που είχε την Τετάρτη με τον ηγέτη του Podemos Πάμπλο Ιγκλέσιας. Αλλά οι δυσκολίες παραμένουν πράγματι πολλές: έχοντας συνάψει ήδη συμφωνία 200 σημείων με τους κεντρώους Ciudadanos, ο Σάντσεθ επιμένει σε μια συμμαχία Σοσιαλιστών, Podemos και Ciudadanos, που θα του έδινε ουσιαστικά 199 έδρες. Ο Ιγκλέσιας, από την πλευρά του, δηλώνει μεν πρόθυμος να απαρνηθεί τη φιλοδοξία του να γίνει αντιπρόεδρος μιας κυβέρνησης συνασπισμού, δεν θέλει ωστόσο σε αυτή τους Ciudadanos και επιμένει σε μια συμμαχία με δύο μικρότερα αριστερά κόμματα, η οποία όμως θα άθροιζε συνολικά 161 έδρες. «Οποιαδήποτε συμφωνία επιτευχθεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες θα πρέπει να σέβεται τη συμφωνία που ήδη έχει κλείσει με τους Ciudadanos» απαντά ο Σάντσεθ. 
Στο μεταξύ, ο χρόνος τρέχει. Αν δεν επιτευχθεί συμφωνία έως τις 2 Μαΐου, η ισπανική Βουλή θα διαλυθεί και θα προκηρυχθούν νέες εκλογές για τα τέλη Ιουνίου. «Οι ηγέτες των κομμάτων δεν έχουν σταματήσει να ταξιδεύουν ανά τη χώρα διοργανώνοντας συγκεντρώσεις με τα μέλη και τους υποστηρικτές τους, ακόμα ένα σημάδι ότι βρίσκονται σε προεκλογική εκστρατεία» σημείωνε τη Δευτέρα η «Ελ Παΐς» σε ένα κύριο άρθρο με τον τίτλο «100 χαμένες ημέρες». 
«Καθώς πλησιάζουμε στη 2α Μαΐου (…) οι πιθανότητες μιας συμφωνίας αυξάνονται» εκτιμά από την πλευρά του ο Πάμπλο Σιμόν, λέκτορας Πολιτικών Επιστημών. «Η Αριστερά είναι αυτή που θα αποφασίσει αν θα γίνουν ή όχι νέες εκλογές» επισημαίνει. «Η Αριστερά έχει λοιπόν κάτι που η Δεξιά δεν έχει. Εχει τον φόβο της ήττας στο παιχνίδι της απόδοσης ευθυνών για τη διενέργεια νέων εκλογών».