Ο συνήγορος του Διαβόλου

Είναι βρώμικη δουλειά αλλά κάποιος πρέπει να την κάνει. Μια από τις θεμελιώδεις αρχές ενός κράτους δικαίου, άλλωστε, είναι πως όλοι οι κατηγορούμενοι έχουν το δικαίωμα της υπεράσπισης. Ακόμη κι αν κάποιοι μπορεί να θεωρούνται στα μάτια της κοινής γνώμης λιγότερο «υπερασπίσιμοι» από τους άλλους. Οπως ο Σαλάχ Αμπντεσλάμ – ο μοναδικός ο οποίος επέζησε μεταξύ των τζιχαντιστών που σκότωσαν 130 ανθρώπους στο Παρίσι στις 13 Νοεμβρίου 2015, για να συλληφθεί τελικά στη γενέτειρά του, τις Βρυξέλλες, στις 19 Μαρτίου 2016, τέσσερις ημέρες πριν από τις επιθέσεις στο αεροδρόμιο και το μετρό της βελγικής πρωτεύουσας από τον ίδιο, όπως όλα δείχνουν, τρομοκρατικό πυρήνα. «Η άλλη βεντέτα της υπόθεσης Αμπντεσλάμ»: έτσι αποκάλεσε η «Monde» τον βέλγο δικηγόρο που ανέλαβε την υπεράσπιση του τζιχαντιστή, τον 44χρονο Σβεν Μαρί. Ο ίδιος έχει ακούσει πολύ χειρότερα: τα δύο συνηθέστερα παρατσούκλια του είναι «συνήγορος του Διαβόλου» και «δικηγόρος των καθαρμάτων».

Ξυρισμένο κεφάλι, οργισμένο ύφος, τζιν, τζάκετ και αθλητικά: ένα κεφάλι νταή σε σώμα εφήβου. Και τα δύο εντούτοις αδικούν το μυαλό του Σβεν Μαρί: θεωρείται ένας από τους δέκα καλύτερους ποινικολόγους του Βελγίου. Αριστος γνώστης και της γαλλικής και της φλαμανδικής, αγορεύει και στις δύο γλώσσες, κάτι σπάνιο στο Βέλγιο. Τα αρνητικά τα λέει μόνος του: «Το ευρύ κοινό με θεωρεί κάποιον που θα έπρεπε να είναι φυλακή, έναν τσαρλατάνο διψασμένο για χρήμα και δημοσιότητα. Δεν είμαι πολύ αγαπητός, αλλά δεν δίνω δεκάρα: δεν είναι αυτός ο ρόλος μου. Είμαι μάλλον φωνακλάς, αλαζόνας για κάποιους, φιγουρατζής, προκλητικός. Δεν αντέχω όμως το αίσθημα της αδικίας».

Το πελατολόγιο του Σβεν Μαρί περιλαμβάνει ένα σωρό «καθάρματα», από τον Φουάντ Μπελκασέμ, τον επικεφαλής του τζιχαντιστικού γκρουπούσκουλου Sharia4Belgium, και τον Μαρκ Λελιέβρ, συνεργό του διαβόητου Μαρκ Ντιτρού μέχρι τον «Βασιλιά των αποδράσεων» Καπλάν Μουράτ και τον «τρελό δολοφόνο της Λιέγης» Νορντίν Αμαρανί. Δεν περιλαμβάνει ωστόσο μόνο καθάρματα: έχει αναλάβει μεταξύ άλλων την υπεράσπιση της Πατρισιά Λεφράν, μιας 40χρονης θυρωρού που είχε δεχθεί το 2009 επίθεση με οξύ στο πρόσωπο από τον πρώην σύντροφό της, καθώς και ενός οδηγού του Οργανισμού Μεταφορών των Βρυξελλών που είχε ξυλοκοπηθεί μέχρι θανάτου. Και έχει τη δική του, προσωπική, κόκκινη γραμμή: «Δεν μπορώ να υπερασπιστώ κάποιον που αρνείται την ύπαρξη των στρατοπέδων συγκέντρωσης: ο παππούς μου ήταν σε ένα στρατόπεδο εργασίας στην Αυστρία».

Ο Σβεν Μαρί γεννήθηκε στην Ικλ, έναν δίγλωσσο δήμο των Βρυξελλών. Γιος ενός «πολύ αυταρχικού», κατά τον ίδιο, επιχειρηματία, το μεγαλύτερο από τρία αγόρια, ονειρευόταν να γίνει ποδοσφαιριστής. Πράγματι, έπαιζε στην ομάδα νέων της Αντερλεχτ, ένας τραυματισμός όμως τον έβγαλε οριστικά από τα γήπεδα. Σπούδασε νομικά, ξεκίνησε την καριέρα του σε ένα δικηγορικό γραφείο ειδικευόμενο στο δίκαιο κατασκευών και καμιά εικοσαριά χρόνια αργότερα βρέθηκε για πρώτη φορά απέναντι στον Σαλάχ Αμπντεσλάμ.

Λέγεται πως πρωτοήρθε σε επαφή μαζί του κάποιος οικείος του Αμπντεσλάμ ενόσω εκείνος διέφευγε. Και πως επικοινώνησαν ξανά μαζί του την ημέρα που συνελήφθη, την Παρασκευή 19 Μαρτίου. Στους δημοσιογράφους που έσπευσαν να τον ρωτήσουν σχετικά απάντησε πως «ήθελε να το σκεφτεί», πρωτίστως για να προστατεύσει την επίσης δικηγόρο σύζυγό του και τις δύο μικρές τους κόρες. Το ίδιο κιόλας βράδυ, πάντως, δήλωσε πως αποδέχθηκε «χωρίς να διστάσει» μια αποστολή που θα είναι πιθανότατα η δυσκολότερη της καριέρας του. «Οι επιθέσεις στο Παρίσι μού προκάλεσαν φρίκη κι έχω τις προσωπικές μου απόψεις για τον τζιχαντισμό που κανείς δεν θα μου βγάλει από το κεφάλι» επεσήμανε. «Εντολή μου όμως είναι να υπερασπίζομαι τους ανθρώπους που μου το ζητούν».   

Εφεξής, οι σχέσεις του Μαρί με τις Αρχές θα είναι μία κρύο – μία ζέστη. Το Σάββατο κιόλας δήλωσε ότι ο πελάτης του ήταν μεν πρόθυμος να συνεργαστεί, θα αμφισβητούσε όμως τη μεταφορά του στη Γαλλία διότι το Βέλγιο πρέπει «να πάψει να γονατίζει» μπροστά στη γείτονα. Την επομένη, ανακοίνωσε πως σκόπευε να καταθέσει μήνυση κατά του γάλλου γενικού εισαγγελέα Φρανσουά Μολέν: τον κατηγορεί πως παραβίασε το απόρρητο της ανακριτικής διαδικασίας, αποκαλύπτοντας πως ο Αμπντεσλάμ είχε πει στους βέλγους ανακριτές ότι σκόπευε να ανατιναχθεί και αυτός στο Stade de France, αλλά τελευταία στιγμή έκανε πίσω. «Αγαπώ το δίκαιο», δήλωσε. «Οι κανόνες της δικονομίας έχουν κεφαλαιώδη σημασία».

Επειτα όμως ήρθαν οι επιθέσεις στις Βρυξέλλες και άλλαξαν τα πάντα. Το ίδιο βράδυ, ο Μαρί δέχθηκε επίθεση από κάποιον «που του χρέωνε την υπεράσπιση ενός τρομοκράτη». Αποφάσισε να κλείσει το γραφείο του προκειμένου να προασπίσει «την ασφάλεια των συνεργατών» του. Λίγο λίγο, καθώς αποκαλύπτονταν τα ονόματα των δραστών, ενισχύονταν οι υποψίες πως ο Αμπντεσλάμ γνώριζε προκαταβολικά για τις επιθέσεις στις Βρυξέλλες και δεν είχε πει λέξη – δεν φαίνεται άλλωστε να πιέστηκε και ιδιαίτερα από τους βέλγους ανακριτές. Κυκλοφόρησε η πληροφορία πως ο Μαρί θα έπαυε να τον εκπροσωπεί. «Ποτέ δεν είπα κάτι τέτοιο», δήλωσε. «Αν όμως ήξερα, ίσως να μην τον είχα αναλάβει ποτέ». Δυο ημέρες μετά τις επιθέσεις στις Βρυξέλλες, ο δικηγόρος ανακοινώνει πως ο πελάτης του έχει πάψει να συνεργάζεται με τις βελγικές Αρχές, έχει κλειστεί στη σιωπή, θέλει ωστόσο πλέον να μεταφερθεί στη Γαλλία, «θέλει να συνεργαστεί» με τις γαλλικές Αρχές. Ο κύβος ερρίφθη προχθές. Οι βελγικές Αρχές ενέκριναν τη μεταφορά του Αμπντεσλάμ στη Γαλλία. Κάποια από τα πολλά κομμάτια του παζλ που λείπουν ίσως αρχίσουν να μπαίνουν στη θέση τους.