Ο αδιάφθορος – σταρ

«Βραζιλιάνος της χρονιάς», «Προσωπικότητα του έτους», «Ενας από τους μελλοντικούς ηγέτες του κόσμου». Ο Σέρζιο Μόρο είναι σταρ και οι λόγοι είναι προφανείς. Ο νεαρός βραζιλιάνος δικαστής είναι ο άνθρωπος που βρίσκεται πίσω από τη μεγάλη έρευνα για τη διαφθορά στα υψηλότερα κλιμάκια της κυβέρνησης της Μπραζίλια. Αναζητά τις διασυνδέσεις που κρύβονται πίσω από τα 3 δισ. δολάρια που έφυγαν από την κρατική εταιρεία Petrobras και κατέληξαν στις τσέπες του κυβερνώντος Εργατικού Κόμματος και πολλών στελεχών του – ανάμεσα σε αυτά ο πρώην πρόεδρος της χώρας Λούλα ντα Σίλβα και η διάδοχός του και σημερινή πρόεδρος Ντίλμα Ρουσέφ. Μέχρι στιγμής έχουν συλληφθεί δεκάδες στελέχη επιχειρήσεων καθώς και κορυφαία πολιτικά στελέχη, τα οποία πριν από λίγο καιρό ουδείς διανοούνταν να αγγίξει.

Πριν από δύο χρόνια σχεδόν κανείς στη Βραζιλία δεν γνώριζε το όνομα του Σέρζιο Μόρο. Σήμερα πλέον, χιλιάδες Βραζιλιάνοι διαδηλώνουν στους δρόμους εναντίον της διαφθοράς και της κυβέρνησης με ένα κοινό συναίσθημα: τον θαυμασμό τους για τον 43χρονο δικαστή της Μαρίνγκα, υπεύθυνο για την επιχείρηση Lava Jato («Πλύσιμο αυτοκινήτου»), τη μεγαλύτερη έρευνα για τη διαφθορά στην ιστορία της χώρας. Οι διαδηλωτές κρατούν φωτογραφίες του που γράφουν: «Είμαστε όλοι Σέρζιο Μόρο». Για εκείνους, ο επικεφαλής του 13ου ομοσπονδιακού δικαστηρίου του Παρανά είναι εθνικός ήρωας.

Βέβαια οι υποστηρικτές της κυβέρνησης του αποδίδουν «πολιτικά κίνητρα» και τον χαρακτηρίζουν «ανεύθυνο», καθώς θεωρεί ότι με τη μεγάλη δημοσιότητα που δίνει στην υπόθεση υποκινεί «αντικυβερνητικό πραξικόπημα». Ο Μόρο, που έχει σπουδάσει στο Χάρβαρντ και έχει παρακολουθήσει ειδικά προγράμματα του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών για τη διαλεύκανση υποθέσεων ξεπλύματος χρημάτων, γνωρίζει πολύ καλά πως διεξάγει μια έρευνα χωρίς προηγούμενο. Γι’ αυτό και πριν από λίγο καιρό έδωσε στη δημοσιότητα την ηχογραφημένη συνομιλία Ντα Σίλβα – Ρουσέφ, όπου η σημερινή πρόεδρος ουσιαστικά εξηγεί στον προκάτοχο και μέντορά της ότι του στέλνει τον διορισμό του σε κρατική θέση όσο πιο γρήγορα μπορεί στο σπίτι του, ώστε να μην προλάβει να τον συλλάβει η αστυνομία, λόγω ασυλίας.

Η προεδρία με ανακοίνωση κατηγορεί τον Μόρο για υπέρβαση καθήκοντος και για παράνομη παρακολούθηση. Εκείνος υποστηρίζει ότι έχει το νομικό έρεισμα και συγκρίνει την υπόθεση αυτή με το Γουότεργκεϊτ του 1972, που οδήγησε σε παραίτηση τον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Νίξον.

Πολύ πριν από την ανοιχτή σύγκρουσή του με την Ντίλμα Ρουσέφ ο Μόρο είχε συγκρουστεί με όλο το βραζιλιάνικο επιχειρηματικό και οικονομικό κατεστημένο. Ποιος θα φανταζόταν, για παράδειγμα, πριν από έναν χρόνο ότι ο Μαρσέλο Οντεμπρέχτ, πρόεδρος της μεγαλύτερης κατασκευαστικής εταιρείας της χώρας, θα κατέληγε στη φυλακή για διαφθορά; Κι όμως πριν από μερικές εβδομάδες ο δικαστής τον καταδίκασε σε κάθειρξη 20 ετών. «Ο Μόρο ανήκει σε μια γενιά δικαστών και εισαγγελέων που διαμορφώθηκαν μετά τη δικτατορία με βαθιά δημοκρατική άποψη» παρατηρεί ο Χοσέ Αλβαρο Μοϊσές, διευθυντής του Κέντρου Δημόσιας Πολιτικής. «Και έτσι αντιδρά στην πεποίθηση ότι εκείνους που έχουν εξουσία και χρήματα δεν μπορεί να τους αγγίξει ο νόμος».

Γιος μεταναστών που έφθασαν στη Βραζιλία από τη Βενετία της Ιταλίας – ο πατέρας του ήταν καθηγητής Γεωγραφίας στο πανεπιστήμιο – ο Σέρζιο Μόρο μεγάλωσε σε μικροαστική οικογένεια της Μαρίνγκα. Σε πρόσφατη συνέντευξή του εκμυστηρεύτηκε πως όταν τελείωσε τη Νομική είχε αμφιβολίες για το αν επέλεξε τον σωστό κλάδο. Δεν κράτησαν όμως πολύ. Το 1996, σε ηλικία μόλις 24 ετών, ήταν υποψήφιος για τη θέση του ομοσπονδιακού δικαστή. Γρήγορα – και πολύ πριν από τη Lava Jato – ασχολήθηκε με υποθέσεις διαφθοράς και έχει στείλει στη φυλακή εκατοντάδες πολιτικούς και επιχειρηματίες που κατηγορήθηκαν για φοροδιαφυγή και ξέπλυμα χρήματος. «Εχει εξαιρετικές γνώσεις, αγαπά τα ταξίδια και πάντα έχει μαζί του πολλά βιβλία» λέει ο φίλος του Κάρλος Ζουκολότο. «Δεν σταματά ποτέ να μελετά».

Παντρεμένος και πατέρας δύο παιδιών ο φωτογενής Σέρζιο έχει, λένε οι λίγοι αλλά πιστοί φίλοι του, την αίσθηση της «αποστολής». Αλλοι σχολιάζουν πως η τεράστια δημοσιότητα έχει αγγίξει τη ματαιοδοξία του και επειδή θέλει να «γράψει ιστορία» προβαίνει σε κάποιες ακραίες κινήσεις, που δεν καλύπτονται απόλυτα νομικά. «Παρότι τα κίνητρά του δεν είναι πολιτικά», παρατηρεί ο Ρενάτο Περισινότο, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Παρανά, «τελικά όσα πράττει αποκτούν πολιτικό χαρακτήρα. Ουσιαστικά, η επιχείρηση Lava Jatο θα θέσει υπό αίρεση το ίδιο το πολιτικό σύστημα. Και αν καταρρεύσει, όπως όλα δείχνουν, δεν θα ξέρουμε με τι να το αντικαταστήσουμε. Ισως το επόμενο να μην είναι καν καλύτερο. Αυτή τη στιγμή τα πάντα είναι πιθανά».

Εμπνευσή του – και δεν το κρύβει – η μεγάλη δικαστική έρευνα «Καθαρά χέρια» (Mani Pulite) που διεξήχθη στην Ιταλία τη δεκαετία του 1990, η οποία οδήγησε σε μεγάλες αλλαγές στα παραδοσιακά πολιτικά κόμματα της χώρας. Ηξερε ότι μόνος του δεν θα τα καταφέρει. Γι’ αυτό και συγκέντρωσε γύρω του μια ομάδα νέων και ικανών δικαστικών και εισαγγελέων που, όπως εκείνος, έχουν πείρα αλλά και ικανότητα να κινούνται στο διαπνεόμενο από βυζαντινισμό νομικό σύστημα της Βραζιλίας. Οι επικριτές τους λένε ότι στέλνουν εύκολα κόσμο στη φυλακή, ώστε να τους αναγκάζουν να κάνουν συμφωνία με τις Αρχές και να καρφώνουν πιο ψηλά ιστάμενους συνεργάτες τους στις μίζες. Ο Μόρο όμως τονίζει πως το πιο σημαντικό είναι το αποτέλεσμα. Εκείνον και τους συνεργάτες του τους αποκαλούν πλέον «οι εννέα καβαλάρηδες της Αποκάλυψης». Με ό,τι κι αν αυτό φέρει για τη Βραζιλία.