Το φιάσκο της συνταγματικής μεταρρύθμισης

Είναι η ιστορία μιας συνταγματικής μεταρρύθμισης που κατέληξε σε «φιάσκο» – και αυτός δεν είναι ο βαρύτερος χαρακτηρισμός που ακούστηκε χθες. Την επιθυμούσε ο ίδιος ο πρόεδρος της Γαλλίας. Την προανήγγειλε μέσα σε ένα συγκινησιακά φορτισμένο κλίμα, μόλις τρεις ημέρες μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 13ης Νοεμβρίου στο Παρίσι. Ακολούθησαν τέσσερις μήνες γεμάτοι ένταση, με τη γαλλική Αριστερά σε κατάσταση νευρικής κρίσης. Παραιτήθηκε μια σημαντική υπουργός της κυβέρνησης – η υπουργός Δικαιοσύνης Κριστιάν Τομπιρά. Πραγματοποιήθηκαν συνολικά 63 ώρες κοινοβουλευτικών συζητήσεων. Και τελικά ο Φρανσουά Ολάντ αναγκάστηκε να αποσύρει χθες το σχέδιό του να εγγράψει στο Σύνταγμα την κατάσταση έκτακτης ανάγκης και να επεκτείνει την ποινή της στέρησης της γαλλικής υπηκοότητας και στους γεννημένους Γάλλους, πέραν των πολιτογραφημένων, που καταδικάζονται για τρομοκρατία. Επιχείρησε να επιρρίψει όλες τις ευθύνες στη Δεξιά. Αλλά τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Το «φιάσκο» είναι και δικό του. Το ίδιο και ένα μέρος τουλάχιστον της ευθύνης για το «θλιβερό θέαμα» που όπως ομολόγησε ο επικεφαλής των Σοσιαλιστών, Ζαν-Κριστόφ Καμπαντελίς, παρουσίασε η γαλλική πολιτική τάξη στους πολίτες.

Το πρόβλημα ήταν εξαρχής η στέρηση της υπηκοότητας, το δεύτερο άρθρο της συνταγματικής μεταρρύθμισης – για την εγγραφή της κατάστασης έκτακτης ανάγκης στο Σύνταγμα υπήρχε εξαρχής μια σχετική συναίνεση. Στο σχέδιο που παρουσιάστηκε στις 23 Δεκεμβρίου στο Υπουργικό Συμβούλιο, έμπαιναν στο στόχαστρο μόνο οι Γάλλοι με διπλή υπηκοότητα. Οι αντιδράσεις όμως στους κόλπους του Σοσιαλιστικού Κόμματος ήταν έντονες, η Κριστιάν Τομπιρά κατέληξε να παραιτηθεί στις 27 Ιανουαρίου. Τελώντας υπό πίεση, ο γάλλος πρωθυπουργός Μανουέλ Βαλς αφαίρεσε την ίδια ημέρα από το κείμενο κάθε αναφορά στη «διπλή υπηκοότητα»: αντιμέτωποι με το φάσμα της στέρησης της υπηκοότητας θα ήταν θεωρητικά όλοι οι Γάλλοι, παρότι η κυβέρνηση δεσμευόταν να μην αφήσει κανέναν ανιθαγενή. 

Η Εθνοσυνέλευση υιοθέτησε τελικά τη βερσιόν αυτή στις 10 Φεβρουαρίου με 317 «ναι», 199 «όχι» και 51 αποχές. Ο Βαλς δήλωσε βέβαιος πως η γαλλική Γερουσία θα επεδείκνυε «το ίδιο αίσθημα ευθύνης». Αντίθετα με ό,τι συμβαίνει στην Εθνοσυνέλευση, ωστόσο, την πλειοψηφία στο σώμα αυτό την έχει η Δεξιά. Η νομοπαρασκευαστική επιτροπή της Γερουσίας, λοιπόν, επανέφερε τη «διπλή υπηκοότητα» στο κείμενο, επισημαίνοντας πως η στέρηση της υπηκοότητας «δεν μπορεί να αφορά παρά μόνο ένα άτομο καταδικασμένο τελεσίδικα για έγκλημα που συνιστά απόπειρα κατά της ζωής του Εθνους και διαθέτει και άλλη υπηκοότητα πέραν της γαλλικής».

Η νέα βερσιόν υπερψηφίστηκε από τη Γερουσία στις 22 Μαρτίου με 176 «ναι», 161 «όχι» και 11 αποχές. Ανάμεσα στα δύο κείμενα, το χάσμα ήταν αγεφύρωτο. Και η Δεξιά κατέστησε σαφές πως δεν την ενδιέφερε να προχωρήσει στο τρίτο στάδιο, σε μια ψηφοφορία στο «Κογκρέσο», και στα δύο σώματα του Γαλλικού Κοινοβουλίου, μία συρρικνωμένη συνταγματική αναθεώρηση που θα περιελάμβανε μόνο την εγγραφή της κατάστασης έκτακτης ανάγκης στο Σύνταγμα.

Ο Φρανσουά Ολάντ εγκατέλειψε λοιπόν χθες και επισήμως το σχέδιο που υπερασπίστηκε με τόσο πάθος (και τόσο κόστος) τους τελευταίους μήνες, παρότι ο ίδιος είχε αντιταχθεί με ανάλογο πάθος το 2010 σε μια αντίστοιχη προσπάθεια του τότε προέδρου Νικολά Σαρκοζί – και ως πρόεδρος ωστόσο, μόλις τον περασμένο Ιούλιο, είχε χαρακτηρίσει μιλώντας στο περιοδικό «Le Point» τη στέρηση της υπηκοότητας, ακόμη και την «εθνική απαξίωση» που πρότειναν κάποιοι συμφιλιωτικά ως λιγότερο αμφιλεγόμενο μέτρο, «ιδέες της Δεξιάς που έχουν καθαρά συμβολικό χαρακτήρα και δεν προσφέρουν τίποτα στη μάχη εναντίον της τρομοκρατίας». «Αν πάρει πίσω τον λόγο του, έχει χάσει τις προεδρικές εκλογές, το θέμα έχει τελειώσει», δήλωνε ανήσυχος στο ίδιο περιοδικό, τον Ιανουάριο του 2016, ο Σοσιαλιστής δήμαρχος της Ντιζόν Φρανσουά Ρεμπσαμέν. Η απάντηση σε 13 μήνες.

Η απάντηση του Σαρκοζί
«Διαπιστώνω πως ένα τμήμα της αντιπολίτευσης είναι εχθρικό στη συνταγματική αναθεώρηση. Λυπάμαι πολύ γι’ αυτήν τη στάση» δήλωσε χθες ο γάλλος πρόεδρος. «Ο Φρανσουά Ολάντ καταδικάζει τη χώρα στην ακινησία. Του είχα πει πως ήμασταν πρόθυμοι να ψηφίσουμε τη στέρηση της υπηκοότητας για όσους έχουν διπλή υπηκοότητα αλλά εκείνος παγιδεύτηκε στα εσωτερικά της Αριστεράς» απάντησε ο Νικολά Σαρκοζί.

Δυσοίωνες οι δημοσκοπήσεις για τον γάλλο πρόεδρο
Ακόμα μία δημοσκόπηση δυσοίωνη για τον Φρανσουά Ολάντ, αλλά και για τον ηγέτη των Ρεπουμπλικανών, Νικολά Σαρκοζί, είδε χθες το φως της δημοσιότητας. Πρόκειται για το τρίτο κύμα της μεγάλης εκλογικής έρευνας που θα διενεργεί κάθε μήνα έως τις προεδρικές εκλογές το Κέντρο Πολιτικών Ερευνών της Sciences Po σε συνεργασία με τη «Monde» και το ινστιτούτο δημοσκοπήσεων Ipsos. Σύμφωνα λοιπόν με τα αποτελέσματα, αν γίνονταν σήμερα εκλογές, ο Φρανσουά Ολάντ δεν θα προκρινόταν στον δεύτερο γύρο όποιος και αν ήταν υποψήφιος της Δεξιάς. Δεν θα εξασφάλιζε παρά ένα 14% των ψήφων απέναντι στον Αλέν Ζιπέ και ένα 16% έναντι του Νικολά Σαρκοζί. Οσο για την ακροδεξιά Μαρίν Λεπέν, θα ερχόταν πρώτη στον πρώτο γύρο με 27% απέναντι στον Σαρκοζί αλλά δεύτερη απέναντι στον Ζιπέ, με 26%-31%. Σε ό,τι αφορά, τέλος, τις προκριματικές εκλογές της Δεξιάς για το χρίσμα, 42% όσων συμμετείχαν στην έρευνα δήλωσαν πως θα ψήφιζαν υπέρ του Αλέν Ζιπέ και μόλις 26% «ψήφισαν» Νικολά Σαρκοζί.