Φεστιβάλ Αθηνών: «Είναι σαν να μας υφαρπάζουν τον λόγο»

Η μετονομασία του Φεστιβάλ από Ελληνικό σε Διεθνές, οι «δημιουργικές ασάφειες» ως προς το τελικό πρόγραμμα (δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη τίποτε για μουσική ή χορό) και οι τέσσερις παραστάσεις που φέρνει ο ίδιος ο Γιαν Φαμπρ προκάλεσαν τις πρώτες αντιδράσεις ελλήνων καλλιτεχνών, που φέρονται ως οι «χαμένοι» του νέου Φεστιβάλ. Αρκετοί ανήρτησαν σχόλια στους λογαριασμούς του facebook (Δημήτρης Καραντζάς, Ολια Λαζαρίδου, Γιώργος Νανούρης), ενώ πλέον δίνουν ραντεβού σε ανοιχτό κάλεσμα στο θέατρο Σφενδόνη αύριο στη μία το μεσημέρι.

Γιώργος Κουρουπός συνθέτης: «Μου γεννάει πολλά ερωτήματα η ανακοίνωση του προγράμματος κυρίως ως προς την ξενομανία, τον ραγιαδισμό και τον εθνικό κομπλεξισμό. Ο ίδιος ο Φαμπρ είπε ότι ένας Ελληνας ίσως θα ήταν καλύτερος ως καλλιτεχνικός διευθυντής. Οι υπεύθυνοι δεν βρήκαν έναν Ελληνα και προτίμησαν έναν ξένο καλλιτέχνη, πάρα πολύ πετυχημένο. Ο ραγιαδισμός και η ξενομανία συνεχίζονται καθώς αυτή τη φορά δεν τίθεται όριο σε πόσα θεάματα θα συμμετέχει ο ίδιος. Μέχρι τώρα, σε όλους τους ελληνικούς οργανισμούς υπήρχε πάντα ένα όριο: μήπως ο διευθυντής κάνει κατάχρηση. Τώρα βλέπουμε ότι ο Φαμπρ έχει τέσσερα δικά του έργα. Το δεύτερο ερωτηματικό είναι η αντιδιαστολή που κάνει ανάμεσα στο “επιμελητής” και το “καλλιτεχνικός διευθυντής”.

Εδώ αρχίζω και ψυλλιάζομαι διάφορα, που με ενοχλούν. Αν αυτός είναι επιμελητής και αν ο ρόλος του – τουλάχιστον όπως περιγράφεται – περιορίζεται στο να κάνει μερικές ξένες και – κατά κανόνα – δαπανηρές παραγωγές, σημαίνει αυτομάτως ότι υπάρχει κάποιος άλλος που ασχολείται με τις ελληνικές – οι οποίες εκ των πραγμάτων θα είναι πολύ πιο φθηνές. Κάποιος θα πρέπει επώνυμα να παίρνει την ευθύνη αυτών των επιλογών. Θα πρέπει να ξέρουμε ποιος είναι αυτός που αποφασίζει.

Ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη των ελληνικών έργων αφού ο ίδιος δήλωσε ότι δεν γνωρίζει την εγχώρια καλλιτεχνική πραγματικότητα; Το τρίτο ερώτημα είναι: Πώς ξεκινάει ένας προγραμματισμός χωρίς σαφές οικονομικό πλαίσιο; Θα κλείσω με μια πρόβλεψη που αντλείται από τη δήλωση του Γιαν Φαμπρ. Είπε πως “δεν φοβάμαι την αποτυχία, γιατί η αποτυχία έχει κάτι ποιητικό”. Φοβούμαι ότι ο Φαμπρ θα αναδειχθεί σε μέγα ποιητή!».

Γιάννης Καλαβριανός σκηνοθέτης: «Μπορεί να είναι αλήθεια ότι ο Γιαν Φαμπρ ανέλαβε αργά και δεν γνωρίζει τα ελληνικά πράγματα, όμως δεν μπορεί αυτό να αποτελεί δικαιολογία. Οταν δεν προλαβαίνεις, δεν αποδέχεσαι την πρόταση. Είμαστε όλοι ξαφνιασμένοι. Ακόμη και την οργή κάποιων τη βρίσκω δικαιολογημένη. Ο Φαμπρ λειτούργησε όπως θα περίμενε κάποιος: το ΥΠΠΟ επέλεξε να τον χρησιμοποιήσει για την υπηρεσία του ονόματός του.

Είναι αναμενόμενο κι εκείνος με τη σειρά του να θέλει να χρησιμοποιήσει το Φεστιβάλ, κι αυτό έκανε. Είναι ακραίο όλο αυτό που συμβαίνει. Νομίζω ότι είναι τόσο καθολικά τα αρνητικά συναισθήματα που είμαι βέβαιος ότι θα φυτευτούν κάποιες παραστάσεις κι αυτό θα σπείρει διχόνοια καθώς θα σπάσει η κοινή στάση συστράτευσης. Θα μας πετάξουν το μπαλάκι και θα μας αφήσουν να φαγωθούμε μεταξύ μας».

Ακύλλας Καραζήσης ηθοποιός: «Συγκρίνοντας το πώς ήταν το Φεστιβάλ και το πώς θα είναι, δεν μπορώ να πω ότι χαίρομαι, αν και δεν θέλω να κρίνω με το καλημέρα σας τους ανθρώπους. Η ευθύνη, κατά τη γνώμη μου, είναι του υπουργού. Είναι απαράδεκτος. Ξέρει ο υπουργός ότι κλείνει ένα μικρό εργοστάσιο, ένα κύτταρο ζωής της πόλης από το οποίο ζούσαν 500-600 άτομα; Ηθοποιοί, σκηνοθέτες, τεχνικοί, ταξιθέτες…

Με ποιο κριτήριο αποκλείστηκαν οι Ελληνες από το πρόγραμμα; Τη φοβάμαι την ασάφεια. Και το πρόγραμμα πότε θα το μάθουμε; Τον Μάιο; Επίσης με προβληματίζει μια παράπλευρη απώλεια: η στοχοποίηση των ξένων. Ο Λούκος μάς συμφιλίωσε με τους ξένους, την ώρα που οι καρεκλοκένταυροι του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών και του ΠΑΜΕ αντιδρούσαν στις ξένες παραγωγές. Φοβάμαι μήπως πέσουμε θύματα του επαρχιώτικου ελληνοκεντρισμού. Και την Επίδαυρο γιατί δεν τη δίνουν; Τι πάει να πει, ο καλλιτεχνικός διευθυντής δεν ξέρει;

Είναι υποχρέωσή του να γνωρίζει. Η δική μου γενιά δεν μπορεί να ξεκινήσει από την αρχή πλέον. Ευχαριστώ τον Θεό που και πέρυσι και φέτος θα δουλέψω στη Γερμανία χωρίς να παρακολουθώ τις παράφρονες πολιτικές επιλογές γύρω από τον πολιτισμό».

Ολια Λαζαρίδου ηθοποιός: «Πιστεύω ότι είναι μια πολύ μεγάλη ευκαιρία αυτή η προσβολή ώστε να συσπειρωθούμε, όχι για να αντιδράσουμε, αλλά για να οραματιστούμε σε ποιο περιβάλλον και υπό ποιες συνθήκες θέλουμε να υπάρχουμε και να δημιουργούμε. Αυτά σημαίνουν ότι δημιουργείται μια μαύρη τρύπα. Είναι σαν να μας κλέβουν αυτό που δικαιούμαστε, σαν να μας υφαρπάζουν τον λόγο. Αισθάνομαι αδικημένη όχι προσωπικά, διότι ακολουθώ τη δική μου πορεία, αλλά ως άνθρωπος του χώρου και ως προς τον πολιτισμό».

Γιώργος Πέτρου µαέστρος: «Ο Γιαν Φαμπρ είναι ένας πολύ σημαντικός καλλιτέχνης. Το Φεστιβάλ έχει μια πάρα πολύ μεγάλη ιστορία και η κατεύθυνση που έδωσε ο Γιώργος Λούκος ήταν δημιουργική και δυναμική.  Από τα δημοσιεύματα που διάβασα δεν προκύπτει ανακοίνωση προγράμματος. Είναι κάποιες κατευθυντήριες γραμμές οι οποίες δεν επαρκούν για να σχολιάσει κανείς έναν προγραμματισμό. Το Φεστιβάλ Αθηνών είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με ονόματα νέων και καταξιωμένων ελλήνων καλλιτεχνών. Περιμένουμε το τελικό πρόγραμμα. Ελπίζουμε ότι θα υπάρξει σημαντική ελληνική παρουσία».

Γιώργος Νανούρης σκηνοθέτης: «Προσπαθώ να καταλάβω πώς ένας άνθρωπος δέχεται να αναλάβει μια θέση για την οποία ο ίδιος ομολογεί μετά ότι δεν είναι ικανός γι’ αυτήν. Προσπαθώ να καταλάβω πώς αναλαμβάνει να βγάλει καλλιτεχνικό πρόγραμμα για το Φεστιβάλ μιας χώρας της οποίας το καλλιτεχνικό γίγνεσθαι του είναι παντελώς άγνωστο, όπως ο ίδιος ομολογεί. Προσπαθώ να καταλάβω γιατί δέχτηκε!

Πόσο σοβαρά μπορεί να πάρει κανείς έναν τέτοιο άνθρωπο; Ποιος του δίνει το δικαίωμα να αλλάζει το όνομα σε έναν κρατικό θεσμό, ποιος του δίνει το δικαίωμα να παίξει μπάλα(!), όπως μας είπε, χωρίς όμως να του έχουν δοθεί κανόνες για το παιχνίδι, ποιος του δίνει το δικαίωμα να αποκαλεί εθνικιστές τους πολίτες μιας χώρας επειδή θέλουν να δουλέψουν σε αυτήν και ποιος του δίνει το δικαίωμα με τα δικά μας χρήματα να πληρώνει μόνο τους δικούς του ανθρώπους σε μια χώρα που ψυχορραγεί οικονομικά, κοινωνικά, πολιτικά και πολιτιστικά…» (Ο Γιώργος Νανούρης απάντησε μέσω της ανάρτησής του στο facebook).