Αμερική ετοιμάσου, Μπορεί και να συμβεί

Ο Ντόναλντ Τραμπ απέχει ακόμα μήνες από το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών και ακόμα περισσότερο από την πιθανότητα να εγκατασταθεί στον Λευκό Οίκο. Ομως είναι ακόμα ο βασιλιάς στο κάστρο του στο Παλμ Μπιτς, το μέγαρο των 118 δωματίων Mar-a-Lago, ένα οίκημα μεσογειακής αρχιτεκτονικής που χτίστηκε πριν από 90 χρόνια. Εκεί υπάρχουν όλα όσα χρειάζεται: κομμωτήριο, πλήρης υπηρεσίας καθαριστηρίου στο υπόγειο, μια βιβλιοθήκη που μετατράπηκε σε μπαρ (τι να τα κάνει άλλωστε τα βιβλία;) και φυσικά αυτό που διαθέτει κάθε οικία της οικογένειας Τραμπ – χρυσοποίκιλτα ταβάνια ύψους 7 μέτρων.

Ο μπάτλερ του Αντονι Σένεκαλ αφηγήθηκε πρόσφατα στους «New York Times» κάποιες λεπτομέρειες από τη ζωή τού φωνακλά μεγιστάνα των ακινήτων που κατέλαβε εξ απροόπτου την αμερικανική πολιτική σκηνή. «Μπορείς πάντα να καταλάβεις πότε ο βασιλιάς βρίσκεται εδώ» δήλωσε. Τρώει τις μπριζόλες του υπερβολικά ψημένες, επιλέγει είτε μια λευκή ή μια μαύρη Bentley για να πηγαίνει να παίξει γκολφ (στο δικό του γήπεδο γκολφ, φυσικά). Εάν αφότου διαβάσει τις εφημερίδες το πρωί εμφανισθεί με λευκό καπελάκι του μπέιζμπολ η διάθεσή του είναι καλή. Εάν φορά κόκκινο, τότε τα πράγματα προμηνύονται δύσκολα.

Στο σαλόνι κρέμεται ένα πορτρέτο του με τη στολή του τένις ενώ συχνά ο Τραμπ λέει στους καλεσμένους του ότι τα πλακάκια στο δωμάτιο της κόρης του Ιβάνκα είναι φτιαγμένα από τον ίδιο τον Γουόλτ Ντίσνεϊ – μια καταπληκτική ιστορία που έχει μόνο ένα μικρό πρόβλημα: δεν είναι αλήθεια. «Ποιος νοιάζεται;» αστειεύεται ο Ντόναλντ όταν κάποιος του το υπενθυμίζει. Αν μη τι άλλο, ο Τραμπ είναι συνεπής σε αυτό – δεν αφήνει την αλήθεια να χαλάσει μια ωραία ιστορία.

Beatles και Μουσολίνι

Αυτό το παρατηρεί κάποιος και στις προεκλογικές του συγκεντρώσεις. Μαζί με την τεράστια αυτοπεποίθηση που επιδεικνύει. Υπερβολική για να είναι πραγματική λένε οι ψυχολόγοι. Ομως εκείνος δεν πτοείται. Στην αρένα Verizon του Μάντσεστερ, στο Νιου Χαμσάιρ, την παραμονή των προκριματικών εκλογών ο Τραμπ ανέβηκε στη σκηνή υπό τον ήχο των χειροκροτημάτων των οπαδών του και του τραγουδιού «Revolution» («Επανάσταση») των Beatles. Ενα τραγούδι που ακούγεται εντελώς ειρωνικό καθώς προειδοποιεί για τον κίνδυνο των ψευδοπροφητών που υποδαυλίζουν άσκοπες εξεγέρσεις. Ομως ο Τραμπ κινείται στους ήχους του σαν να σημαίνει ακριβώς το αντίθετο. Οταν σημειώνεις τόσες εντυπωσιακές νίκες, ποιος άραγε να ενδιαφέρεται τι πραγματικά σημαίνει το soundtrack των εμφανίσεών σου;

Ανεβαίνει στο βήμα και ξεκινά τη μίμηση του Μουσολίνι, την οποία έχει βελτιώσει με τον καιρό. Ενας χαιρετισμός, ένας μορφασμός, ένα μισό χαμόγελο και μερικά χειροκροτήματα προς το κοινό με το πρόσωπό του να είναι διαρκώς μια μάσκα βαθιάς αυτοϊκανοποίησης. «Είναι απίστευτο το αποψινό» φωνάζει. «Απίστευτο». Εξω μαίνεται η χιονοθύελλα, όμως 4.000 άτομα την αψήφησαν για να τον δουν από κοντά. Τους κάνει το σήμα της επιβράβευσης υψώνοντας το μεγάλο του δάχτυλο. Το κοινό παραληρεί: «Γουάου! Τραμπ!».

Πριν από την εμφάνιση του μεγιστάνα, οι οδηγίες των διοργανωτών είναι ξεκάθαρες. Ενας εκφωνητής ενημερώνει πως εάν υπάρχουν ανάμεσα στο κοινό διαδηλωτές, οι υπόλοιποι δεν πρέπει να τους επιτεθούν αλλά να τους περιτριγυρίσουν, φωνάζοντας όσο πιο δυνατά μπορούν «Τραμπ, Τραμπ» μέχρι να έρθουν οι άνδρες της ασφάλειας να τους απομακρύνουν (και ίσως να τους επιτεθούν). Η σκηνή έχει επαναληφθεί ξανά και ξανά. Κάποιος ξαφνικά σηκώνεται μέσα στο πλήθος και αρχίζει να φωνάζει «Ο Τραμπ είναι ρατσιστής» και οι υπόλοιποι ή του επιτίθενται ή περιμένουν τους άνδρες της ασφάλειας να τον βγάλουν έξω σηκωτό. «Να τους επιτίθεστε» παρότρυνε πρόσφατα ο Τραμπ τους οπαδούς του. «Αναλαμβάνω εγώ τα δικαστικά έξοδα αν κατηγορηθείτε».

Μάχες στο facebook

Ο μήνας του μέλιτος του Τραμπ στην προεκλογική εκστρατεία φαίνεται να έχει τελειώσει. Δεν είναι μόνο οι συνεχείς καβγάδες διαδηλωτών με τους οπαδούς του σε κάθε του προεκλογική συγκέντρωση πλέον αλλά και μια επιστολή ενός φωτογράφου από τη Νέα Υόρκη που σπάει τα κοντέρ στο facebook. Δύο εκατομμύρια χρήστες (μεταξύ των οποίων και η Χίλαρι Κλίντον) έχουν κάνει like και περισσότεροι από ένα εκατομμύριο έχουν κοινοποιήσει την ανάρτηση του Μπράντον Στάντον, δημιουργού της δημοφιλούς σελίδας «Humans of New York». «Εσείς είστε που κηρύσσετε το μίσος» γράφει ο Στάντον. «Πλέον είναι ηθική και όχι πολιτική η απόφαση να σταθεί κάποιος απέναντι στον Τραμπ. Δεν είστε ενωτικός, δεν είστε προεδρικός, δεν είστε θύμα του ίδιου εκείνου θυμού που εσείς θρέφετε τόσους μήνες. Είστε κάποιος που ενθαρρύνει τις προκαταλήψεις και τη βία επιζητώντας προσωπική εξουσία. Οσο κι αν τα λόγια σας σίγουρα θα αλλάξουν τους επόμενους λίγους μήνες, θα μείνετε για πάντα αυτό που είστε».

Καλλιστεία και κατς

Οι αναλυτές στα ΜΜΕ μπορεί να μην το παραδέχονται, όμως ο Ντόναλντ Τραμπ τους τελευταίους μήνες αποδεικνύεται καλός παίκτης σκακιού. Είναι διαρκώς αρκετές κινήσεις μπροστά. Ενας δημοσιογράφος διαπίστωσε πρόσφατα ότι «αφήσαμε την εκλογική μας διαδικασία να εξελιχθεί σε κάτι τόσο δυσλειτουργικό ώστε οποιοσδήποτε ημίβλακας απατεωνίσκος μπορεί να τη διαλύσει έτσι απλά».

Πλέον όλοι κατανοούν ότι ο Τραμπ άρχισε να αποκτά οπαδούς το περασμένο καλοκαίρι όταν δημόσια ξεκίνησε να κάνει ρατσιστικές επιθέσεις κυρίως στους παράνομους μετανάστες. Αναπάντεχα όμως, αυτός ο ξιπασμένος γόνος πλούσιας οικογένειας απόκτησε χόμπι που του έμαθαν τα μυστικά των εκλογικών διαδικασιών. Του άρεσαν οι γυναίκες και έτσι ασχολήθηκε με διαγωνισμούς ομορφιάς. Του άρεσε η διασημότητα και έτσι ασχολήθηκε με τηλεοπτικά ριάλιτι. Γνωρίζει καλά τη σόουμπιζ. Κάπως έτσι κατανοεί ότι η προεδρική προεκλογική εκστρατεία είναι ένα κακοπαιγμένο τηλεοπτικό σόου κόστους δισεκατομμυρίων δολαρίων, η παραγωγή του οποίου περιλαμβάνει την ουσιαστική στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων του κοινού. Ο Τραμπ κοροϊδεύει αυτό το σόου και προσελκύει τους απογοητευμένους και θυμωμένους ψηφοφόρους. Ομως την προεδρία την παίρνει πολύ σοβαρά.

Εκτός από τα καλλιστεία, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει εμπειρία και στους αγώνες επαγγελματικής πάλης (κατς) με τους οποίους ασχολήθηκε επιχειρηματικά κάποια στιγμή. Σε πολλές περιπτώσεις βρίζει το κοινό όπως ο αγαπημένος του παλαιστής Ρικ Ρουντ (επίθετο που σημαίνει «αγενής»). Εβριζε μονίμως και τον πρώην αντίπαλό του για το χρίσμα Τζεμπ Μπους αποκαλώντας τον «βαρετό, ξύλινο και βλάκα», που αφήνει τη μεξικάνα γυναίκα του να τον κάνει ό,τι θέλει.

Αν παρατηρήσει κάποιος προσεκτικά όλα αυτά θα καταλάβει ότι το βασικό επιχείρημα του Τραμπ δεν είναι καινούργιο: οι ελίτ διαρκώς συνωμοτούν εις βάρος του μέσου πολίτη. Γι’ αυτό και επιτίθεται διαρκώς στον Τζεμπ Μπους που διεκδίκησε απέναντί του το χρίσμα, περιγράφοντας ότι η οικογένεια Μπους (με δύο προέδρους – πατέρα και γιο – στο ενεργητικό της) ουσιαστικά συνωμοτεί εδώ και 30 χρόνια εναντίον του αμερικανικού λαού.

Ολα αυτά φαίνεται ότι βρίσκουν ευήκοα ώτα. Οι δημοσκοπήσεις δίνουν στον Τραμπ 25% με 40% υποστήριξη στους ψηφοφόρους των Ρεπουμπλικανών και απήχηση σε όλες τις ομάδες: στους νέους και στους ηλικιωμένους, στους μορφωμένους και στους λιγότερο μορφωμένους, στους υπερσυντηρητικούς και στους μετριοπαθείς, στους άνδρες και στις γυναίκες, ακόμα και στους ισπανόφωνους υποστηρικτές των Ρεπουμπλικανών.

«Δεν χρωστάω τίποτα»

Οι λόγοι του ποτέ δεν είναι γραμμένοι εκ των προτέρων. Πάντα αυτοσχεδιάζει. Και παρότι δεν είναι καλός ρήτορας και αποφεύγει τις δύσκολες λέξεις, διαθέτει αδιαμφισβήτητο ταλέντο να ελέγχει το κοινό του. Γι’ αυτό και το στρέφει εναντίον των ΜΜΕ. Αλλωστε πλέον στις ΗΠΑ ένας από τους βασικούς λόγους που επικαλούνται όσοι προτίθενται να ψηφίσουν τον Τραμπ είναι ότι τον στηρίζουν επειδή του επιτίθενται οι δημοσιογράφοι. Αυτό συνδυάζεται και με το άλλο αφήγημα που συχνά επικαλείται: Είναι πλούσιος, δεν χρωστά τίποτα σε κανέναν για την πορεία του στην πολιτική και έτσι δεν κάνει όλα όσα τόσο οι Δημοκρατικοί όσο και οι Ρεπουμπλικανοί κάνουν όταν κερδίζουν κάποιο αξίωμα, δηλαδή «να εγκρίνουν πολιτικές που στρέφονται εναντίον του μέσου Αμερικανού».

Η πλάκα είναι ότι αυτή η άποψη δεν είναι λανθασμένη. Αρκεί να δει κάποιος τους νόμους για την παντοδυναμία των ασφαλιστικών εταιρειών ή το πώς οι φαρμακευτικές εταιρείες έχουν τέτοια δύναμη πάνω στα δύο κόμματα ώστε να περνά πάντα το δικό τους στους καινούργιους νόμους που διέπουν την αγορά φαρμάκου και τον καθορισμό των τιμών. «Δεν ξέρω πώς τα καταφέρνουν» λέει συχνά. «Δεν επιτρέπεται να διαπραγματευθούμε την τιμή των φαρμάκων. Πληρώνουμε 300 δισ. δολάρια περισσότερα επειδή δεν μπορούμε να διαπραγματευθούμε την τιμή». Η αλήθεια είναι ότι το ποσό φθάνει τα 16 δισ. αλλά όλα τα υπόλοιπα είναι αλήθεια. Αντίθετα, σε άλλα θέματα (στα περισσότερα) οι απόψεις του είναι υπεραπλουστευτικές. «Τα ναρκωτικά έρχονται από το Μεξικό. Αν φτιάξουμε τείχος στα σύνορα τα ναρκωτικά θα σταματήσουν να έρχονται. Τελεία».

Ο πόλεµος στα ΜΜΕ

Ο ίδιος λέει ότι τα ΜΜΕ τον μισούν και του κάνουν «βρώμικο πόλεμο». Οι προοδευτικοί δημοσιογράφοι αναφέρουν συχνά ότι συμπεριφέρεται σαν τρελός και ως ο επόμενος Χίτλερ, ενώ οι συντηρητικοί τον επικρίνουν επειδή, κατά τη γνώμη τους, δεν είναι αρκετά συντηρητικός. Ομως όλοι τον αντιπαθούν επειδή τα βάζει διαρκώς με τους δημοσιογράφους. Αποκάλεσε μια παρουσιάστρια της τηλεόρασης «τέρας που έχει περίοδο» όταν του έκανε απλές ερωτήσεις για πολλά σχόλια σχετικά με τον μισογυνισμό του και κορόιδεψε την αναπηρία ενός ρεπόρτερ που έκανε ερωτήσεις για τους μουσουλμάνους. Σε πολλές προεκλογικές συγκεντρώσεις στρέφει το ενδιαφέρον του κοινού προς τις κάμερες. «Βλέπετε τους δημοσιογράφους με τα μαρκούτσια εκεί πίσω;» ρωτά συχνά τους οπαδούς του που σπεύδουν να γιουχάρουν. «Ποτέ δεν έχουν δουλέψει τόσο σκληρά στη ζωή τους όσο τώρα με μένα».

Πλέον οι ρεπόρτερ φοβούνται τόσο τις επιθέσεις του ώστε έχουν σταματήσει να του κάνουν σκληρές ερωτήσεις για τις τρελές ιδέες του. Κι έτσι η πορεία του προς τον Λευκό Οίκο συνεχίζεται. Αμερική, ετοιμάσου. Μπορεί και να συμβεί.