Το τέλος της ουτοπίας

Ολα λοιπόν δείχνουν πως το τέλος της ευρωπαϊκής ουτοπίας πλησιάζει. Μιας ουτοπίας που ήθελε την Ευρώπη ενωμένη, χωρίς εσωτερικά σύνορα και ευημερούσα και όχι αυτή που σήμερα υπάρχει, δηλαδή μια Ευρώπη διασπασμένη, φρουρούμενη και βυθισμένη στην ανέχεια.

Η Ευρώπη της ουτοπίας ήταν απούσα χθες και προχθές από τις Βρυξέλλες. Παρούσα ήταν η Ευρώπη των εθνικών εγωισμών, της οποίας τα κράτη επιχειρούν να φορτώσουν το ένα στο άλλο τις ευθύνες τους για το Προσφυγικό, γνωρίζοντας φυσικά πως σε τελευταία ανάλυση ένα θα πληρώσει για λογαριασμό όλων: η Ελλάδα.

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η ΕΕ κάθε άλλο παρά έτοιμη ήταν για να αντιμετωπίσει την προσφυγική κρίση, όσο και αν αυτή ήταν αναμενόμενη από την πρώτη στιγμή, δηλαδή από τότε που το καθεστώς Ασαντ δεν δίστασε να χρησιμοποιήσει χημικά όπλα κατά του πληθυσμού της χώρας του. Ετσι, όταν οι πρόσφυγες άρχισαν μαζικά να φθάνουν στην Ευρώπη, οι πολιτικές ηγεσίες της σε πρώτη φάση έδειξαν να μην αντιλαμβάνονται το μέγεθος του προβλήματος και σε δεύτερη να κλείνονται στο καβούκι τους ευελπιστώντας ότι η κρίση θα περιοριστεί εκτός των δικών τους συνόρων. Τώρα που αντιλαμβάνονται ότι οι ροές και διαρροές των προσφύγων δεν αντιμετωπίζονται (ούτε αντιμετωπίστηκαν ποτέ) με φράχτες και τείχη, αναζητούν νέους τρόπους αντίδρασης που κάθε άλλο παρά εύκολο είναι να βρεθούν. Ετσι φθάσαμε σταδιακώς στην Ευρώπη της αποσύνθεσης και όλα δείχνουν ότι βαδίζουμε ολοταχώς προς την Ευρώπη της παρανομίας.

Το άχθος του Προσφυγικού

Τα κράτη-μέλη της ΕΕ δηλώνουν έτοιμα να καταπατήσουν ακόμη και τις συνταγματικά κατοχυρωμένες αρχές τους, αρκεί να απαλλαγούν από το πρόβλημα των προσφύγων, το οποίο στα μάτια ενός σημαντικού τμήματος της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης έχει πλέον προσλάβει εφιαλτικές διαστάσεις, όχι πάντοτε δικαιολογημένες.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της γερμανικής κυβέρνησης, η οποία προκειμένου να απαλλαγεί από το άχθος του Προσφυγικού ζητεί από την Ελλάδα να υπογράψει με την Τουρκία συμφωνίες επαναπροώθησης των προσφύγων και των μεταναστών, που αν ποτέ η ίδια η Γερμανία τις υπέγραφε θα τις απέρριπτε το Συνταγματικό της Δικαστήριο.

Την ίδια στιγμή, η Γαλλία αρνείται να φιλοξενήσει στο έδαφός της μερικές χιλιάδες πρόσφυγες, προβάλλοντας λόγους εθνικής ασφαλείας. Κάτι που ενοχλεί σφόδρα την Ιταλία, η οποία προβλέπει ότι μετά το κλείσιμο της οδού των Βαλκανίων οι πρόσφυγες θα στραφούν προς την οδό της Αδριατικής, με όσα δεινά αυτό συνεπάγεται για την κυβέρνηση Ρέντσι. Την ίδια στιγμή, η Ισπανία που με τη βοήθεια του Μαρόκου έχει δραστικά μειώσει τις προσφυγικές ροές από την Αφρική προς έδαφός της, αντιλαμβάνεται ότι αν η Τουρκία λάβει τα περίπου έξι δισ. ευρώ που απαιτεί για την κάλυψη των «εξόδων φιλοξενίας» των προσφύγων, ανάλογες απαιτήσεις θα ορθώσει και το Μαρόκο. Με δεδομένη τη στενότητα του κοινοτικού προϋπολογισμού οι απαιτήσεις αυτές δεν θα καταστεί δυνατόν να ικανοποιηθούν, πλην και εάν περικοπούν δαπάνες που έχουν ήδη εγκριθεί. Κατά την άποψη των ιθυνόντων της Μαδρίτης, αλλά και πολλών άλλων στην Κεντρική και τη Βόρεια Ευρώπη, τα χρήματα αυτά θα μπορούσαν να εξευρεθούν αν μειωθούν οι κοινοτικές χρηματοδοτήσεις προς τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, οι οποίες πεισματικά αρνούνται να δεχθούν στο έδαφός τους έστω και μερικές εκατοντάδες πρόσφυγες εκ Συρίας. Στην περίπτωση αυτή θα μπορούσε να ενισχυθεί και η ΠΓΔΜ, η οποία από τη στιγμή που αντελήφθη ότι ως νέο ευρωπαϊκό σύνορο έχει αυξημένη αξία, προβάλλει όλο και περισσότερες απαιτήσεις.

Η Ευρώπη της αποσύνθεσης είναι λοιπόν προ των θυρών. Και όχι μόνο αυτό. Ο βαθμός της αποσύνθεσης θα εξαρτηθεί εφεξής από έναν παράγοντα. Από την πολιτική βούληση της Τουρκίας να υλοποιήσει όσα έχει δεσμευθεί πως θα πράξει. Κάτι που σήμερα ουδείς μπορεί να εγγυηθεί.