[Εισαγωγικά] Το τρίγωνο του χάους

Πόσο χειρότερα μπορεί να γίνουν τα πράγματα; Είναι το ερώτημα που βρίσκει κανείς μέσα του, βλέποντας διάφορους Ευρωπαίους να αλληλοσυγχαίρονται δημοσίως για το κλείσιμο του λεγομένου βαλκανικού διαδρόμου. Η αλήθεια είναι ότι η κατάσταση στο Προσφυγικό θα χειροτερεύσει πριν – και αν – βελτιωθεί.

Φυσικά, οι κυνικοί αναλυτές επιμένουν ότι ως θεματική το Προσφυγικό δεν επηρεάζει προς το παρόν την ελληνική πολιτική. Η Κως, λένε, όπου υπάρχει οργή για τη ζημιά των hotspots στον τοπικό τουρισμό δεν είναι η Ελλάδα ολόκληρη. Η Λέσβος, επισημαίνουν, έγινε προορισμός – έστω και για στελέχη μη κυβερνητικών οργανώσεων – δώδεκα μηνών και είδε την τοπική οικονομία να ανθεί. Οι περισσότεροι Ελληνες, καταλήγουν οι ίδιες πηγές, δεν έχουν δει ακόμη μπροστά τους πρόσφυγες ή μετανάστες αφού αυτοί είναι εγκλωβισμένοι σε στρατόπεδα και καταυλισμούς μακριά από τα κέντρα των πόλεων. Αν μη τι άλλο, σύμφωνα πάντα με την ίδια ανάγνωση, το Προσφυγικό προκάλεσε μια έκρηξη αλληλεγγύης και αυτολύπησης στην Ελλάδα. Αλλωστε, τι είμαστε κι εμείς, λέει η συλλογιστική αυτή, φτωχοποιημένοι πρόσφυγες στην ίδια μας τη χώρα δεν είμαστε;

Παρ’ όλα αυτά η εξέλιξη του Προσφυγικού είναι πρόβλημα και μάλιστα παρά τις προσπάθειες της Ανγκελα Μέρκελ που επείγεται να βοηθήσει την Ελλάδα έστω κι αν έχει θάψει ζωντανούς – πολιτικά μιλώντας – τους τελευταίους πέντε έλληνες Πρωθυπουργούς. Αμφίβολο είναι αν ο Αλέξης Τσίπρας θα είναι η εξαίρεση στον κανόνα. Το Προσφυγικό υπογραμμίζει την υποτίμηση της Ελλάδας ως χώρας και επιβεβαιώνει τον χαρακτήρα της ως μη κράτος – όπως θα μπορούσε να είναι μια ελεύθερη ελληνική μετάφραση του «failed state». Πέρα από μια ενδεχόμενη γενικευμένη ζημιά στις τουριστικές αφίξεις – που θα φανεί το καλοκαίρι – το Προσφυγικό, ιδίως με τα χαρακτηριστικά μιας ανεξέλεγκτης κρίσης, απομακρύνει ακόμη περισσότερο από την Ελλάδα τις ξένες επενδύσεις. Εν πολλοίς, μας βγάζει από τον χάρτη των χωρών που ελκύουν ξένα κεφάλαια. Και σε μια χώρα όπου το Δημόσιο το μόνο που κάνει είναι να τραβάει χρήμα από την αγορά, αυτό είναι κρίσιμο. Ακόμη χειρότερα: παρά κάποιες βοήθειες των Γαλλογερμανών που δεν θέλουν, για δικούς τους λόγους, εκτροχιασμό της αξιολόγησης την άνοιξη, η κυβέρνηση δεν κινείται με τρόπο πειστικό στην οικονομία. Δεν φαίνεται δηλαδή να έχει σχέδιο για τη χώρα.

Ολα αυτά θα ήταν μόνο ανησυχαστικά, αν στην εικόνα δεν έμπαινε και η κυβερνώσα ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ που επιμένει σε μια συγκεκριμένη πολιτική μεθοδολογία. Αυτή επιμένει στο να αυξάνει διαρκώς τη δόση της έντασης στο εσωτερικό. Στο εξωτερικό είναι πλέον προφανές – από τις Βρυξέλλες ώς την Τουρκία – ότι ο Αλέξης Τσίπρας έχει πλήρη συναίσθηση των ορίων του αλλά και των κινδύνων. Εν Ελλάδι όμως η κυβέρνηση επιλέγει – με προσοχή είναι η αλήθεια – τα μέτωπά της και διεκπεραιώνει τις συγκρούσεις της χωρίς να πολυσκοτίζεται με τη διάκριση των εξουσιών. Ελεγκτικές Αρχές και Δικαιοσύνη πιέζονται αφόρητα από τις μεθοδεύσεις της. Φυσικά, αυτά έχουν γίνει και αλλού και μάλιστα επί πολύ καιρό. Δεν χρειάζεται να τρέχει κανείς στην Πολωνία ή την Ουγγαρία. Η με διαλείμματα αλλά μακρόχρονη διακυβέρνηση Μπερλουσκόνι – που κέρδισε, έχασε και ξανακέρδισε εκλογές – στην Ιταλία σημαδεύτηκε από πρωτοφανείς συγκρούσεις με τα ΜΜΕ και τη Δικαιοσύνη. Συνεπώς, ο αυταρχισμός και η ακρότητα, δεξιά ή αριστερή, δεν είναι εντελώς ασυνήθιστη υπόθεση διεθνώς. Απλώς, ο Μπερλουσκόνι τα έκανε αυτά σε περιβάλλον οικονομικής ανάπτυξης και χωρίς τις αποσταθεροποιητικές τάσεις εξαιρετικών κρίσεων όπως το Προσφυγικό.

Είναι το τρίγωνο της συνεχιζόμενης οικονομικής κρίσης, του Προσφυγικού και του αυταρχισμού του ΣΥΡΙΖΑ που δημιουργεί τον φόβο του χάους στην Ελλάδι. Ιδίως αν συνεχίσει να λειτουργεί ανεξέλεγκτα.