Γυρίζουν τις πλάτες τους στον Τσίπρα

«Βρίσκομαι εδώ γιατί πιστεύω ότι αυτό είναι το κύκνειο άσμα της Αριστεράς». Με αυτά τα λόγια «υποδέχθηκε» τον Αλέξη Τσίπρα ο Χρήστος Θηβαίος στα παρασκήνια της συναυλίας τού Οχι στο Σύνταγμα στις 3 Ιουλίου. Ποια ήταν η απάντηση του Πρωθυπουργού; «Χαμογέλασε πικρά ψελλίζοντας “σ’ ευχαριστώ που ήρθες”» λέει στα «Πρόσωπα» ο γνωστός τραγουδοποιός. Κάνοντας πλέον την αυτοκριτική του εκπροσωπεί με τον τρόπο του αρκετούς από τους συνοδοιπόρους του στην τέχνη, οι οποίοι είχαν επενδύσει – με όσο νερό θέλει κανείς να βάλει στην έκφραση – στην πρώτη φορά Αριστερά. Ο ίδιος φέρνει στο μυαλό του τα στιγμιότυπα εκείνης της ημέρας. «Πήγα με τα πόδια από το σπίτι μου στο Σύνταγμα. Ηθελα να πάρω λίγο ακόμη χρόνο για να σκεφτώ τι έπρεπε να κάνω. Ταλαντευόμουν μέχρι την τελευταία στιγμή. Είδα συναδέλφους, από τη στάση ζωής των οποίων πήρα θάρρος. Τώρα νιώθω πια απογοητευμένος. Βλέπω το αδιέξοδο και την αγωνία του κόσμου και απελπίζομαι». Δεν υπήρξε έστω και μια στιγμή που στις προεκλογικές εξαγγελίες διέκρινε την απειλή του λαϊκισμού; «Ωραία ερώτηση. Ομως ποιος είναι εκείνος που, ακόμη και αν δεν τοποθετείται ιδεολογικά στην Αριστερά, δεν είχε την ανάγκη για κάτι διαφορετικό; Για να πάει μερικά βήματα μπροστά αυτός ο τόπος;».

Αυτή την προβολή ελπίδας που υπόσχονταν οι προεκλογικές δεσμεύσεις του ΣΥΡΙΖΑ την ενστερνίστηκαν καλλιτέχνες που παλιότερα δεν τοποθετούνταν με την ίδια άνεση για την ενεργό πολιτική. Η ποικιλία ήταν το χαρακτηριστικό στη συναυλία του Οχι: Γιώργος Κιμούλης, Πασχάλης Τσαρούχας, Ρίτα Αντωνοπούλου, Ελένη Βιτάλη, Ηρώ, Κώστας Θωμαΐδης, Αφροδίτη Μάνου, Γιώργος Μεράντζας, Θάνος Μικρούτσικος, Ρίτα Αντωνοπούλου, Χαΐνηδες, Ραλλία Χρηστίδου, Σωκράτης Μάλαμας. Ο Αλκίνοος Ιωαννίδης – ο οποίος συμμετείχε και αυτός στη συναυλία – μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των εθνικών εκλογών και τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ έγραψε στην ιστοσελίδα του: «Σήμερα εγώ, ο εμμονικά ακομμάτιστος, ο καχύποπτος απέναντι σε κάθε ηγεσία, ο χωρίς συμφέρον να εκτίθεται, εκθέτω τη συγκίνησή μου ευχαρίστως κι ας μου βγει και σε κακό (…). Σήμερα χαίρομαι που ζω στην Ελλάδα. Χαίρομαι που, ενώ έφτασα τόσο κοντά, δεν την εγκατέλειψα και είμαι εδώ τώρα, μαζί με τους ανθρώπους του τόπου μου, μπροστά σε ένα αύριο άγνωστο, επικίνδυνο, αλλά δικό μας».  Αισιόδοξος είχε δηλώσει σε συνέντευξή του για την πρώτη φορά Αριστερά και ο Σωκράτης Μάλαμας που στεκόταν φειδωλός σε κομματικές τοποθετήσεις. «Χάρηκα τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ. Είναι ένα ενδεχόμενο ακόμα, μια ευκαιρία. Και δεν με ενοχλεί ο Καμμένος. Πρέπει να μάθουμε να ζούμε και με τα αντίθετά μας».

Αλλά και η Χάρις Αλεξίου δέχθηκε πυρά από διαφορετικές κατευθύνσεις, όταν ύψωσε το ντυμένο με πορτοκαλί γάντι χέρι της υπέρ «του αγώνα των καθαριστριών». Εκείνη την περίοδο θεωρήθηκε έμμεση κομματική τοποθέτηση, την οποία ενίσχυσε το σαφές Οχι – μέσω twitter – στο δημοψήφισμα. Προσφάτως όμως η μεγάλη ερμηνεύτρια κράτησε σαφείς αποστάσεις από την κυβερνητική πολιτική ζητώντας το δικαίωμα της αυτοκριτικής. «Θυμώνω με την αλαζονεία της νεότητας του Αλέξη Τσίπρα. (…) Βλέπω έναν άνθρωπο που πήγε να μάθει οδήγηση πάνω σε χαλασμένο όχημα» δήλωσε σε πρόσφατη συνέντευξή της στη «Real News», ενώ στα «Πρόσωπα» πριν από δύο εβδομάδες δήλωνε: «Θα έπρεπε να ήμουν λίγο πιο πονηρή και να το ψάξω παραπάνω. Επρεπε να δω όλες τις προεκτάσεις για να μην πάρει τη μορφή εκμετάλλευσης από τον λαϊκισμό». Η Τάνια Τσανακλίδου, από την άλλη, συμμετείχε – μεταξύ άλλων – στις συγκεντρώσεις των Αγανακτισμένων. Πριν από λίγο καιρό, ωστόσο, δήλωνε σε συνέντευξή της: «Κοίτα να δεις τι πάθαμε! Λειτουργώντας συναισθηματικά, πληγώνομαι αληθινά. Δεν είναι μόνο ματαίωση σε πολιτικό επίπεδο, αλλά και ηθικό» («Καθημερινή», Γιώτα Συκκά).

Φίλος ο ΣΥΡΙΖΑ αλλά «φίλτατο» το τηλεοπτικό κοινό! Θα μπορούσε να είναι η λεζάντα της πρόσφατης «στροφής», μοναδικής μέχρι σήμερα, αν δεν μας απατάει η μνήμη μας, που επιχείρησε ο Λάκης Λαζόπουλος. «Τι νομίζουν, ότι ο κόσμος περνάει καλά;» ήταν η φράση που οριοθέτησε την απόσταση που πήρε από την κυβέρνηση, που – όπως τόνισε – προσπαθούσε να παρουσιάσει τους αγρότες υποκινούμενους και εγκάθετους, θυμίζοντας ότι είναι «οι άνθρωποι που πάντα σήκωναν το βάρος». Στα λεκτικά πυρά του προς την κυβέρνηση ήταν ενσωματωμένες φράσεις όπως «Αφήστε τις αρλούμπες (…) η απελπισία βγήκε σεργιάνι (…) ο κόσμος νιώθει ότι έχει δεξιά κυβέρνηση με αριστερές ευαισθησίες». Ηταν ο τηλεοπτικός γκουρού που αφουγκράζεται τον παλμό του πεζοδρομίου και νουθετεί τους παραστρατημένους κυβερνητικούς. Για τους όρους της τηλεόρασης η μικρή στροφή ήταν αναμενόμενη, καθώς όποιος επιθυμεί την κορυφή της AGB πρέπει να συντάσσεται με το κοινό αίσθημα. Γι’ αυτό και ο Λάκης Λαζόπουλος έβαλε την αγανάκτηση μπροστά από το κάρο. Τα τρακτέρ μπροστά από την κυβέρνηση.

Η δική του δεν ήταν η μόνη αναφορά στη δεξιά πολιτική από έναν απογοητευμένο καλλιτέχνη. Πριν από μερικούς μήνες με ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο τραγουδοποιός Στάθης Δρογώσης, με ενεργό ρόλο στο κόμμα (ήταν εκλεγμένος δημοτικός σύμβουλος στη Νέα Σμύρνη με την παράταξη Ανοιχτή Πόλη και μέλος οργανώσεων Νέας Σμύρνης, Εξαρχείων και Κυψέλης), έγραψε, μεταξύ άλλων, αναφερόμενος στον Αλέξη Τσίπρα και στον «διακοσμητικό», όπως είπε, ρόλο που έδωσε στο κόμμα: «Εφτιαξε μια μικρή ομάδα στελεχών για να κυβερνήσει. Μακάρι όμως και αυτός να είχε ένα σχέδιο. Εστω δεξιό. Αυτοσχεδιάσαμε στην πλάτη του ελληνικού λαού. Εμείς κλείσαμε τις τράπεζες. (…) Κάναμε ένα γελοίο δημοψήφισμα. (…) Διχάσαμε τον κόσμο». Σε εκείνη την ανακοίνωση ο γνωστός τραγουδοποιός εξήγησε ότι έφυγε από τον ΣΥΡΙΖΑ επειδή θεωρούσε ότι η συμφωνία διέλυε τους πιο φτωχούς ανθρώπους, τονίζοντας ότι δεν υπάρχει πιο απαλό ή πιο καλό Μνημόνιο: «Το πιο σημαντικό είναι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ με τις συμπεριφορές των προεδρικών έχασε το ηθικό του πλεονέκτημα. Κάναμε ανήθικες πολιτικές πράξεις. Κοροϊδέψαμε τον κόσμο. Και συνεχίζουν κάποιοι να το κάνουν. Η μόνη κόκκινη γραμμή τους είναι, λένε, να παραμείνει η Αριστερά στην εξουσία. Ποια Αριστερά; Ποια εξουσία;». Μιλώντας στα «Πρόσωπα» ο τραγουδοποιός επισήμανε ότι «μπορεί να υπήρχαν καλές προθέσεις, αλλά εντελώς λάθος σχεδιασμός και λάθος εκτίμηση των ευρωπαϊκών συσχετισμών. Στηρίξαμε με όλες μας τις δυνάμεις να φύγουν οι προηγούμενοι, αλλά δυστυχώς πέρα από την επικοινωνιακή πολιτική που ήταν εντυπωσιακή δεν καταφέραμε να φτιάξουμε ένα στρατηγικό σχέδιο σοβαρό για τη διαπραγμάτευση. Δεν φταίει μόνο η ηγετική ομάδα. Φταίμε κι εμείς που φύγαμε».

Στους ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ – στην προτελευταία εκλογική αναμέτρηση – ανήκει και ο Γιάννης Αγγελάκας, ο οποίος σε συνέντευξη που παραχώρησε πριν από λίγες μέρες στην υπογράφουσα για το «Νσυν» είχε δηλώσει: «Ψήφισα, αλλά δεν είχα κάποια ελπίδα. Ηθελα να αλλάξουν οι πρωταγωνιστές του κωμικού δράματος. Είπα “λες;”. Τελικά δεν είχε καθόλου πλάκα. Ιδια αδιέξοδα πάλι. Δεν είχαμε ποτέ σοβαρή πολιτική σε αυτήν τη χώρα. Είναι αστείο ακόμη και να μιλάμε γι’ αυτό. Αλλά και αν εμφανιζόταν ένας σοβαρός πολιτικός για να κάνει κάτι πέρα από αυτόν τον μαφιόζικο κύκλο όπου κινείται αυτή η κοινωνία, δεν θα ζούσε. Οι αλλαγές που πρέπει να γίνουν είναι πρώτα στο μυαλό μας».

Λίγοι ήταν οι καλλιτέχνες που κράτησαν εξαρχής αποστάσεις από την «υποσχεσιολογία» της πρώτη φορά Αριστεράς, επιλέγοντας – αν μη τι άλλο – την αναμονή. Ο Νίκος Πορτοκάλογλου, ειδικότερα, καλλιτέχνης που ενηλικιώθηκε μουσικά στο προνομιακό πεδίο του διαλόγου Ελλάδας – Δύσης, στράτευσης – αυτοαναφορικότητας, παράδοσης – μοντερνισμού, πρωταγωνιστεί ακούσια σε ένα αντιμνημονιακό επεισόδιο. Αφορμή οι στίχοι του περσινού τραγουδιού του «Θα περάσει κι αυτό»: «Διχασμένη μου πατρίδα, διχασμένη μου καρδιά, μες στα ερείπια σε είδα να μετράμε τη ζημιά / Θα περάσει κι αυτό, θα περάσει η ζωή, θα περάσεις κι εσύ, θα περάσω κι εγώ / Πέφτει γύρω μου σκοτάδι ή εγώ είμαι τυφλός κι όποιος βγαίνει απ’ το κοπάδι εφιάλτης και εχθρός / Είναι η πόλη μου καμένη, είν’ η χώρα μου μισή, νικητές και νικημένοι όλοι χάσαμε μαζί».  

Ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης είναι, εξάλλου, από τους λίγους προβεβλημένους ηθοποιούς που τίθεται υπέρ των μεταρρυθμίσεων, αλλά και του Ναι στο περσινό δημοψήφισμα. Ο Διονύσης Σαββόπουλος ασκεί διαχρονικά κριτική στην περίοδο της τεχνητής ευημερίας (αν και δεν παίρνει ξεκάθαρη θέση στο δημοψήφισμα). «Αρχισαν να έρχονται άπειρα λεφτά απέξω, τα οποία εξανεμίστηκαν οπουδήποτε αλλού εκτός από την πραγματικότητα. (…) Δεν φοβάμαι τη δραχμή, δεν φοβάμαι το ευρώ, το οποίο σαφώς το προτιμώ. Φοβάμαι τον διχασμό που τρέχει στο αίμα μας από τον καιρό του Θουκυδίδη έως τις μέρες μας» γράφει στο facebook. «Δεν νομίζω ότι η ζωή κινείται τόσο μυθιστορηματικά». Αυτό δηλώνει στο «Νσυν» τον Αύγουστο του 2014 ο Φοίβος Δεληβοριάς στην ερώτηση: «Ολοι μαζί θάψαμε τα λάθη του παρελθόντος;». Ο γνωστός τραγουδοποιός συνέχισε τονίζοντας: «Σε μια κρίση άλλος ζητάει να βολευτεί, άλλος αλλάζει επιτήδευμα προκειμένου να είναι πάλι εκείνος που κερδίζει, άλλος καταστρέφεται και άλλος καταστρέφει πιστεύοντας πως δημιουργεί. Ας ξαναγυρίσουμε στα της παιδείας. (…) Σε καμιά δεκαριά χρόνια μπορεί να ψελλίσουμε κάτι περί αισιοδοξίας».