H μισή επιστροφή του ΔΝΤ και η μεγάλη Σαρακοστή του χρέους

^«To έκανα επίτηδες». Η ατάκα αυτή του προέδρου του Eurogroup Γερούν Ντεϊσελμπλούμ, την περασμένη Δευτέρα, σε απάντηση του σχολίου του επιτρόπου Μοσκοβισί ότι οι δηλώσεις του για τη ρύθμιση του ελληνικού χρέους θα ανάψουν μεγάλη συζήτηση, ακούστηκε κατά λάθος χάρη στα ξεχασμένα ανοιχτά μικρόφωνα. Ισως όμως λέει περισσότερα για το παρασκήνιο πριν από την άφιξη της τρόικας στην Αθήνα απ’ όσα ειπώθηκαν στη συνέντευξη Τύπου που προηγήθηκε.

Για την ακρίβεια, λέει πολλά για την άφιξη της Ντέλια Βελκουλέσκου, γιατί αυτό ήταν το στοίχημα για την Ευρώπη το τελευταίο διάστημα: να πείσει το ΔΝΤ να επιστρέψει στη διαπραγμάτευση, έστω κι αν ακόμη δεν τα ‘χουν βρει στο θέμα του δημοσιονομικού κενού, δηλαδή των μέτρων που πρέπει να πάρει η Ελλάδα.

ΤΟ ΔΙΠΛΟ ΝΤΙΛ. Η ανακοίνωση της πρόθεσης της Ευρώπης να προχωρήσει σε ρύθμιση του ελληνικού χρέους – μια υπόσχεση που εκκρεμεί από το 2012 – ήταν βασικό στοιχείο του ντιλ που έγινε για την επιστροφή της Ρουμάνας στο τραπέζι του Χίλτον. Η εκτίμηση που μεταφέρουν μάλιστα κάποιοι πολιτικοί αναλυτές είναι ότι το ντιλ ήταν διπλό: με το ΔΝΤ αλλά και με την Ελλάδα, ανταλλάσσσοντας την επιστροφή της τρόικας με το Προσφυγικό.

Ο Ντεϊσελμπλούμ, πάντως, ανέβασε ίσως τη συμφωνία για μια ρύθμιση του χρέους έναν τόνο παραπάνω, μιλώντας για δεσμευτικά χρονικά πλαίσια («στο εγγύς μέλλον» είπε), που όμως ακόμη δεν είναι και τόσο δεσμευτικά, όπως αναφέρουν οι πληροφορίες από οικονομικούς παράγοντες.

Ετσι, ακόμη κι αν η Βελκουλέσκου συμμετέχει από προχθές στην αξιολόγηση, το θέμα της συμμετοχής του ΔΝΤ παραμένει ένας μεγάλος «άγνωστος Χ». Για να επιστρέψει κανονικά στο πρόγραμμα βάζοντας λεφτά, έστω και συγκριτικά λίγα, πρέπει να ικανοποιηθούν οι όροι του: η Ελλάδα να πάρει μέτρα 4-5% του ΑΕΠ της ή λιγότερα αν η Ευρώπη μειώσει σημαντικά το χρέος, σύμφωνα με το περίφημο πλέον άρθρο – οδηγό του Πολ Τόμσεν.

Η ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΗΣ ΣΑΓΚΑΗΣ. Προς το παρόν, η Ευρώπη έκλεισε το μάτι στην Κριστίν Λαγκάρντ, σε συνέχεια προφανώς των επαφών που είχε η ηγεσία της στη Σαγκάη με την ίδια στο περιθώριο του G20 πριν από δύο εβδομάδες, αλλά και της συνάντησης στην έδρα της ΕΚΤ, στη Φρανκφούρτη, με συμμετοχή του Πολ Τόμσεν στις 2 Μαρτίου. Εκεί όπου, σύμφωνα με πληροφορίες από πηγές των συμμετεχόντων, κλείστηκε η συμφωνία.

Η Ευρώπη συμφώνησε να κάνει κάτι κι απ’ τα δύο που ζητά το Ταμείο. Να πιέσει την Αθήνα για περισσότερα μέτρα και να ρυθμίσει και το χρέος. Ετσι το Ταμείο επέστρεψε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ωστόσο, τώρα πρέπει όλα αυτά να γίνουν πράξη και στον δρόμο υπάρχουν πολλά αγκάθια.

Ολες οι πλευρές συμφωνούν ότι σε κάθε περίπτωση οι κρίσιμες ημερομηνίες το προσεχές διάστημα θα είναι το διήμερο 14-15 Απριλίου, στην εαρινή Σύνοδο του ΔΝΤ. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι θα είναι η Σύνοδος του ελληνικού χρέους, καθώς εκεί οι δυο πλευρές θα θέσουν επί τάπητος τα σχέδιά τους και θα δουν αν και πού συμφωνούν και μπορούν να χαράξουν κοινή πορεία.

Υπάρχουν φωνές στην Ευρώπη – και σαφώς αυτό πιστεύει και η ελληνική κυβέρνηση – που υποστηρίζουν ότι «μπορούμε και χωρίς το ΔΝΤ», όπως είπε προβεβλημένος ευρωβουλευτής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος την περασμένη εβδομάδα στο Στρασβούργο.

Ο ΡΟΛΟΣ ΣΟΪΜΠΛΕ. Υπάρχει, από την άλλη, ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε που θέλει μεν διακαώς το ΔΝΤ στη συμφωνία για λόγους αξιοπιστίας του προγράμματος, αλλά δεν είναι διατεθειμένος να κάνει υποχωρήσεις στο θέμα του χρέους, όπως ζητά το Ταμείο, γιατί πιστεύει ότι κάτι τέτοιο δεν θα περάσει από τους βουλευτές του γερμανικού Κοινοβουλίου. Εξού και η ψυχρολουσία που επεφύλαξε για τη ρύθμιση του χρέους μία μέρα μετά τις ενισχυμένης αισιοδοξίας δηλώσεις Ντεϊσελμπλούμ.

Ο Σόιμπλε έδειξε να μη βιάζεται καθόλου και μίλησε για μια ρύθμιση χρέους που θα αφορά το «πρεστίζ» και όχι την ουσία. Δεν είναι καθόλου σίγουρο, όμως, ότι το «πρεστίζ» του ΔΝΤ – και ασφαλώς και της Ελλάδας – θα διασωθεί με μια ρύθμιση που δεν θα έχει ουσία, που δεν θα πείσει – πρωτίστως τις αγορές – ότι διασφαλίζει τη βιωσιμότητά του.

Παράγων της αγοράς υποστηρίζει ότι η διελκυστίνδα αυτή θα κρατήσει πολύ, ότι από την Καθαρή Δευτέρα πρακτικά ξεκινά η Σαρακοστή του χρέους, που μπορεί να πάει πέρα κι από την Ανάσταση.

Εννοείται ότι οι διαπραγματεύσεις για το χρέος έχουν ήδη ξεκινήσει, ότι ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας, ο ESM, έχει κάνει τα σενάριά του και ότι το ΔΝΤ είναι ενήμερο και – μάλλον – καθόλου ικανοποιημένο από αυτά. Κι αυτό γιατί τα σενάρια προβλέπουν απλώς επιμήκυνσή του, αλλά μικρότερη από αυτή που ζητά το Ταμείο, δεν προβλέπει περίοδο χάριτος όπως θέλει το Ταμείο, ούτε πάγωμα επιτοκίων όπως διεκδικεί η ελληνική πλευρά, ενώ φορτώνει όλο το κόστος αναχρηματοδότησης του δανείου στην Ελλάδα για να μη φανεί ότι επιβαρύνεται ο ευρωπαίος φορολογούμενος ούτε κατά ένα σεντ.

Η… ΠΑΡΑΤΑΣΗ. Ετσι, ο ίδιος παράγων εκτιμά ότι οι συζητήσεις για το χρέος μπορεί να ξεκινήσουν τον Απρίλιο, αλλά θα συνεχιστούν μέχρι τον Μάιο, αν όχι και τον Ιούνιο. Εν τω μεταξύ το ΔΝΤ δεν θα συμμετέχει στο πρόγραμμα, θα είναι σε στάση αναμονής.

Ενα τέτοιο χρονοδιάγραμμα, όμως, μπαίνει στη διακεκαυμένη ζώνη του Μαΐου – Ιουνίου, για την οποία ο Ευκλείδης Τσακαλώτος είχε πει ότι «αν φτάσουμε ώς εκεί καήκαμε», καθώς οι αντοχές της οικονομίας εξαντλούνται.

Πολλά θα εξαρτηθούν από την εξάντληση των ταμειακών διαθεσίμων, την οποία αρμόδιες πηγές τοποθετούν πλέον περί τα μέσα Απριλίου, αν και αυτό το θέμα ήταν πάντα μια μεταβλητή που άλλαζε ανάλογα με την πορεία των φορολογικών εσόδων και τη διάθεση «συνεργασίας» (βλ. παραχώρηση διαθεσίμων) φορέων της κυβέρνησης.

Μπορεί η Ευρώπη, σε περίπτωση που φτάσουμε στα όρια, να εκταμιεύσει μόνη της, εν αναμονή του ΔΝΤ, συνεχίζοντας δηλαδή τη μέχρι σήμερα πορεία; Θεωρητικά, όπως αναφέρει αρμόδια πηγή, μπορεί. Στην πράξη, όμως, εκτιμάται ότι ορισμένα τουλάχιστον κράτη-μέλη δεν είναι καθόλου έτοιμα πολιτικά για μια τέτοια απόφαση. Η ανάσταση που περιμένει η κυβέρνηση με την ολοκλήρωση της αξιολόγησης κυρίως από τον Μάριο Ντράγκι είναι σίγουρα κινητή γιορτή.

Η δέσμευση των Ευρωπαίων
Η Ευρώπη συμφώνησε να κάνει κάτι κι απ’ τα δυο που ζητά το Ταμείο. Να πιέσει την Αθήνα για περισσότερα μέτρα και να ρυθμίσει και το χρέος. Ετσι το Ταμείο επέστρεψε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ωστόσο, τώρα πρέπει όλα αυτά να γίνουν πράξη και στον δρόμο υπάρχουν πολλά αγκάθια.