Αλλο 30%, άλλο 35%, άλλο 40%…

^«Ολοι είχαμε φέρει κάτι σημειώσεις. Αλλά ο Κυριάκος ήρθε με power point. Εκανε την παρουσίαση στους τροϊκανούς επαγγελματικά. Σαν να ήταν στέλεχος πολυεθνικής. Σαν να παρουσίαζε διατριβή σε αμερικανικό πανεπιστήμιο».

Ηταν ο καιρός της στοιχειωμένης διαπραγμάτευσης το φθινόπωρο του 2014 – της διαπραγμάτευσης που δεν έκλεισε ποτέ. Το στέλεχος του ΠΑΣΟΚ που μετείχε τότε στις συναντήσεις με τους δανειστές περιέγραφε – όχι χωρίς έκπληξη – την εντύπωση που του έκανε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ο Μητσοτάκης.

Δύο χρόνια μετά, μια ανάλογη εικόνα περιγράφει συνομιλητής του προέδρου της ΝΔ που δεν ανήκει στον στενό κομματικό πυρήνα. Διηγείται ότι όταν πρόσφατα βρέθηκε στη Συγγρού το κλίμα τού φάνηκε θεαματικά αλλαγμένο. «Είναι πια άλλο “μαγαζί”. Δεν βλέπεις την παλιά καμαρίλα. Είναι σαν να μπαίνεις σε επιχείρηση».

Αυτή την αλλαγή προσπαθεί να σηματοδοτήσει σιγά σιγά και ο ίδιος ο Μητσοτάκης, με μια σειρά από συμβολικές κινήσεις. Με την αλλαγή της έδρας από την ακριβή Συγγρού στη φθηνή Πειραιώς. Με το πρόγραμμα λιτότητας και διαφάνειας στα οικονομικά του κόμματος. Ακόμη και με την ανάκληση των δεκάδων αποσπασμένων που είχαν βρει στέγη στα κομματικά γραφεία.

«Είναι μεθοδικός. Κι έχει πολύ καθαρό στο μυαλό του τι θέλει να κάνει. Δεν είναι το είδος του πολιτικού που μπαίνει στο γήπεδο και παίζει όπως έρθουν τα πράγματα, ανάλογα με το τι λένε κάθε φορά οι δημοσκοπήσεις» λέει ο συνομιλητής του. Ο υπαινιγμός εδώ είναι ότι ο Μητσοτάκης δεν έχει τον τακτικισμό κάποιων προκατόχων του. Ούτε τον βολονταρισμό του πολιτικού του αντιπάλου. Ακολουθεί βήμα προς βήμα το πλάνο του. Ακαδημαϊκά, σαν καλός φοιτητής.

Το πρόβλημα είναι ότι η πολιτική συγκυρία στην οποία ανέλαβε το κόμμα κάθε άλλο παρά ευνοεί τους μακροπρόθεσμους σχεδιασμούς. Είναι κάτι που παραδέχονται ακόμη και όσοι βρίσκονται στο επιτελείο του νέου προέδρου της ΝΔ. Ο Μητσοτάκης έχει ανάγκη τον χρόνο. Και ο σχεδιασμός του δεν μπορεί με ασφάλεια να βασιστεί σε έναν ομαλό εκλογικό κύκλο. Μπορεί ανά πάσα στιγμή να βρεθεί αντιμέτωπος με το εκλογικό ατύχημα.

Η επίσημη απάντηση είναι ότι «όποιος διεκδικεί τη διακυβέρνηση της χώρας είναι και έτοιμος να την αναλάβει ανά πάσα στιγμή. Δεν έχεις την πολυτέλεια της επιλογής». Στην πραγματικότητα όμως οι στόχοι που έχει σιωπηρά θέσει στον εαυτό του ο Μητσοτάκης είναι πολύ φιλόδοξοι για να μπορέσουν να επιτευχθούν μέσα σε ένα τρίμηνο.

Το σκορ και το «man to man»

Το πόσο γρήγορα τρέχουν τα πράγματα για τον Κυριάκο φαίνεται από τις δημοσκοπήσεις. Δεν είναι μόνο το γεγονός ότι η ΝΔ βρέθηκε μπροστά από την επομένη της εκλογής νέας ηγεσίας. Το πιο σπάνιο εύρημα είναι, σύμφωνα με όσους ξέρουν να διαβάζουν τις μετρήσεις, ο δείκτης της «πρωθυπουργησιμότητας». Ολοι οι αρχηγοί αξιωματικής αντιπολίτευσης στην πρόσφατη μνήμη είδαν τα ποσοστά καταλληλότητάς τους για την πρωθυπουργία να προσεγγίζουν αυτά του εν ενεργεία πρωθυπουργού μόλις λίγους μήνες πριν από τις εκλογές. «Είναι το τελευταίο που αλλάζει. Θυμηθείτε, ας πούμε, τον Καραμανλή. Χρειάστηκε χρόνια για να πιάσει τον Σημίτη σε πρωθυπουργησιμότητα».

Ο Μητσοτάκης προηγήθηκε του Τσίπρα με το «καλημέρα». Η εξήγηση που δίνεται είναι ότι τον βοήθησε και το στυλ του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ, που εξακολουθεί να δίνει την εντύπωση ότι αντιπολιτεύεται. Δεν αποπνέει τη «θεσμική ψυχραιμία» που συνήθως χωρίζει τους εν ενεργεία από τους επίδοξους πρωθυπουργούς.

Αυτή η προσωπική διαφορά είναι ένα από τα στοιχεία στα οποία, πέρα από την πρόθεση ψήφου, οι συνεργάτες του προέδρου της ΝΔ βασίζουν τη βεβαιότητά τους ότι το κόμμα θα κερδίσει τις εκλογές όποτε κι αν γίνουν. Κι αν γίνουν τώρα;

Η αίσθηση που έχουν όσοι ξέρουν τις δημοσκοπήσεις είναι ότι η ΝΔ θα μπορούσε να κινηθεί πάνω από το 30%, προσεγγίζοντας το ποσοστό που πήρε ο ΣΥΡΙΖΑ τον Σεπτέμβριο. Πηγές προσκείμενες στην αξιωματική αντιπολίτευση με ειδική γνώση ανεβάζουν την παρούσα διαφορά μέχρι και στις δέκα μονάδες. Οι προβλέψεις δεν είναι και πολύ ασφαλείς. Αλλά, χονδρικά, ένα σκορ με 35% για τη ΝΔ και 25% για τον ΣΥΡΙΖΑ θα ακουγόταν, λένε, ρεαλιστικό.

Σύμφωνα με ένα πολύ έμπειρο «μάτι», οι εκτιμήσεις αυτές γίνονται στον αέρα γιατί δεν λαμβάνουν υπόψη τη δυναμική που θα δημιουργούσε μια άτακτη προσφυγή στις κάλπες. «Σκεφτείτε για λίγο: Τι σημαίνει πρόωρες εκλογές τώρα; Σημαίνει ότι ο Τσίπρας θα χρειαστεί για δεύτερη φορά μέσα σε ενάμιση χρόνο να πει ότι δεν μπορεί να κυβερνήσει. Αν γίνει κάτι τέτοιο, πώς φαντάζεστε ότι θα συγκρατήσει τα ποσοστά του; Θα μιλάμε πια για άλλα νούμερα».

Κωδικός «μη αναστρέψιμο»

Φαινομενικά, αυτό είναι ένα σκηνικό που θα επέτρεπε στον Μητσοτάκη να αρχίσει να ζητάει εκλογές – όπως ήδη ζητούν ορισμένες φωνές μέσα από το κόμμα του. Οι πληροφορίες επιμένουν ότι δεν πρόκειται να το κάνει. Οχι μόνο γιατί δεν ταιριάζει στο στυλ της αντιπολίτευσης που έχει υιοθετήσει. Αλλά και γιατί ένα 35% δεν του είναι αρκετό.

Η εκτίμηση που κυριαρχεί στους κύκλους της ηγεσίας της ΝΔ είναι ότι η τάση που καταγράφουν οι δημοσκοπήσεις είναι μη αναστρέψιμη. Δεν αποκλείουν να καταφέρει η κυβέρνηση να ξεπεράσει τον κάβο του Μαρτίου, κλείνοντας την αξιολόγηση. Είναι όμως σίγουροι ότι αυτό δεν θα ανακόψει τη φθορά της. Η εικόνα στην οικονομία, λένε, δεν πρόκειται να αλλάξει. Ιδίως τώρα που υπάρχει η επιβαρυντική συνθήκη του Προσφυγικού. Ακόμη και ο «ανένδοτος» του Τσίπρα κατά της διαπλοκής εκτιμάται ότι γυρίζει εις βάρος του, τώρα που αποκαλύπτεται ότι είχε προσπαθήσει να προσεταιριστεί τα «συμφέροντα» που καταγγέλλει. «Λογικά μιλάμε για φθορά που δεν μαζεύεται» είναι το συμπέρασμα.

Φθορά όμως δεν σημαίνει απαραίτητα και γρήγορη κατάρρευση. Στη ΝΔ βλέπουν ως πολύ πιθανό και το σενάριο μιας κυβέρνησης που θα χάνει μεν τα ερείσματά της, θα παραπαίει δημοσκοπικά, αλλά θα γαντζώνεται με κάθε τρόπο στην εξουσία.

Είναι ένα σενάριο που μάλλον βολεύει τον Μητσοτάκη. Τον βολεύει γιατί χρειάζεται χρόνο, πρώτον, για να αλλάξει το κόμμα. Και δεύτερον, για να το διευρύνει.

Ιδίως το δεύτερο πρέπει να γίνει με έναν τρόπο που δεν θα τραυματίσει την ενότητα της ΝΔ και δεν θα προκαλέσει αντιδράσεις στη στενή κομματική βάση. Σύμφωνα με άνθρωπο που είναι σε θέση να γνωρίζει τις σκέψεις του προέδρου της ΝΔ, το άνοιγμα επιχειρείται ήδη με βελούδινο τρόπο. Με την αλλαγή του πολιτικού λόγου του κόμματος, που είναι επί της ουσίας πιο φιλικός για τα ακροατήρια στα αριστερά της ΝΔ. Και με τις πρώτες αναγνωριστικές προσεγγίσεις προς τους άλλους πολιτικούς χώρους.

Ο Κυριάκος είδε την Αννα Διαμαντοπούλου. Πήγε και μίλησε στο συνέδριο του Ποταμιού. Λέγεται όμως ότι δεν πρόκειται να κάνει τώρα κινήσεις επιθετικής επέκτασης. Δεν θα κάνει δηλαδή «μεταγραφές» στελεχών που θα μπορούσαν να διαταράξουν το επίπεδο εσωκομματικής συνοχής που έχει επιτύχει.

Επικίνδυνη μετάγγιση

«Το πρώτο πρόβλημα του Κυριάκου δεν είναι τα ανοίγματα. Είναι ότι πρέπει πρώτα να συγκροτήσει ηγετική ομάδα. Ομάδα που θα συνεχίζει κατά κάποιο τρόπο το μήνυμα της καμπάνιας του για την ηγεσία του κόμματος – ότι αυτός φέρνει το νέο». Αυτή θα έπρεπε να είναι, σύμφωνα με πρόσωπο που συνομιλεί με τον πρόεδρο της ΝΔ, η προτεραιότητα του Κυριάκου. Και το εμπόδιο είναι ότι από τη δεξαμενή της Κοινοβουλευτικής Ομάδας και των ενεργών στελεχών δεν είναι πολλοί που μπορούν να ενσαρκώσουν αυτή τη στρατηγική της ανανέωσης. Ο Μητσοτάκης δεν έχει, όπως λέγεται, ένα κόμμα με την «ακράτητη ορμή» (χρησιμοποιείται σχετικά μονολεκτική διατύπωση που δεν γράφεται) του αντιπολιτευόμενου ΣΥΡΙΖΑ. Γι’ αυτό και θα χρειαστεί να μεταγγίσει σιγά σιγά νέο αίμα, προσέχοντας ταυτόχρονα να μην κλονίσει τον γερασμένο ασθενή.

Τα όρια της εσωκομματικής νηνεμίας στη ΝΔ φάνηκαν όταν ο Κυριάκος κλήθηκε να απαντήσει στις καταγγελίες του ΣΥΡΙΖΑ για τη λίστα Μπόργιανς. Η επιλογή του να μην αντιπαρατεθεί με τον Πρωθυπουργό στη Βουλή ερμηνεύτηκε ως απροθυμία του να απολογηθεί για το παρελθόν. Απάντησε μόνο σε δεύτερο χρόνο σε τηλεοπτική του συνέντευξη. Από την εξήγηση που δίνουν οι συνεργάτες του φαίνεται ότι ο πρόεδρος της ΝΔ προσπαθεί να τηρήσει μια δύσκολη ισορροπία: Να υπερασπίζεται την παράταξη και τα πεπραγμένα της, χωρίς ωστόσο να εμφανίζεται απολογούμενος για σφάλματα που δεν βαραίνουν τον ίδιο προσωπικά.

Η αλλαγή της έδρας και το πρόγραμμα εξυγίανσης των οικονομικών του κόμματος είναι, άλλωστε, πρωτοβουλίες που υπηρετούν αυτήν την τακτική απεμπλοκής από το κομματικό παρελθόν. Οσοι ξέρουν τον νεοδημοκρατικό βιότοπο δεν προβλέπουν αναταράξεις. «Ο βασικός μηχανισμός, που είναι καραμανλικός, δεν θα κινηθεί κεντρικά, γιατί ο Καραμανλής δεν έχει μέχρι στιγμής κινηθεί γενικώς κατά των διαδόχων του. Και από την άλλη ο Σαμαράς δείχνει να έχει ποντάρει στον Κυριάκο, ήδη από τις εσωκομματικές εκλογές» είναι η εκτίμησή τους.

Το Ναι δεν είναι ταβάνι

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, ο στρατηγικός προορισμός του Μητσοτάκη δεν είναι απλώς να νικήσει τον ΣΥΡΙΖΑ. Αυτό στη ΝΔ πιστεύουν ότι το έχουν ήδη εξασφαλίσει. Στόχος είναι, μέσω της ανανέωσης και της διεύρυνσης, να ξεπεραστεί το ποσοστό του Ναι στο δημοψήφισμα. Να οδηγήσει δηλαδή ξανά τη ΝΔ στα ιστορικώς υψηλότερα επίπεδα της Κεντροδεξιάς.

Πόσο εφικτός είναι ένας τέτοιος στόχος; Σύμφωνα με άνθρωπο του περιβάλλοντος του Κυριάκου, που ξέρει καλά το δημοσκοπικό τοπίο, ακόμη και στο στρατόπεδο του Οχι υπάρχει ένα κομμάτι που εκφράζει φιλοευρωπαϊκή στάση. Ακόμη και σε αυτούς θα μπορούσε να απευθυνθεί ο Μητσοτάκης. Το ίδιο πρόσωπο διαπιστώνει ότι ήδη φαίνεται μια μικρή τάση μετακίνησης ψηφοφόρων από τον ΣΥΡΙΖΑ απευθείας προς τη ΝΔ.

Προς αυτή την κατεύθυνση κινείται και η ανάλυση έτερου νεοδημοκρατικού παράγοντα, που θεωρεί ότι ο Μητσοτάκης έχει την ευκαιρία να διεκδικήσει μακροπρόθεσμα ποσοστά αυτοδυναμίας. «Ο Κυριάκος δεν έχει ταμπού με την Κεντροαριστερά. Θα ανοίξει το “μαγαζί” του όσο πάει. Το στοίχημά του είναι να μείνει σε μια δική του ατζέντα. Και να γίνει κάτι σαν compassionate republican. Να βρει σημεία επαφής με την κοινωνία. Δεξιός μεν, αλλά κοινωνικά ευαίσθητος».