Νέφος στο μετρό της Αθήνας!

Το νέφος «παίρνει» το μετρό: σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου Αθηνών, στις αποβάθρες του μετρό καταγράφηκαν τιμές έως και έξι φορές πάνω από το όριο στα αιωρούμενα σωματίδια ΡΜ10.

Οι ρύποι στους σταθμούς παράγονται κυρίως από τα υλικά κατασκευής, τα φρένα των τρένων κατά την τριβή τους με τις ράγες, τον μεγάλο αριθμό των επιβατών και δευτερευόντως την εξωτερική ρύπανση.

Το αντικείμενο της έρευνας που έγινε από το Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών ήταν η μέτρηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στο μετρό της Αθήνας και όπως προέκυψε η ατμόσφαιρα στις αποβάθρες είναι ιδιαίτερα επιβαρημένη σε σχέση με το εξωτερικό περιβάλλον.

Μάλιστα, οι ερευνητές κάνουν αναφορά και σε έρευνα του Δημόκριτου (2016) στο Νομισματοκοπείο, που έδειξε ως κύριο συστατικό των σωματιδίων τον σίδηρο που προέρχεται από τα φρένα των συρμών.

ΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ. Οπως αναφέρεται, έως και 6 φορές πάνω από το κανονικό καταγράφηκαν τα αιωρούμενα σωματίδια (PM10) στον σταθμό του μετρό στο Σύνταγμα σε σχέση με τον κοντινότερο μετεωρολογικό σταθμό στο κέντρο της πόλης στην οδό Αριστοτέλους. Ο δεύτερος πιο επιβαρημένος χώρος ήταν η αποβάθρα του σταθμού Δουκίσσης Πλακεντίας, όπου οι σωματιδιακές συγκεντρώσεις βρέθηκαν τέσσερις φορές υψηλότερες από ό,τι στο εξωτερικό περιβάλλον.

Η ρύπανση με αιωρούμενα σωματίδια στις πλατφόρμες εμφανίζεται από το 2012 μεγαλύτερη από αυτή των συρμών. Την ίδια ώρα, τα επίπεδα του διοξειδίου του άνθρακα μετρήθηκαν υψηλότερα εντός των συρμών συγκριτικά με τις πλατφόρμες. Αυτό οφείλεται στον περιορισμένο χώρο των τρένων σε συνδυασμό με τον μεγάλο αριθμό των επιβατών.

Οι μετρήσεις έγιναν σε συρμούς 1ης γενιάς που δεν διαθέτουν κλιματισμό και 2ης γενιάς που απέκτησαν κλιματισμό. Δεν έγιναν μετρήσεις σε συρμούς 3ης γενιάς που τέθηκαν σε κυκλοφορία από το 2014 και μετά.

Εξαιτίας των κλειστών παραθύρων οι υψηλότερες συγκεντρώσεις σε διοξείδιο του άνθρακα καταγράφηκαν στα βαγόνια 2ης γενιάς. Στους συρμούς 1ης γενιάς τα ανοιχτά παράθυρα συμβάλλουν στην αύξηση των αιωρούμενων σωματιδίων από τα τούνελ, δημιουργώντας έτσι περισσότερο μολυσματικό περιβάλλον.

Επιπλέον, όπως προέκυψε, τα επίπεδα των PM10 στο υπόγειο μέρος του μετρό ξεπέρασαν τα αντίστοιχα εξωτερικά 2 έως 3 φορές στους συρμούς 2ης γενιάς και 6 έως 10 φορές στους συρμούς 1ης γενιάς που δεν κλιματίζονται.

Οι συντάκτες της έρευνας υποστηρίζουν ότι πρέπει να γίνουν μετρήσεις σε όλες τις γραμμές του μετρό με στόχο να υπάρξει – εάν είναι δυνατόν – βελτίωση στο σύστημα εξαερισμού.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Σωματείου Ηλεκτροδηγών Βαγγέλης Μπιτσώρης τονίζει ότι αν και το νέφος δεν δημιουργεί πρόβλημα στην ασφάλεια του μετρό, εντούτοις θα πρέπει να γίνει εμπεριστατωμένη μελέτη για τις επιπτώσεις στην υγεία των εργαζομένων και των επιβατών.

Οπως λένε από τη ΣΤΑΣΥ, το δίκτυο του μετρό (σήραγγες και αποβάθρες) αποτελεί ένα «κλειστό» υπόγειο σύστημα, το οποίο εξαερίζεται με φυσικά και μηχανικά μέσα, με συνέπεια οι τιμές συγκέντρωσης των αιωρούμενων σωματιδίων να είναι αυξημένες σε σχέση με αυτές του περιβάλλοντος.

Από την εταιρεία υποστηρίζουν ότι οι τιμές που καταγράφονται σε αποβάθρες του μετρό δεν μπορούν να θεωρηθούν επιβαρυντικές, καθώς ο μέσος χρόνος παραμονής ενός επιβάτη στις αποβάθρες είναι συνήθως της τάξεως των 3 έως 5 λεπτών.

Σε ό,τι αφορά τις τιμές των αιωρούμενων σωματιδίων, από τη ΣΤΑΣΥ επισημαίνουν ότι είναι παρόμοιες με αυτές άλλων ευρωπαϊκών πόλεων, όπως άλλωστε διαπιστώνει και η ίδια μελέτη και υποστηρίζουν ότι τηρούνται όλα τα προβλεπόμενα προγράμματα συντήρησης.

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Η μακροχρόνια έκθεση σε υψηλές συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων (άσχετα αν γίνεται σε κλειστούς ή ανοιχτούς χώρους) έχει επιπτώσεις στην υγεία. Σύμφωνα με τον πνευμονολόγο και διευθυντή του Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας στο Αμερικανικό Κολέγιο Παναγιώτη Μπεχράκη, ευθύνεται για την εμφάνιση καρκίνου των πνευμόνων αλλά και για καρδιακά νοσήματα.

Επιπλέον, σύμφωνα με την καθηγήτρια Βιοστατιστικής και Επιδημιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Κλέα Κατσουγιάννη, στην Ελλάδα με βάση την έκθεση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Περιβάλλοντος (2015) έχουμε ετησίως 11.100 πρόωρους θανάτους εξαιτίας της έκθεσης του πληθυσμού στα αιωρούμενα σωματίδια.

Σε ό,τι αφορά τις επιπτώσεις του διοξειδίου του άνθρακα στον ανθρώπινο οργανισμό, στην έκθεση επισημαίνεται ότι η πολύωρη έκθεση σε μέτριες συγκεντρώσεις μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες για τον μεταβολισμό του ασβεστίου και του φωσφόρου και να προκαλέσει ζαλάδες. Σε μεγάλες ποσότητες είναι τοξικό για την καρδιά και προκαλεί αρρυθμίες.

Ιδια κατάσταση και σε άλλες χώρες
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από την επίκουρη καθηγήτρια του Τμήματος Φυσικής του ΕΚΠΑ Μαργαρίτα Ασημακοπούλου και τον υποψήφιο διδάκτορα του Τμήματος Νικόλαο Μπαρμπαρέσο.
Στη μελέτη γίνεται αναφορά και σε έρευνες σε άλλες χώρες, όπου φάνηκε πως οι επιβάτες των υπόγειων σιδηροδρόμων είναι εκτεθειμένοι σε πολύ υψηλότερες συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων σε σχέση με αυτούς που χρησιμοποιούν επίγεια μέσα.
Στο Λονδίνο, για παράδειγμα (μελέτη 2001), προέκυψε 3 έως 10 φορές συγκέντρωση στο μετρό σε σχέση με άλλα μέσα (μεγαλύτερη το καλοκαίρι). Στη Ρώμη (2006) τα PM 10 στις πλατφόρμες βρέθηκαν σε 3,5 φορές υψηλότερες συγκεντρώσεις σε σχέση με τα εξωτερικά. Αντίστοιχα αποτελέσματα βρέθηκαν στην Πράγα (2006), στο Ελσίνκι (2005), στο Βερολίνο (1998), στη Σεούλ (2008), στη Νέα Υόρκη (2005), στο Παρίσι (2009) και στη Στοκχόλμη (2003).