Κυνικές κοτρόνες

Υπάρχουν πρόσωπα στην πολιτική που ρίχνουν βότσαλα στη λίμνη. Και υπάρχουν κι εκείνοι που ρίχνουν ολόκληρες κοτρόνες. Ο Μπόρις Τζόνσον ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Κι αυτό που μένει να φανεί πλέον είναι εάν αυτή η τεράστια κοτρόνα που έριξε πριν από μερικές ημέρες στηρίζοντας το Brexit θα κάνει κομμάτια τη σχέση της Βρετανίας με την Ευρωπαϊκή Ενωση.

Μέχρι τις 23 Ιουνίου, ημέρα που θα ψηφίσουν οι Βρετανοί «μέσα» ή «έξω» στην ΕΕ, αξίζει να διαθέσει κανείς λίγο χρόνο για να εστιάσει στους λόγους αυτής της επιλογής. Δεν θα αργήσει να διαπιστώσει ότι οι λόγοι δεν είναι μόνο ιδεολογικοί αλλά και προσωπικοί. Με άλλα λόγια, ο Τζόνσον βλέπει το Brexit σαν ευκαιρία. Για τι πράγμα; Μα για να τελειώσει πολιτικά τον Ντέιβιντ Κάμερον και να γίνει ο επόμενος ένοικος της Ντάουνινγκ Στριτ 10. Να γιατί ο δήμαρχος της πιο κοσμοπολίτικης πρωτεύουσας της Ευρώπης λέει «όχι» στην Ευρώπη. Και να γιατί μαχαιρώνει πισώπλατα τον πρώην συμφοιτητή του και αιώνιο αντίπαλό του στο κόμμα των Τόρις, οποίος τάχθηκε υπέρ της παραμονής, παίζοντας κι αυτός στο δημοψήφισμα το πολιτικό του μέλλον.

Από αυτήν την άποψη το δημοψήφισμα για την παραμονή στην ΕΕ θα μπορούσε να είναι ο επίλογος ενός σαιξπηρικού δράματος στο οποίο πρωταγωνιστούν δύο παλιοί φίλοι που έγιναν άσπονδοι εχθροί: ο Μπόρις Τζόνσον και ο Ντέιβιντ Κάμερον. Οι δυο τους ήταν μαζί στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Μαζί στο Bullington Club, την περιώνυμη φοιτητική αδελφότητα των γόνων της αριστοκρατίας που μεθούσαν στα μαγαζιά, έσπαγαν ό,τι έβρισκαν και μετά πλήρωναν τα σπασμένα πετώντας τα χρήματα στα πόδια του ιδιοκτήτη. Μαζί και στους Τόρις. Μόνο που εκεί υπήρχε μόνο μία πολυθρόνα. Και αυτός που πρόλαβε να καθήσει πρώτος και να γίνει πρωθυπουργός ήταν ο Ντέιβιντ Κάμερον.

Ο Τζόνσον θα έπρεπε να αρκεστεί στον ρόλο του άρχοντα του Λονδίνου. Και τώρα ήρθε η ώρα να πάρει το αίμα του πίσω σε μια κονταρομαχία που δεν θα έχει έναν νικητή και έναν ηττημένο, αλλά έναν ζωντανό και έναν πεθαμένο. Τι θα κάνει ο Τζόνσον αν πεθάνει πολιτικά; Πιθανότατα ό,τι έκανε πάντα – τον δημοσιογράφο. Χάρις στη δημοσιογραφία, που όπως είναι γνωστό σε οδηγεί παντού εάν την εγκαταλείψεις νωρίς, έφθασε ο Τζόνσον στην πολιτική. Μόνο που εκείνος δεν την εγκατέλειψε. Ασφαλώς δεν είναι πια – τι ειρωνεία της τύχης – ανταποκριτής της «Ντέιλι Τέλεγκραφ» στις Βρυξέλλες, ούτε καθυστερεί να δώσει τα μέτρια κομμάτια του όπως ήθελαν οι φήμες. Είναι ένας αδρά πληρωμένος αρθογράφος – σε αυτήν την περίπτωση οι φήμες λένε ότι αμείβεται με περισσότερα από 300.000 ευρώ τον χρόνο – ενώ από το 1999 έως το 2005 ήταν και διευθυντής του συντηρητικού περιοδικού «Σπεκτέιτορ». Είναι και ιστορικός – η βιογραφία του Ουίνστον Τσόρτσιλ που εξέδωσε πριν από μερικούς μήνες έγινε μπεστ σέλερ.

Η πρωθυπουργία θα ήταν η φυσιολογική εξέλιξη μιας ιδιαίτερης πορείας που ξεκίνησε το 1964 όταν ο Τζόνσον γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη. Ως δισέγγονος τούρκου δημοσιογράφου και απόγονος Ρώσων που εντάχθηκαν στην αγγλική αριστοκρατία, ο Μπόρις είχε πάντα επίγνωση αυτής του της ιδιαιτερότητας. Ως ιδιαίτερη περίπτωση έσπρωχνε τα παιδιά στο ποδόσφαιρο και στο ράγκμπι για να τους πάρει την μπάλα. Και ως ιδιαίτερη περίπτωση απορροφά τους κραδασμούς από τους χαρακτηρισμούς του παλιάτσου ή του ψώνιου που του έχουν επιφυλάξει. Ο Τζόνσον πολιτικά είναι ένα τεφλόν πάνω στο οποίο δεν κολλάει τίποτα. Δεν κόλλησε ούτε το 2001 όταν εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής, ούτε το 2004 όταν έγινε σκιώδης υπουργός Πολιτισμού πρώτα του Χάουαρντ και στη συνέχεια σκιώδης υπουργός Παιδείας του Κάμερον.

Η τελευταία βολή ήρθε πριν από μερικές ημέρες από τους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς». Εκεί ο Γκίντεον Ράχμαν έγραψε ότι ο Τζόνσον κινείται με έναν κυνισμό που δεν μπορεί παρά να καταδικάσει κανείς. Προηγουμένως ο αρθρογράφος είχε ξεκοκαλίσει τη βιογραφία του Τσόρτσιλ. Και εκεί αλίευσε την εξήγηση που δίνει ο ίδιος ο Τζόνσον για την επιλογή του πατέρα της Νίκης να αντισταθεί στον Χίτλερ: «Κατά μία έννοια – έγραφε – όλοι οι πολιτικοί στοιχηματίζουν πάνω στα γεγονότα. Προσπαθούν να μαντέψουν αυτό που θα συμβεί και να βρεθούν στη σωστή πλευρά της Ιστορίας». Τι λέει στην ουσία ο Τζόνσον; Οτι εάν ο Τσόρτσιλ πίστευε πως θα επικρατούσε ο Χίτλερ, θα συμμαχούσε μαζί του. Μόνο που αυτή δεν είναι μόνο μια λανθασμένη εκτίμηση ιστορικά. Είναι και πολιτικά. Είναι – σημείωνε ο Ράχμαν – μια κυνική ερμηνεία για μια θεμελιώδη ιστορική επιλογή.

Σε ποιο γεγονός στοιχηματίζει ο Τζόνσον; Σε μια Ευρώπη διαλυμένη από την προσφυγική κρίση αλλά και από μια νέα κρίση ελληνικού χρέους. Ποιος Βρετανός θα ήθελε να έχει την παραμικρή σχέση με ένα τέτοιο ευρωπαϊκό χάος;

Κάπως έτσι πιστεύει ο Τζόνσον ότι την επομένη του δημοψηφίσματος θα βρεθεί στη σωστή πλευρά της Ιστορίας. Μόνο που, όπως έγραφε ο Γκίντεον Ράχμαν, η σωστή πλευρά της Ιστορίας είναι και η πλευρά των αξιών, όχι μόνο των επιτυχημένων προβλέψεων. Η επιλογή του Τσόρτσιλ ήταν ευτυχής και από τις δύο απόψεις. Ενώ ο Τζόνσον θέλει να ευτυχήσει σαν κακομαθημένος φοιτητής του Bullington Club: χωρίς να δίνει δεκάρα για την καταστροφή γύρω του.