Γιατί τραβάει το σχοινί το ΔΝΤ

Φωτιά στο σκηνικό της διαπραγμάτευσης κατάφερε να βάλει για άλλη μια φορά το ΔΝΤ. Το άρθρο του Πολ Τόμσεν την περασμένη εβδομάδα αμφισβήτησε βαθιά την αξιοπιστία των ελληνικών προτάσεων, υπέδειξε δυσθεώρητα μέτρα και ζήτησε από τους Ευρωπαίους να βάλουν βαθιά το χέρι στην τσέπη για το χρέος. Ολα αυτά μαζί επιτρέποντας στα άλλα μέρη της διαπραγμάτευσης να αποφασίσουν μόνο για την αναλογία: όσο λιγότερο δημοσιονομικά μέτρα τόσο περισσότερο ρύθμιση χρέους.

Οι πληροφορίες από πηγές κοντά στη διαπραγμάτευση ανέφεραν ότι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί – Κομισιόν, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) – ενοχλήθηκαν σφόδρα από την παρέμβασή του, ίσως εξίσου με την ελληνική κυβέρνηση. Λογικό, αφού οι ανέφικτες προτάσεις του Δανού μετέθεσαν τη διαπραγματευτική βάση πολύ μακριά από εκεί που φαινόταν να βρίσκεται.

ΔΙΑΦΩΝΟΥΝ. Οι Ευρωπαίοι, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, δεν υιοθετούν τους υπολογισμούς του Τόμσεν για το δημοσιονομικό κενό, που επιβάλλει δήθεν τη λήψη μέτρων 9 δισ. ευρώ ώς το 2018. Τους θεωρούν υπερβολικούς. Ακόμη και παρατηρητές, που αναγνωρίζουν ένα δίκιο στο Ταμείο να κινείται συντηρητικά, υποστηρίζουν ότι  το συγκεκριμένο ποσό ξεπερνά τα όρια. Κάποιοι μάλιστα του καταλογίζουν και συγκεκριμένες ανακρίβειες, όπως η συμμετοχή του προϋπολογισμού στα ασφαλιστικά ταμεία, η οποία δεν είναι, λένε, 10% αλλά 7,5% του ΑΕΠ.

Δεν είναι όμως όλη η Ευρώπη στην ίδια γραμμή. Οπως διαμηνύουν οικονομικοί παράγοντες, ουδείς αμφιβάλλει ότι πίσω από τον Τόμσεν βρίσκεται ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε. Ή τουλάχιστον ότι ο γερμανός υπουργός Οικονομικών τρίβει τα χέρια του με την παρέμβαση του Δανού.

Ο Σόιμπλε έχει καταστήσει σαφές με κάθε τρόπο ότι δεν εμπιστεύεται την Κομισιόν, τη θεωρεί πολύ «χαλαρή», επιεική προς την Ελλάδα. Το ΔΝΤ πιστεύει το ίδιο. Ετσι, διά γραφίδος Τόμσεν, οι «σκληροί» της διαπραγμάτευσης έστειλαν το μήνυμά τους: ότι δεν θα δεχθούν μια συμφωνία «μαγειρεμένη», με άτολμα μέτρα, που δεν θα εξασφαλίζει ότι το πρόγραμμα βγαίνει.

Αυτό ήταν αρκετό αν όχι  να τορπιλίσει τη διαπραγμάτευση, τουλάχιστον να οδηγήσει σε αναθεώρηση των εκτιμήσεων για τον χρόνο ολοκλήρωσής της. Από τον Φεβρουάριο που ήθελε η κυβέρνηση, τώρα κάποιοι βλέπουν ως ορόσημο τον Μάιο (Πρωτομαγιά είναι το ορθόδοξο Πάσχα που επικαλέσθηκε την περασμένη Τετάρτη ο επίτροπος Πιερ Μοσκοβισί). Κοντά στο χρονικό όριο που ο Ευκλείδης Τσακαλώτος είπε ότι κινδυνεύουμε να «καούμε».

Το άρθρο Τόμσεν ενίσχυσε τις πληροφορίες που τον έφεραν να μη θέλει τη συνέχιση της συμμετοχής του Ταμείου στο πρόγραμμα.

Το ΔΝΤ δείχνει να μην πιστεύει ότι το ελληνικό πρόγραμμα, το οποίο συμφωνήθηκε τον Αύγουστο χωρίς τη δική του συμμετοχή, έχει ελπίδες επιτυχίας ακόμη κι αν εφαρμοστεί. Θέλει κάτι πιο «στιβαρό», φορτωμένο με επιπλέον μέτρα. Κάτι που ξέρει καλά ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν μπορεί να αποδεχθεί.

Οσο για τη ρύθμιση του χρέους, ό,τι κι αν λέει ο Τόμσεν, γνωρίζει επίσης καλά ότι ελάχιστα μπορεί να γίνουν. Η λύση που επεξεργάζεται ο ESM είναι άτολμη και δεν επιφέρει ουσιαστικά κανένα κόστος στους Ευρωπαίους, αφού περνά στην Ελλάδα ακόμη και το κόστος της αναχρηματοδότησης για την επιμήκυνση, έστω κι αν αυτό καταβάλλεται σε μεταγενέστερο χρόνο.

«Χωρίς να έχει βάλει ούτε ένα ευρώ τα τελευταία χρόνια, το ΔΝΤ το παίζει ρυθμιστής, αποσταθεροποιώντας την Ελλάδα και το ευρώ μαζί» σχολιάζει χαρακτηριστικά οικονομικός παράγων.

«ΑΙΜΑ ΚΑΙ ΔΑΚΡΥΑ». Σίγουρα ο Δανός έδειξε ότι το ΔΝΤ δεν θα συμμετάσχει στο πρόγραμμα με ενθουσιασμό. Αν το κάνει, για πολιτικούς λόγους, θα διεκδικήσει «αίμα και δάκρυα» από την Ελλάδα και τη μικρότερη δυνατή δική του χρηματική συμμετοχή, ώστε να διασφαλίσει ότι το 2018 που το πρόγραμμα λήγει το Ταμείο θα πάρει πίσω τα χρήματά του.

Σε κάθε περίπτωση, υποστηρίζουν αναλυτές, ο Τόμσεν με το άρθρο του θέλει να έχει καλυμμένα τα νώτα του – και αυτά της γραφειοκρατίας του Ταμείου – ότι ο ίδιος δεν φέρει ευθύνη σε περίπτωση αποτυχίας, αφού είπε αυτά που όφειλε να πει.

Το δυστύχημα είναι ότι και η Κριστίν Λαγκάρντ, σύμφωνα με πηγές κοντά στη διαπραγμάτευση, βρίσκεται σε ανοιχτή γραμμή με τον Σόιμπλε (και βεβαίως με τον δικό της Τόμσεν), ενώ αντίθετα δεν φαίνεται να έχει ιδιαιτέρως καλές σχέσεις με τον γάλλο υπουργό Οικονομικών Μισέλ Σαπέν και τον γάλλο επίτροπο Πιερ Μοσκοβισί, που βρίσκονται πιο κοντά στο ελληνικό «στρατόπεδο».

Από το ΔΝΤ διαμηνύουν, βεβαίως, ότι το άρθρο Τόμσεν δεν είναι ασύμβατο με ό,τι υποστήριζαν ώς τώρα. Και είναι αλήθεια ότι τα δημοσιονομικά κενά και η βιωσιμότητα του χρέους ήταν ανέκαθεν το ευαγγέλιο του Ταμείου. Μόνο που στην πράξη, το 2013, οι εκτιμήσεις του για το δημοσιονομικό κενό διαψεύσθηκαν.

Το χρονοδιάγραμμα με το οποίο βαδίζει τώρα το ΔΝΤ, λένε οι ίδιες πηγές, είναι το εξής: ολοκλήρωση της αξιολόγησης από κοινού με τους Ευρωπαίους (σ.σ. με τη θέση της Ντέλια Βελκουλέσκου ενισχυμένη μετά την παρέμβαση Τόμσεν), εκταμίευση της δόσης των Ευρωπαίων, ρύθμιση του χρέους από την Ευρώπη και μετά – «αν τα νούμερα βγαίνουν» – απόφαση για συμμετοχή του Ταμείου στο πρόγραμμα. Εχουμε δηλαδή δρόμο μπροστά μας.

Τι ζητεί η Ευρώπη για να κλείσει η αξιολόγηση
Τρεις βασικές προϋποθέσεις θέτουν οι Ευρωπαίοι προκειμένου να κλείσει η αξιολόγηση με την κυβέρνηση, με πολύ χαμηλότερο πακέτο μέτρων από αυτό που ζητεί το ΔΝΤ. Αυτές είναι οι εξής: 
1. Στο Ασφαλιστικό, να επιβληθούν περικοπές και στις υφιστάμενες συντάξεις. Ενδεικτικά, ο Μάριο Ντράγκι μίλησε για δικαιοσύνη μεταξύ των γενεών. 
2. Στο Φορολογικό να υπάρξει εξοικονόμηση όχι από την αύξηση των συντελεστών, αλλά από τη μείωση του αφορολογήτου και των φορολογικών δαπανών και απαλλαγών.
3. Να ρυθμιστεί το θέμα των κόκκινων δανείων.