Κοιμηθείτε με το… φλας αναμμένο για να νικήσετε το τζετ λαγκ

Η έκθεση σε ένα φως που αναβοσβήνει στη διάρκεια του ύπνου μπορεί να βοηθήσει τους ταξιδιώτες να προσαρμοστούν στις διαφορετικές ζώνες ώρας και να αποφύγουν το τζελ λαγκ, σύμφωνα με μία νέα μελέτη.

Και δεν χρειάζεται να αναβοσβήνει το φως με τις ώρες: μόλις 60 λεπτά φωτοθεραπείας ήταν αρκετά για να «μετακινηθεί» κατά δύο ώρες το βιολογικό ρολόι των εθελοντών που συμμετείχαν σε αυτήν.

Οι ερευνητές από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Στάνφορντ που πραγματοποίησαν τη μελέτη εκτιμούν ότι οι ακτίνες του φωτός διαπερνούν τα βλέφαρα, με αποτέλεσμα να αρχίζει ο εγκέφαλος να προσαρμόζει το βιολογικό ρολόι.

Όπως εξηγούν οι ερευνητές στην επιθεώρηση «Journal of Clinical Investigation», οι βιολογικοί ρυθμοί του ανθρώπινου οργανισμού προσαρμόζονται στον κύκλο των 24 ωρών και στις εναλλαγές μέρας-νύχτας που ισχύουν στον τόπο διαβίωσης.

Όταν κάποιος κάνει ένα ταξίδι στη διάρκεια του οποίου διασχίζει πολλές ζώνες ώρας, ο οργανισμός του πρέπει να προσαρμοστεί σε ένα νέο ωράριο ύπνου και αγρυπνίας.

Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι διαχειρίζονται εύκολα τη διαφορά της ώρας σε μία ή δύο ζώνες, τα ταξίδια που εμπεριέχουν περισσότερες (υπάρχουν συνολικά 24) διαταράσσουν το βιολογικό ρολόι και συχνά προκαλούν τζετ λαγκ.

Το τζετ λαγκ είναι μία σειρά συμπτωμάτων που υποδηλώνουν την «αποδιοργάνωση» του βιολογικού ρολογιού και συμπεριλαμβάνουν την κόπωση, την οξυθυμία και τον αποπροσανατολισμό.

Αναλόγως με τις ζώνες ώρας που έχει διασχίσει κάποιος, τα συμπτώματα αυτά μπορεί να διαρκέσουν από κάποιες ώρες έως και πολλές ημέρες.

Στο πλαίσιο της νέας μελέτης, ομάδα ερευνητών υπό τον επίκουρο καθηγητή Ψυχιατρικής & Ιατρικής Ύπνου δρα Τζέιμι Ζάιτζερ, ζήτησαν από 39 εθελοντές ηλικίας 19 έως 36 ετών να μπαίνουν για ύπνο και να ξυπνούν ακριβώς την ίδια ώρα κάθε μέρα και επί δύο εβδομάδες.

Στη συνέχεια, τους ζήτησαν να κοιμούνται σε ένα Ιατρείο Ύπνου του Στάνφορντ, όπου κάποιοι κοιμήθηκαν με το φως αναμμένο και άλλοι με ένα φως που αναβόσβηνε κάθε 10 δευτερόλεπτα, επί μία ώρα.

Την επόμενη ημέρα, οι εθελοντές που είχαν κοιμηθεί με αναμμένο το φως ανέφεραν ότι καθυστέρησαν 36 λεπτά να αισθανθούν υπνηλία, ενώ εκείνοι που είχαν εκτεθεί στο φως που αναβόσβηνε νύσταξαν δύο ώρες αργότερα.

Οι διαφορές αυτές υποδηλώνουν ότι το βιολογικό τους ρολόι είχε προσαρμοσθεί σε αυτό που ο εγκέφαλος εξέλαβε ως διαφορά ώρας.

Πως μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην πράξη το εύρημα αυτό; Ο δρ Ζάιτζερ απάντησε με ένα παράδειγμα για κάποιον που θα ταξιδέψει από την Καλιφόρνια στη Νέα Υόρκη (έχουν διαφορά τρεις ώρες).

«Το βράδυ πριν από το ταξίδι πρέπει να χρησιμοποιήσει το φλας», είπε. «Αν φυσιολογικά ξυπνάει στις 8 το πρωί, θα βάλει το φλας να αρχίσει τρεις ώρες νωρίτερα, στις 5 π.μ. Όταν φθάσει στη Νέα Υόρκη, το βιολογικό του ρολόι θα βρίσκεται ήδη στην φάση να ρυθμιστεί στη ζώνη της Ανατολικής Ακτής».

Ο δρ Ζάιτζερ εκτίμησε ότι η προσαρμογή με τη βοήθεια του φλας μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά χρήσιμη και για πολλούς εργαζόμενους των οποίων το ωράριο απασχόλησης διαταράσσει το βιολογικό ρολόι.

Παραδείγματα τέτοιων εργαζομένων, είπε, είναι οι ειδικευόμενοι γιατροί που εργάζονται σε εναλλασσόμενα ωράρια, οι εργαζόμενοι στις νυχτερινές βάρδιες που θέλουν να μένουν ξύπνιοι την ημέρα όταν δεν εργάζονται και οι οδηγοί φορτηγών που δεν έχουν σταθερό ωράριο ύπνου.