Πέδρο Σάντσεθ. Σε τεντωμένο σχοινί

Ο Πέδρο Σάντσεθ Πέρεθ-Καστεγιόν έχει έναν σίγουρο λόγο να γιορτάσει φέτος. Γεννήθηκε στις 29 Φεβρουαρίου του 1972 και το 2016 τυχαίνει να είναι δίσεκτο. Το κατά πόσο ο επικεφαλής των ισπανών Σοσιαλιστών, ο επονομαζόμενος και Πέδρο Ελ Γουάπο – Ο Ομορφος – θα γιορτάσει πέραν αυτού και την ευόδωση της ευχής του – «να στείλω στη σύνταξη τον Μαριάνο Ραχόι» – απομένει να φανεί. Η αλήθεια είναι πως έχει την μπάλα στα πόδια – αλλά και την πλάτη στον τοίχο. Διότι το δίλημμα που αντιμετωπίζει έχει ως εξής: θα προχωρήσει «α λα γερμανικά», συνάπτοντας μια συμμαχία με το «καταραμένο» Λαϊκό Κόμμα (PP), ή «α λα πορτογαλικά», συμμαχώντας με τους Αγανακτισμένους του Podemos; Και οι δύο αυτοί δρόμοι είναι γεμάτοι εμπόδια και κινδύνους.

Το νήμα των γεγονότων που έφερε στην κατάσταση αυτή τον Πέδρο Σάντσεθ άρχισε να ξετυλίγεται στις 20 Δεκεμβρίου, ημέρα των τελευταίων κοινοβουλευτικών εκλογών στην Ισπανία. Κανένα κόμμα δεν κατάφερε να εξασφαλίσει την απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Το PP ήρθε μεν πρώτο αλλά λαβωμένο. Οι Σοσιαλιστές ήρθαν μεν δεύτεροι αλλά με το χειρότερο ποσοστό της ιστορίας τους. Οι βασικοί λόγοι βρίσκονταν στην τρίτη και τέταρτη θέση: ήταν το Podemos, η ριζοσπαστική Αριστερά της Ισπανίας, και οι κεντρώοι Ciudadanos αντίστοιχα. Ξεκίνησε λοιπόν μια επίπονη και αβέβαιη διαδικασία σχηματισμού κυβέρνησης συνασπισμού.

Πρώτος έκανε την προσπάθεια ο απερχόμενος πρωθυπουργός Μαριάνο Ραχόι. Πρότεινε έναν συμβιβασμό στους Ciudadanos και στο PSOE, αλλά το τελευταίο αρνήθηκε. Στις 24 Ιανουαρίου, λοιπόν, ο Ραχόι κατέθεσε (προσωρινά τουλάχιστον) τα όπλα. Αμέσως μετά ο αρχηγός του Podemos Πάμπλο Ιγκλέσιας τράβηξε το χαλί κάτω από τα πόδια του PSOE προτείνοντάς του συμμαχία. Ηταν όμως τόσο ακραίες οι απαιτήσεις του (αντιπροεδρία της κυβέρνησης, τέσσερα σημαντικά υπουργεία, συμμετοχή δύο άλλων μικρών σχηματισμών της Αριστεράς) και τόσο περιφρονητικός ο τόνος του, ώστε πολλά ηγετικά στελέχη του PSOE μίλησαν για «εξευτελισμό» – ο ίδιος ο Σάντσεθ συνέστησε στον Ιγκλέσιας να «μην καταφεύγει σε εκβιασμούς». Στην πραγματικότητα, ο Σάντσεθ υπολόγιζε σε μια συμμαχία με τους Ciudadanos ως αρχή μιας πιθανής λύσης. Αλλά ο ηγέτης τους Αλμπέρτο Ριβέρα ξεκαθάρισε πως δεν θα ψήφιζε «σε καμιά περίπτωση» υπέρ μιας κυβέρνησης με επικεφαλής το PSOE.

Ο Φελίπε Δ’ λοιπόν ξεκίνησε νέο γύρο συναντήσεων με τους πολιτικούς αρχηγούς. Σήμερα πραγματοποιείται μια κρίσιμη συνεδρίαση της ομοσπονδιακής επιτροπής του PSOE, την Τρίτη έπεται συνάντηση του Σάντσεθ με τον ισπανό βασιλιά. Το ενδεχόμενο νέας προσφυγής στις κάλπες γίνεται μέρα με τη μέρα όλο και πιο ορατό. Και ο Σάντσεθ, μ’ όλα τα επικοινωνιακά χαρίσματά του, είναι ένας σχετικά άπειρος πολιτικός.  

Γιος επιχειρηματία και κοινωνικής λειτουργού, αμφότερων μελών του PSOE, ο Σάντσεθ αποκτά την κομματική κάρτα αμέσως μετά το πτυχίο του στα Οικονομικά από το Πανεπιστήμιο Complutense της Μαδρίτης. Για χρόνια όμως θα έχει αναπληρωματικούς ρόλους. Στις δημοτικές εκλογές του 2003, είναι 23ος στη λίστα του PSOE. Εκλέγονται 21 υποψήφιοι. Θα πρέπει να περιμένει έναν χρόνο και δύο παραιτήσεις προκειμένου να μπει στο Δημοτικό Συμβούλιο της Μαδρίτης. Το 2008 είναι υποψήφιος του PSOE στις κοινοβουλευτικές εκλογές: δεν θα αναλάβει βουλευτής παρά μόνο έπειτα από μια παραίτηση. Το σενάριο θα τριτώσει στις πρόωρες κοινοβουλευτικές εκλογές του 2011: είναι ενδέκατος στη λίστα και θα εκλεγούν οι δέκα πρώτοι. Ενα πολιτικό διάλειμμα που θα του επιτρέψει, πάντως, να αποκτήσει διδακτορικό στα Οικονομικά – πριν κληθεί, το 2013, να αναπληρώσει έναν αποχωρήσαντα στην ισπανική Βουλή.

Από εκεί και έπειτα οι δεύτεροι ρόλοι τελειώνουν. Στο έκτακτο κομματικό συνέδριο που διοργανώνεται το 2014, μετά την ήττα των Σοσιαλιστών στις ευρωεκλογές, ανακοινώνει την υποψηφιότητά του για τη θέση του γενικού γραμματέα. Θα εκλεγεί επικεφαλής του κόμματος από τον πρώτο κιόλας γύρο, στις 13 Ιουλίου, με ποσοστό 49%. Ενα από τα πρώτα πράγματα που έκανε; Εσπασε τη συμφωνία των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών με το πλειοψηφικό Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα καλώντας τους «δικούς του» ευρωβουλευτές να μην ψηφίσουν τον Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ για πρόεδρο της Κομισιόν. Ενα παραπάτημα στα μάτια των «παλιών» του κόμματος, το οποίο όμως υπερασπίστηκε ο νέος γ.γ. απαυδισμένος με τα «λόγια που δεν συνοδεύονται από πράξεις».

Αυτή τη «ρήξη μέσα στην ενότητα» ο Σάντσεθ θα την κάνει σήμα κατατεθέν του. Ως ινδάλματά του αναφέρει δύο «μεταρρυθμιστές της Αριστεράς», τον Φελίπε Γκονζάλεθ, πρωθυπουργό της Ισπανίας για 13 χρόνια μετά την πτώση του Φράνκο, καθώς και τον ιταλό πρωθυπουργό Ματέο Ρέντσι. Προτείνει μια συνταγματική μεταρρύθμιση που θα εγκαθιδρύει ως μορφή διοικητικής οργάνωσης της Ισπανίας την ομοσπονδιοποίηση, ώστε να διασφαλιστεί η παραμονή της Καταλωνίας στους κόλπους της χώρας (ενώ το Podemos ζητεί δημοψήφισμα στην Καταλωνία με το ερώτημα της ανεξαρτητοποίησης), μια νέα, προοδευτική φορολογική πολιτική, την κατάργηση της μεταρρύθμισης της αγοράς εργασίας που εφάρμοσε ο Ραχόι. Φιλοδοξεί επίσης να φέρει πίσω στους Σοσιαλιστές τους έξι εκατομμύρια ψηφοφόρους που έχασε το κόμμα σε διάστημα μόλις δύο κοινοβουλευτικών εκλογών.  

Αλλά μια συμφωνία με το PP θα απομάκρυνε ακόμα περισσότερους ψηφοφόρους των Σοσιαλιστών – και θα επέτρεπε στο Podemos να διεκδικήσει τον μανδύα της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Μια συμμαχία με το Podemos, πάλι, θα αναστάτωνε τους κεντρώους ψηφοφόρους και θα τρομοκρατούσε την επιχειρηματική κοινότητα της Ισπανίας. Επιπλέον, ο Σάντσεθ αμφισβητείται πλέον έντονα από το εσωτερικό του κόμματός του. Λένε πως ειδικά η πανίσχυρη περιφερειάρχης της Ανδαλουσίας Σουζάνα Ντίας τον περιμένει στη γωνία. Δύσκολοι καιροί για Σοσιαλιστές «πρίγκιπες» – απανταχού στην Ευρώπη.