Τα θετικά του νομοσχεδίου, τα αγκάθια και η πειρατεία

Η δημόσια διαβούλευση για το νομοσχέδιο περί πνευματικών δικαιωμάτων που ενσωματώνει την ευρωπαϊκή οδηγία ολοκληρώθηκε την περασμένη Παρασκευή, αλλά η διαμάχη και τα ερωτήματα από τις εμπλεκόμενες πλευρές παραμένουν. Το αποδεικνύουν άλλωστε τα 900 και πλέον σχόλια που εμφανίστηκαν στον ιστότοπο του opengov θέτοντας ομολογουμένως ενδιαφέροντα ζητήματα. Οι εκπρόσωποι όλων των τάσεων τοποθετήθηκαν στο «ΝΣυν» φωτίζοντας ο καθένας από την πλευρά του ένα πολύπλοκο και ακανθώδες πρόβλημα.

Ο συνθέτης Αντώνης Πλέσσας, μέλος του ΔΣ του ΜΕΤΡΟΝ (Σύλλογος συνθετών – στιχουργών), επισημαίνει ότι σε γενικές γραμμές πρόκειται για ένα νομοσχέδιο που θα φέρει βελτιώσεις και διορθώσεις στον δύστροπο χώρο των πνευματικών και συγγενικών δικαιωμάτων. «Προβλέπει πάρα πολλές αυστηρές διαδικασίες ελέγχου και διαφάνειας: να συμμετέχουν οι δημιουργοί στις λήψεις των αποφάσεων, να υπάρχει εποπτικό συμβούλιο, αλλά και να διατηρεί η ΑΕΠΙ χωριστούς λογαριασμούς. Δηλαδή, αλλού να είναι τα χρήματα των δημιουργών και αλλού η δική της προμήθεια, που είναι 33%. Σύμφωνα με το νέο νομοσχέδιο, αυτό το ποσοστό θα πρέπει να μειωθεί στο 20% και φυσικά αυτός είναι ένας από τους λόγους που η Εταιρεία αντιδρά». Ο Πλέσσας επιμένει ότι τα μέλη της ΑΕΠΙ (13.000) κανονικά θα έπρεπε να στηρίζουν το νομοσχέδιο, καθώς «η πλειονότητα των διατάξεων είναι υπέρ των δημιουργών». Υπάρχουν όμως ακόμη δύο σημαντικά θέματα. «Το ένα αφορά το 2% – η αμοιβή των δημιουργών που προβλέπει ο ευρωπαϊκός θεσμός επί των συσκευών που χρησιμοποιούνται για την ιδιωτική αντιγραφή έργων πνευματικής ιδιοκτησίας – και το άλλο αφορά τη διάταξη για την πειρατεία». Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ελλάδα ήταν από τις πρώτες χώρες που υιοθέτησε τον θεσμό της ιδιωτικής αντιγραφής και θέσπισε εύλογη αμοιβή επί των ηλεκτρονικών υπολογιστών το έτος 1993, πολύ πριν από την ευρωπαϊκή οδηγία του 2001. Ξαφνικά, ωστόσο, το 2002 η Ελλάδα κατήργησε την αμοιβή, κάτι που άνθρωποι της αγοράς επέμεναν ότι έγινε ύστερα από ισχυρή πίεση των μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών πληροφορικής με το πρόσχημα ότι αποτελούσε εμπόδιο στην κοινωνία της πληροφορίας. Με αυτές τις δύο πολύ σημαντικές διατάξεις, εξηγεί ο Πλέσσας, δεν έχει ασχοληθεί καθόλου η ΑΕΠΙ. «Θα έπρεπε να τα υποστηρίξει διότι έτσι θα αυξηθούν τα έσοδα των δημιουργών».

ΠΕΙΡΑΤΕΙΑ. Σε ό,τι αφορά τη διάταξη για την πειρατεία ο Αντώνης Πλέσσας επισημαίνει ότι σε πολλά κράτη (ΗΠΑ, Γαλλία, Ισπανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία, Φινλανδία) έχουν θεσπισθεί και ισχύουν νομικά πλαίσια. Αντιθέτως, οι παλινωδίες της ελληνικής πολιτείας έχουν στοιχίσει στο κράτος 40.000.0000 ευρώ – τόσα είναι τα διαφυγόντα έσοδα για την τριετία 2013- 2015, βάσει της δημοσιευμένης μελέτης της διεθνούς εταιρείας Deloitte. Η απώλεια χρημάτων λόγω της πειρατείας δεν αφορά μόνο τους δημιουργούς, τους καλλιτέχνες και τα πονήματά τους, αλλά και ένα μεγάλο ποσό εσόδων που διαφεύγουν από τους άμεσα ή έμμεσα εμπλεκομένους (θέσεις εργασίας).

ΑΕΠΙ. Από την πλευρά της η ΑΕΠΙ, μέσω του προέδρου της Κώστα Τριπολίτη, εκφράζει στο «ΝΣυν» τις βασικές ενστάσεις της: «Διαφωνούμε με την κατάλυση του απόλυτου και αποκλειστικού δικαιώματος του δημιουργού να επιτρέπει ή να απαγορεύει τη χρήση των έργων του. Διαφωνούμε για τον ορισμό της αμοιβής από τον ίδιο τον χρήστη και όχι από τον δημιουργό και για τη διαιτησία, που στη συνέχεια επιτρέπει στον χρήστη να μην καταβάλει την οριζόμενη αμοιβή. Πολύ περισσότερο οι προτεινόμενες στη συνέχεια δικαστικές διαδικασίες είναι χρονοβόρες, αμφίβολες και εις βάρος του δημιουργού. Στην πράξη αυτό σημαίνει δήμευση της πνευματικής περιουσίας και διατίμηση του πολιτιστικού αγαθού».

Αυτά είναι ίσως και τα μοναδικά στοιχεία στα οποία συγκλίνουν όλες οι πλευρές. Ωστόσο ο πρόεδρος της ΑΕΠΙ δίνει ακόμη μερικά σημεία, που προκαλούν τις αντιδράσεις της στο νομοσχέδιο: «Είναι μάλλον σφαλερή η εντύπωση ότι η πλειονότητα των καλλιτεχνών είναι υπέρ του νομοσχεδίου. Πρώτον, δεν ενημερώθηκαν σε βάθος για το τι συμβαίνει λόγω του περιορισμένου χρόνου μιας προσχηματικής “διαβούλευσης” και, δεύτερον, η συντριπτική πλειονότητα των δημιουργών-μελών της ΑΕΠΙ (πλέον των 14.000) συντάσσεται κατά των αντισυνταγματικών και αντικοινοτικών διατάξεων του νομοσχεδίου. Ο υποτιθέμενος μονοπωλιακός χαρακτήρας της ΑΕΠΙ είναι αμφιλεγόμενη συζήτηση, που εξυπηρετεί μόνο αλλότριο συμφέρον. Δραστηριοποιούνται και άλλοι οργανισμοί συλλογικής διαχείρισης αλλά και εμπορικές εταιρείες με αντικείμενο την παροχή δικαιωμάτων. Σε κάθε περίπτωση, η κοινοτική οδηγία δεν επιδιώκει το κλείσιμο της ΑΕΠΙ ούτε προβλέπει να διαλύονται ανώνυμες εταιρείες αυθαιρέτως και αντισυνταγματικά ούτε κάνει διάκριση μεταξύ οργανισμών συλλογικής διαχείρισης και ανεξάρτητων οντοτήτων διαχείρισης. Τα αναφερόμενα στο αντισυνταγματικό και αντικοινοτικό άρθρο 56 του νομοσχεδίου δεν περιλαμβάνονται πουθενά στην οδηγία. Τουναντίον, αποτελούν μια αμιγώς ελληνική ευρεσιτεχνία». Από την άλλη, η ΑΕΠΙ επιλέγει να μην απαντήσει στις κατά καιρούς νύξεις καλλιτεχνών περί αδιαφάνειας στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται τη διανομή των εσόδων (όπως εκφράστηκαν και στο ρεπορτάζ των «Προσώπων» το περασμένο Σάββατο).

Η «ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ». Τέλος ο Γιάννης Γλέζος, πρόεδρος του μη κερδοσκοπικού οργανισμού συλλογικής διαχείρισης Αυτοδιαχείριση (με 120 μέλη, ανάμεσα στα οποία οι Nίκος Σκαλκώτας διά κληρονόμου, Γιάννης Μαρκόπουλος, Νίκος Μαμαγκάκης διά κληρονόμου, Χριστόδουλος Χάλαρης, καθώς και οι Νίκος Αντύπας, Νεκτάριος Μπήτρος, Μάριος Στρόφαλης, Βαγγέλης Φάμπας κ.ά.), τονίζει την αναγκαιότητα να προχωρήσει η ολοκλήρωση του νομοσχεδίου έως τα τέλη Απριλίου όπως προβλέπεται. Οπως επισημαίνεται σε ανακοίνωση που υπογράφει ο Γιάννης Γλέζος, «το σχέδιο νόμου κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση προκειμένου να ρυθμιστούν καλύτερα οι σχέσεις χρηστών με τους οργανισμούς συλλογικής διαχείρισης». Σύμφωνα με τον ίδιο, ο νόμος με ελάχιστες διορθώσεις θα μπορέσει να δημιουργήσει ένα νέο τοπίο, όπου η συλλογική διαχείριση πνευματικών δικαιωμάτων συνθετών και στιχουργών θα μπορεί να ασκείται στην Ελλάδα με απόλυτη διαφάνεια, χωρίς μονοπωλιακές πρακτικές και αστυνομικά μέτρα, με σεβασμό προς τους δημιουργούς και προπάντων χωρίς κερδοσκοπία.