Συναγερμός για την επέτειο της Αραβικής Ανοιξης

Αρματα μάχης παίρνουν θέσεις γύρω από την Πλατεία Ταχρίρ, σύμβολο της αιγυπτιακής επανάστασης, ενώ δυνάμεις της αστυνομίας αναπτύσσονται στους δρόμους του Καΐρου και φυλάσσουν τα δημόσια κτίρια που μπορεί να γίνουν πιθανοί στόχοι. Γιατί αυτός ο συναγερμός; Επειδή είναι 25 Ιανουαρίου. Δηλαδή, η πέμπτη επέτειος της αιγυπτιακής εκδοχής της Αραβικής Ανοιξης. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο από την περασμένη Παρασκευή η τηλεόραση προειδοποιεί για τον κίνδυνο ενός νέου χάους – το ίδιο συνέβη και στα τζαμιά στις προσευχές της Παρασκευής.

Η εξέγερση σαν χθες πριν από πέντε χρόνια οδήγησε στην ανατροπή του Χόσνι Μουμπάρακ έπειτα από τρεις και πλέον δεκαετίες που παρέμεινε ο αιγύπτιος δικτάτορας στην εξουσία. Τα «προληπτικά μέτρα» κρίθηκαν αναγκαία ενόψει του κινδύνου να κατεβούν στους δρόμους οι οπαδοί μιας επανάστασης που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ ή εκείνοι των Αδελφών Μουσουλμάνων. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από 5.000 επιχειρήσεις της αστυνομίας σε σπίτια, κυρίως στο κέντρο του Καΐρου, ενώ μπήκε λουκέτο σε καλλιτεχνικά ή πολιτιστικά στέκια, όπως είναι η Townhouse Gallery και το θέατρο Ραουαμπέτ στην πρωτεύουσα, που θεωρούνται φωλιές αντίστασης.

«Είναι γελοίο» σχολιάζει ο δημοσιογράφος Χαλέντ Νταούντ, πρώην εκπρόσωπος Τύπου του επαναστατικού κόμματος Αλ Ντοστούρ. «Αυτή η υπερδραματοποίση γίνεται για να περάσει το μήνυμα στον κόσμο ότι η 25η Ιανουαρίου είναι μία ημέρα χάους και να πλήξουν την εικόνα εκείνων που διαμαρτύρονται».

Μετά την αρνητική εμπειρία των Αδελφών Μουσουλμάνων στην εξουσία, η μνήμη της 25ης Ιανουαρίου αμαυρώνεται και οι υποστηρικτές της απαξιώνονται. Στα μάτια της πλειονότητας των πολιτών, η επανάσταση του 2011 μοιάζει σαν μια σκευωρία που ενορχήστρωσαν ξένοι πράκτορες για να έρθουν οι ισλαμιστές στην εξουσία και να διαιρεθεί η Αίγυπτος. Στη θέση της δοξάζεται «η επανάσταση της 30ής Ιουνίου» του 2013, ημέρα κατά την οποία οι μαζικές διαδηλώσεις οδήγησαν στην πτώση του ισλαμιστή προέδρου Μοχάμεντ Μόρσι και την ανάληψη της εξουσίας από τον ισχυρό άνδρα του στρατού Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, ο οποίος εξελέγη πρόεδρος τον Μάιο του 2014.

Σε διάγγελμά του προς το έθνος, το βράδυ της Κυριακής, ο πρόεδρος Σίσι αναφέρθηκε τόσο στην επανάσταση της 25ης Ιανουαρίου και στους 850 «μάρτυρές» της όσο και σε εκείνη της 30ής Ιουνίου που έβαλε την επανάσταση και πάλι στις ράγες της απέναντι σε εκείνους που ήθελαν να υφαρπάξουν τη χώρα. Για τους νοσταλγούς της Πλατείας Ταχρίρ δεν ήταν αρκετές για να αναζωογονηθούν οι ελπίδες που έχουν διαψευστεί από τον πρόεδρο Σίσι. Η καταστολή απέναντι στους οπαδούς των Αδελφών Μουσουλμάνων το καλοκαίρι του 2013 προκάλεσε περισσότερους από 1.400 νεκρούς, ενώ 15.000 άτομα κατέληξαν στη φυλακή, όπως και σχεδόν το σύνολο της ηγεσίας της αδελφότητας. Εκατοντάδες ήταν εξάλλου οι καταδίκες σε θάνατο. Αλλοι υποχρεώθηκαν σε εξορία και πολλοί κρύβονται. Αυτή η καταστολή επεκτάθηκε πολύ γρήγορα στους θιασώτες της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων του ανθρώπου με κάποιους από αυτούς να συλλαμβάνονται.

Από το 2013 η αστυνομία επιδεικνύει μηδενική ανοχή απέναντι στους φιλοδημοκρατικούς διαδηλωτές που ρισκάρουν τη ζωή τους κατεβαίνοντας στους δρόμους – ένας από αυτούς ήταν ο Χαϊμαά Αλ Σαμπάχ που δολοφονήθηκε τον Ιανουάριο του 2015. Η πέμπτη επέτειος συνοδεύτηκε από ένα νέο κύμα συλλήψεων δημοκρατών και ισλαμιστών. Οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι ήταν και οι μόνοι που κάλεσαν σε διαδηλώσεις εναντίον του Σίσι για το πραξικόπημα του 2013 – και ειδικά η πτέρυγα που τάσσεται υπέρ της ευθείας σύγκρουσης με το καθεστώς. Οι παρατηρητές πάντως δεν ανέμεναν μεγάλες διαδηλώσεις πέρα από κάποια προπύργια των Αδελφών Μουσουλμάνων.

Οι αγωνιστές της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αρνούνται να διαδηλώσουν στους δρόμους απέναντι σε κάτι που περιγράφουν ως επιστροφή του αστυνομικού κράτους. «Η αντεπανάσταση άρχισε λίγο μετά την παραίτηση του προέδρου Χόσνι Μουμπάρακ. Το αποφασιστικό χτύπημα ήρθε το 2013. Προς το παρόν, είναι σαφές ότι οι εμπνευστές της αντεπανάστασης έχουν πάρει το πάνω χέρι» δηλώνει ο Χ.Α. Εϊλέρ, ερευνητής στα ινστιτούτα Atlantic Council και Royal United Services στο Λονδίνο. Ο δρόμος προς την επανάσταση άνοιξε στην Αίγυπτο, αλλά η απόσταση που πρέπει να διανύσει η χώρα του Νείλου φαίνεται πως είναι ακόμη πολύ μεγάλη. Πέντε χρόνια από τα γεγονότα της πλατείας Ταχρίρ, η συλλογική μνήμη στην Αίγυπτο έχει αρχίσει να ξεθωριάζει.

Ανησυχία για τη λαϊκή δυσαρέσκεια
Η αντίδραση του καθεστώτος στην επέτειο της 25ης Ιανουαρίου προδίδει και την ανησυχία του για τη λαϊκή δυσαρέσκεια που ολοένα και αυξάνεται. «Το καθεστώς προσπαθεί να δικαιολογήσει την καταστολή και τη χειροτέρευση της οικονομίας με έναν τρόπο που δείχνει την αδυναμία του» εξηγεί ο δημοσιογράφος Χαλέντ Νταούντ. Πριν από δύο ημέρες ο πρόεδρος Σίσι κάλεσε και πάλι τους πολίτες να κάνουν υπομονή, εκτιμώντας ότι «η δημοκρατική συνείδηση δεν ωριμάζει μέσα σε μια νύχτα, αλλά μέσα από μια συνεχή και αθροιστική διαδικασία». Πότε θα έρθει λοιπόν η ώρα αυτής της ωριμότητας; Στην Αίγυπτο κανείς δεν είναι σε θέση να απαντήσει.