Πολυφωνία ή καθεστωτισμός;

Ο ιριδισμός στο φως της τηλεόρασης, καθώς εκπέμπει ΕΡΤ, μοιάζει ροζ. Η αποτίμηση του ενός χρόνου της επαναλειτουργίας του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα δεν συμπίπτει ακριβώς – χρονικά – με τον χρόνο ζωής της σημερινής συγκυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ. Κι αυτό γιατί ήταν 29 Απριλίου του 2015 όταν κάτω από τον μακροσκελή τίτλο «Ρυθμίσεις θεμάτων Δημόσιου Ραδιοτηλεοπτικού Φορέα, Ελληνική Ραδιοφωνία Τηλεόραση ΑΕ και τροποποίηση του άρθρου 48 του κ.ν. 2190/1920 κ.ά. διατάξεις» ουσιαστικά δινόταν το έναυσμα για το restart της ΕΡΤ. Κι όμως, το Ραδιομέγαρο είναι δείκτης των ίδιων των αντιφάσεων, προθέσεων και δεσμεύσεων που τηρήθηκαν στον έναν χρόνο της πρώτη φορά Αριστεράς. Η αποτίμηση, μεικτή κι εδώ. Οχι κατ’ ανάγκην αρνητική. Για την ακρίβεια, το restart του πολύπαθου δημόσιου φορέα γινόταν στις 11 Ιουνίου του 2015. Το βράδυ εκείνης της ημέρας, ο ίδιος ο Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας παραβρέθηκε στο Ραδιομέγαρο μαζί με άλλα κυβερνητικά στελέχη. Εν μέσω χειροκροτημάτων τόνισε με νόημα πως την ΕΡΤ την άνοιξε ο αγώνας του λαού. «Θέλουμε να είναι έξω από τη λογική της κρατικής ΕΡΤ αλλά ενός φορέα που ανήκει σε όλο τον λαό» συμπλήρωσε.
Ετσι κι αλλιώς, η επαναλειτουργία του φορέα υπήρξε βασική παράγραφος του αφηγήματος του ΣΥΡΙΖΑ. Από την άλλη, το μαύρο στην ΕΡΤ στις 11 Ιουνίου του 2013 που αποφάσισε η κυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου ήταν αυτό που τρόμαξε τον μέσο νοικοκύρη. Και στοίχισε πολιτικά περισσότερο και από τη μη ολοκλήρωση της αξιολόγησης τον Οκτώβριο του 2014 από τους δανειστές. Τον Ιούνιο του 2015 η ΕΡΤ ξαναφωταγωγήθηκε, αυτή τη φορά όχι από τους φακούς της αυτοδιαχείρισης των εργαζομένων της ΕΡΤ Οpen. Αλλά από τους «θεσμικούς» προβολείς ενός νομοσχεδίου που ψηφίστηκε στη Βουλή και έδινε το πράσινο φως για την επαναλειτουργία της. 

ΣΚΕΛΕΤΟΙ ΣΤΟ ΝΤΟΥΛΑΠΙ. Το στοίχημα από τον Ιούνιο του 2015 θα ήταν για τον Τσίπρα μια νέα ΕΡΤ. Παρ’ όλα αυτά υπήρχαν δύο σκελετοί στο ντουλάπι: η αυτοδιαχείριση μετά το μαύρο (για πολλούς το πιο πετυχημένο πείραμα προς όφελος της ταξικής ενημέρωσης). Και ο μεταβατικός φορέας της ΔΤ και της ΝΕΡΙΤ, δαιμονοποιημένος από το αριστερό κοινό.

Η ΕΡΤ της συριζαϊκής διακυβέρνησης δεν έχει ακριβώς στοιχεία ούτε από τη μία έκφραση ούτε από την άλλη. Για την ακρίβεια, και όπως μου λέει κυβερνητική πηγή, είναι «φορέας σε μετάβαση. Με την πρωτοτυπία η κυβέρνηση να επιλέγει να διατηρήσει το αυτοκέφαλο της ΕΡΤ». Κοινώς, δεν υπάρχει «κόκκινο τηλέφωνο» που να δίνει κυβερνητική γραμμή στο Μέγαρο της Αγίας Παρασκευής και στα άλλα κρατικά μέσα. Κι αν κάποιοι σήμερα παραπονιούνται πως η ΕΡΤ είναι μια «κόκκινη (ή ροζ) ΥΕΝΕΔ», η ίδια πηγή μού υπενθυμίζει πως πάντα στο Ραδιομέγαρο υπάρχει μια βασική παθογένεια στους εργαζομένους: «Αυτολογοκρινόμαστε για να αρέσουμε στην εκάστοτε κυβέρνηση». Υπάρχει βέβαια και ένα μικρότερο μέρος εργαζομένων που πάντα ασκεί αντιπολίτευση στον εκάστοτε κυβερνώντα (σχεδόν παβλοφικά). To the point όμως: έχουμε πολυφωνία εδώ σήμερα ή πάλι μιλάμε για έναν light «καθεστωτισμό»; Ας θυμηθούμε, εξάλλου, πως την πρώτη περίοδο της επαναλειτουργίας της ΕΡΤ η ΝΔ του Αντώνη Σαμαρά είχε σχεδόν κηρύξει εμπάργκο λόγω της – όπως έλεγε τότε – συνεχιζόμενης κυβερνητικής προπαγάνδας. «Οσο κι αν φαίνεται παράξενο, θα έλεγα και τα δυο. Ωστόσο αυτή η παραδοξότητα γίνεται κατανοητή από το ακόλουθο. Ο αριθμός των θεμάτων επικαιρότητας είναι περιορισμένος ενώ επίσης οι περισσότερες φωνές που ακούγονται είναι των εκπροσώπων των κοινοβουλευτικών πολιτικών κομμάτων με την αντίστοιχη φυσικά αναλογία. Ετσι συντρέχουν και τα δυο. Αυτό περικλείει όλα τα προβλήματα που δεν θα αφήσουν την ΕΡΤ να “πετάξει” – στο σκέλος της ενημέρωσης. Λείπει ο πλούτος των θεμάτων και των φωνών, ιδιαίτερα των ειδικών, για τα αντίστοιχα θέματα» μου λέει καθηγητής με πείρα στα τηλεοπτικά και συμπληρώνει: «Θα πάρει 3-5 χρόνια να φτιάξει, από τη στιγμή που θα ανοίξει, κι αυτό με ένα πιο καλό θεσμικό πλαίσιο. Με το παρόν πλαίσιο, πιο δύσκολα τα πράγματα. Συνοπτικά μπορώ να πω τα εξής: στο ψυχαγωγικό σκέλος καλή, αλλά χωρίς το αναγκαίο άλμα και νεύρο. Στην ενημέρωση περισσότερο αμερόληπτη από το παρελθόν, και όχι χωρίς αξιοσημείωτα προβλήματα. Επίσης χωρίς πρωτοτυπία και νέα ματιά, τόσο δημοσιογραφικά όσο και οργανωτικά, δεν είναι στο επίπεδο αυτού που θα έπρεπε και μπορεί. Αυτό που έχασε η ΕΡΤ με τον τρόπο που άνοιξε ήταν η ψυχή των ανθρώπων της. Γι’ αυτό και δύσκολα θα συνέλθει». 

ΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΣΤΟΝ ΛΑΦΑΖΑΝΗ. Κι όμως, η ΕΡΤ θέλει – ή τουλάχιστον επιχειρεί – να διατηρήσει την πολυφωνία και τον πλουραλισμό, όπως τα υποσχόταν ο ΣΥΡΙΖΑ. «Η ΕΡΤ κάλυψε μέχρι και τα κάλαντα στον Λαφαζάνη. Είδατε άλλο κανάλι να το κάνει;» με ρωτάει με νόημα άνθρωπος του ΣΥΡΙΖΑ με βαθιά γνώση των θεμάτων και συμπληρώνει: «Ολα τα κόμματα έχουν χώρο και χρόνο στη δημόσια τηλεόραση. Αν δεν είχαν, να είσαι σίγουρος πως θα είχαν ξεσηκωθεί». Για την ακρίβεια, «οι σημερινοί υπουργοί», όπως μου λέει ο ίδιος άνθρωπος, «βγαίνουν συχνότερα στα ιδιωτικά κανάλια απ’ ό,τι πάνε στην ΕΡΤ». 
Για μέρος των σημερινών εργαζομένων, βέβαια, η νέα ΕΡΤ δεν είναι ακριβώς αυτό που είχαν ονειρευτεί. Αρχειονόμος που συμμετείχε μάχιμα στο πείραμα της αυτοδιαχείρισης – μετά το «μαύρο» του Σαμαρά – μου λέει πως και σήμερα για «μια ΝΕΡΙΤ πρόκειται και μάλιστα υπό τον φόβο ενός νέου τσεκουριού». Πολλοί ήδη ψάχνονται για μετατάξεις. Να σημειώσουμε εδώ πως οι μόνιμοι εργαζόμενοι είναι σήμερα 2.250 σε όλο τον φορέα (ΕΡΤ, ΕΡΤ3, ΕΡΑ, Περιφέρεια). Επιπλέον, στους κόλπους του Ραδιομεγάρου υπάρχει κόντρα μεταξύ των εργαζομένων για το ποιος θα «χρεωθεί» την επανεκκίνησή της. Με αντίπαλα στρατόπεδα την ΕΡΤ Open υπό τον Καλφαγιάννη (κλίματος ΛΑΕ) και ομάδα εργαζομένων που πρόσκεινται στον ΣΥΡΙΖΑ. Με λειτουργικά προβλήματα επίσης πολλά. Προσφάτως, ας πούμε, δεν βρισκόταν καλώδιο για να βγει εκπομπή on air, ενώ δεν υπάρχει καν χαρτί Α4. Βεβαίως, τα προβλήματα εν πολλοίς δεν εκπορεύονται μόνο από μέσα. Για παράδειγμα, η απογοήτευση για τη σχεδόν ύπνωση του Τρίτου Προγράμματος (ΕΡΑ 3) οφείλεται στο εξής: το συγκεκριμένο ραδιόφωνο πάντα εμψυχωνόταν από εξειδικευμένους εξωτερικούς συνεργάτες. Τώρα όμως, με τη νέα μνημονιακή νομοθεσία, δεν επιτρέπονται οι προσλήψεις, αφήνοντας στη μοίρα του τον ιστορικό σταθμό. Παρόλη βέβαια την παραπάνω πραγματικότητα, ας μην ξεχνάμε πως μια ΕΡΤ είναι αναγκαία για την ενημέρωση και την ψυχαγωγία. Παραμονή Πρωτοχρονιάς πρόβαλε την «Τέλεια ομορφιά» του Σορεντίνο και ανήμερα την Πρωτοχρονιά τη «Συναυλία της Βιέννης». Δεν θέλω να σας θυμίσω τι παιζόταν την ίδια ώρα αλλού.