Ελληνικά Β’

Πού θα πάει, κάποτε θα πάψουν να αφιονίζονται οι νεόπλουτοι του θεάτρου μας με τα μέτρια έργα της Εσπερίας και θα ανακαλύψουν ξανά τη μεταπολεμική ελληνική δραματουργία. Ηδη ξαναπαίζεται η «Αυλή των θαυμάτων», θριαμβεύει ο Κεχαΐδης με το «Τάβλι», τις «Δάφνες και πικροδάφνες» και το «Με δύναμη από την Κηφισιά». Πριν από λίγα χρόνια η Ευαγγελάτου στο Εθνικό με το αριστούργημα του Ποντίκα «Οι θεατές», ο Φιλιππίδης με τον ανερχόμενο Χατζηγιαννίδη πάντα στο Εθνικό, ενώ ανανεώθηκε το ενδιαφέρον για το παρεξηγημένο έργο του Χορν «Φλανδρώ» με την παράσταση της Κονιόρδου.

Κι όμως ο Μάτεσις πέθανε και κανείς δεν βρέθηκε να ανεβάσει έργα του και μάλιστα το καταλυτικό άπαιχτο «Βουή». Ο Ζιώγας πέθανε και το θέατρό μας ξέχασε τον μοναδικό του υπερρεαλιστή ποιητή της σκηνής. Ο Καρράς πέθανε, ο Τσικληρόπουλος, ο Ευθυμιάδης πέθαναν και άφησαν έξοχα δείγματα, ο Μουρσελάς, ο Σκούρτης, ο Χρυσούλης, ο Μανιώτης έχουν έργα στο συρτάρι. Μόνο ο Κατσικονούρης βρίσκει αραιά αλλά περιθωριακά στέγη.

Αλλά ελληνικό θέατρο σημαίνει εν πρώτοις ελληνικό θεατρικό έργο. Ξέρω βέβαια τον λόγο της σιωπής. Κυριαρχεί στο θεατρικό στερέωμα η μεταμοντέρνα χλαπάτσα που εκτός των άλλων επιτηδεύεται και αλλοιώνει τα κείμενα που δεν μπορούν να διαμαρτυρηθούν (από τον Αισχύλο έως τον Πιραντέλο), που αποδομεί (τρομάρα της) τη δομή βέβαια και υπονομεύει τους χαρακτήρες γελοιοποιώντας τους ή διαστρεβλώνοντάς τους. Ταπεινώνοντας μεγάλα κείμενα της ιστορίας του θεάτρου όπου οι εξαίσιοι χαρακτήρες γίνονται Μίκι Μάους ή καρτούν.  

Ετσι όσα ελληνικά έργα προσπαθούν να ξεμυτίσουν καταφεύγουν σε περιθωριακές σκηνές ή περιορίζονται σε μέρες αργίας των κεντρικών σκηνών ή παίζονται με μικρό χρόνο διάρκειας και συνήθως με απλήρωτους τους ηθοποιούς και πενιχρά τα μέσα παραγωγής.

Προσωπικά συγκινούμαι από αυτές τις απελπισμένες εφόδους στα σύνορα της θεατρικής αγοράς όπου το ελληνικό έργο σαν ένας άλλος πολιτισμικός πρόσφυγας ή μετανάστης προσπαθεί να βρει στέγη ή άσυλο.

Η Μαρία Λαϊνά είναι μία από τις σημαντικότερες σύγχρονες ποιήτριές μας. Η ποιητική της γραφή είναι πυρετική, ανατρεπτική με υποδόριες διαδρομές στον ψυχισμό όπου αναδύονται στον ορίζοντα της ύπαρξης απονενοημένες κραυγές για βοήθεια αλλά και περήφανη μοναξιά.

Εχει ευδοκιμήσει και στον θεατρικό μονόλογο όπου συνήθως αναμοχλεύει τα έγκατα.

Πριν από λίγους μήνες και έως πρόσφατα στο πρόγραμμα του θεάτρου Αγγέλων Βήμα με τον γενικό τίτλο «Ιστορίες φύλων» που οργανώνει η θεατρική συγγραφέας Λεία Βιτάλη, παίχτηκε το έργο της Λαϊνά «Οταν ο λύκος δεν είναι εδώ». Εργο που έρχεται να προβάλει άλλη μία από τις σκοτεινές έδρες του πολύεδρου της σχέσης ανάμεσα στο ανδρόγυνο. Για να μην πάω μακριά από τον Ο’Νιλ και τον Στρίντμπεργκ στον Αλέπη και από τον Ξενόπουλο στον Ποντίκα και τον Μουρσελά.

Η Λαϊνά με θεατρικό χώρο – βωμό το συζυγικό κρεβάτι ανιχνεύει την αποτυχία του γάμου λόγω πλέον μιας ψυχοφθόρας συνήθειας και λόγω πνιγμού στα ρηχά ενός έρωτα που βούλιαξε στην ανία και πρόδωσε τις προσδοκίες.

Γραφή τίμια, ευθεία, ουσιώδης και ωμή, έδωσε την ευκαιρία στη Μαρία Κατσανδρή που παίζει με οίστρο απελπισίας και σύνδρομο πανικού τη σύζυγο και έχει επιμεληθεί τη σκηνοθεσία να δείξει την ωριμότητα των μέσων της. Δίπλα της ο Γιάννης Παπαδόπουλος (ο ευνουχισμένος σύζυγος) με μέτρο και ελεγχόμενους ρυθμούς. Η παρουσία στη σκηνή της συνθέτριας Αλεξάνδρας Παπαστεργιοπούλου με το βιολοντσέλο της έσπασε τον ρεαλισμό της γραφής αλλά δεν τον βοήθησε.

Στο θέατρο Vault στον Κεραμεικό παίζεται ένα έργο του Γιάννη Καλαβριανού, σκηνοθετημένο από τον Αυγουστίνο Ρεμούνδο. Τίτλος: «Οι πρακτόρισσες». Η γραφή έχει το ενδιαφέρον της αφού στην ουσία πρόκειται για μια απόπειρα να σατιριστεί ένα γνωστό κινηματογραφικό και τηλεοπτικό είδος που θα το έλεγα υβρίδιο, ένα δηλαδή τερατάκι μείξης στοιχείων αστυνομικού έργου, κατασκοπευτικού και περιπετειώδους με κύρια δοσολογία μια δόση σάτιρας και άλλη μια δόση υπονόμευσης. Θυμίζω στον αναγνώστη τηλεοπτικές σειρές όπως «Οι άγγελοι του Τσάρλι». Δράση, χιούμορ και μια φέτα από κοινωνικά και ψυχολογικά προβλήματα στον χώρο του εγκλήματος.

Ο Καλαβριανός γνωρίζει τη συνταγή, τη γλεντάει και συγκροτεί μια γυναικεία πολυεθνική ομάδα μυστικών πρακτόρων που μπλέκονται σε μια περίπλοκη υπόθεση γεμάτη ανατροπές και απροσδόκητες αλλαγές ταυτότητας.

Επιφανειακή γραφή, τυποποιημένοι διάλογοι τύπου κόμικς αλλά γοργή δράση και παράλογες εξελίξεις χωρίς λογική στήριξη, βέβαια.

Ο Ρεμούνδος που παίζει κι έναν βασικό ρόλο οργάνωσε στον μικρό χώρο που διαθέτει μια γοργή παράσταση που δεν αφήνει τον θεατή να αδρανήσει. Οι τρεις πρακτόρισσές του είναι ευφάνταστες και έχουν τον αναγκαίο στο είδος ρυθμό και εναλλαγές ύφους. Η Ευγενία Αποστόλου και η Χριστίνα Δενδρινού (Λευκορωσίδα και Ελληνίδα) και η πάντα πρωτεϊκή και απροσδόκητα ακριβής Μάρα Δαρμουσλή που επιστρατεύονται για την περίσταση ύστερα από χρόνια πρακτορικής αργίας(!) από καμπαρέ, από βιβλιοθήκη του Βατικανού και από μικροαστικό νοικοκυριό είναι επαρκέστατες. Δίπλα τους ο Πωλ Ζαχαριάδης, η Αλκμήνη Σταθάτου και η Τριανταφυλλιά Ταμπαλιάκη συγκροτούν μια εύφορη ομάδα που παράγει για μια ώρα σαμπάνια ελληνικής αφρώδους παραγωγής.

Στο Θέατρο Ελπίδας στην Αριστοτέλους παίζονται δύο μονόπρακτα της Τούλας Μπούτου. Για τη συγγραφική δουλειά της Μπούτου έχω αναφερθεί και παλαιότερα. Καλλιεργεί μια δραματουργική γραφή και παραπέμπει στο δοκιμασμένο μεσοπολεμικό έργο με κοινωνικό περιεχόμενο, ψυχολογική προσέγγιση των χαρακτήρων και καλά οργανωμένο σχέδιο ανάπτυξης της εξέλιξης των σκηνικών γεγονότων.

Στο πρώτο μονόπρακτο κυριαρχεί ένας πανικός, φόβος μιας κυνηγημένης γυναίκας που είναι αντικείμενο σεξουαλικής εκμετάλλευσης από το οργανωμένο κύκλωμα μαστροπών. Η συνάντηση της δύστυχης ψυχής μ’ έναν άνθρωπο που έχει φτάσει στο όριο της απελπισίας μετατρέπεται σε αμοιβαία στοργή και παρηγορία σωτήρια.

Ο Τάσος Λέρτας που έχει σκηνοθετήσει και τα δύο μονόπρακτα γνωρίζει τον θεατρικό ρυθμό και διδάσκει τη χρήση άμεσων εκφραστικών συμπεριφορών.

Ο Βύρων Κολάσης, ο Οδυσσέας Σταμούλης, έμπειροι ηθοποιοί, και η νεαρά Μιλένα Παρθενίου με εξελίξιμα προσόντα το υπηρετούν τίμια.

Το πρώτο μονόπρακτο τιτλοφορείται «Το τελευταίο τρένο» και το δεύτερο «Το μυστικό μονοπάτι». Σε αυτό η γραφή είναι περισσότερο ποιητική αφού επικεντρώνεται γύρω από μια απροσδόκητη απώλεια και το μεγάλο πένθος μιας ώριμης μητέρας που βρίσκεται ενώπιον μιας αποκάλυψης που πρέπει να την αντιμετωπίσει, να συμβιβαστεί και να αλλάξει άξονες ζωής.

Εδώ κυριαρχεί η πείρα της Νίτας Παγώνη, που όμως βρίσκει ενδιαφέρουσα υποκριτική συνοδοιπόρο την Αναστασία Ελευθερίου. Ο έμπειρος Πάνος Νικολαΐδης, η Μιλένα Παρθενίου και η Εφη Χαντζούλη συμπληρώνουν την ορθόδοξη μορφολογικά και δομικά παράσταση.

«Οι πρακτόρισσες»
Συγγραφέας:
Γιάννης Καλαβριανός
Σκηνοθεσία:
Αυγουστίνος Ρεμούνδος
Παίζουν:
Ευγενία Αποστόλου, Μάρα Δαρμουσλή, Χριστίνα Δενδρινού, Πωλ Ζαχαριάδης, Αυγουστίνος Ρεμούνδος, Αλκμήνη Σταθάτου, Τριανταφυλλιά Ταμπαλιάκη
Πού:
Πολυχώρος Vault, Μελενίκου 26, Βοτανικός, τηλ. 213-0356.472

«Το τελευταίο τρένο», «Το μυστικό μονοπάτι»
Συγγραφέας:
Τούλα Μπούτου
Σκηνοθεσία:
Τάσος Λέρτας
Παίζουν:
Βύρων Κολάσης, Οδυσσέας Σταμούλης, Μιλένα Παρθενίου («Το τελευταίο τρένο») – Νίτα Παγώνη, Πάνος Νικολαΐδης, Μιλένα Παρθενίου, Αναστασία Ελευθερίου, Εφη Χαντζούλη («Το μυστικό μονοπάτι»)
Πού:
Θέατρο Ελπίδας, Aριστοτέλους 53 & Σμύρνης, τηλ. 210-8816.780