Οι Βρυξέλλες χαλαρώνουν τη λιτότητα

Η Γερμανία και οι χώρες της Βόρειας Ευρώπης αυξάνουν τις δημόσιες δαπάνες το 2016 για να αντιμετωπίσουν την άφιξη πολλών χιλιάδων προσφύγων. Η Γαλλία πρόκειται να αυξήσει τον προϋπολογισμό για τις ένοπλες δυνάμεις και τις δυνάμεις ασφαλείας μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι. Ιταλία και Ισπανία πρόσφατα ενέκριναν φορολογικές ελαφρύνσεις. Οι Βρυξέλλες αναμένεται να προσαρμόσουν τη δημοσιονομική πολιτική προκειμένου να δώσουν πράσινο φως σε αυτά τα μέτρα. Ετσι φέτος η Κομισιόν θα χαλαρώσει, για πρώτη φορά μετά την κρίση χρέους του 2010, την πολιτική της λιτότητας, σύμφωνα με πρωτοσέλιδο ρεπορτάζ της ισπανικής εφημερίδας «Ελ Παΐς» που βασίζεται σε πηγές της ΕΕ. Αυτή η στροφή, εκφράζεται η ελπίδα ότι θα μπορέσει να αντισταθμίσει την πολιτική αστάθεια που υπάρχει σε κάποιες χώρες όπως η Ισπανία μετά τις εκλογές αλλά και τα προβλήματα της διεθνούς οικονομίας.

Η Κομισιόν φαίνεται ότι αφήνει στην άκρη το πάθος για λιτότητα, που έχει αποτελέσει το κύριο χαρακτηριστικό της ευρωπαϊκής απάντησης στην κρίση της ευρωζώνης. Επισήμως, η δημοσιονομική πολιτική της ευρωζώνης ήταν, είναι και θα είναι «ουδέτερη», όπως επανειλημμένως έχουν δηλώσει τις τελευταίες εβδομάδες ο αντιπρόεδρος Βάλντις Ντομπρόβσκις και ο αρμόδιος επίτροπος Πιερ Μοσκοβισί.

Οι άλλες κρίσεις εκτός της οικονομικής, δηλαδή το Προσφυγικό και η ασφάλεια, έκαναν τα υπόλοιπα: οι Βρυξέλλες, σύμφωνα με τις πηγές, θα αυξήσουν τις δαπάνες για την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης κυρίως στη Γερμανία αλλά και για τις προσπάθειες του Παρισιού να αυξήσει τα μέτρα ασφαλείας σε όλη τη Γαλλία. Η Κομισιόν θεωρητικά σκοπεύει να ζητήσει μέτρα προσαρμογής από χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία, που μείωσαν τους φόρους παρότι οι οικονομίες τους δεν το άντεχαν. Ισως όμως δεν πιέσει την Ιταλία ιδιαίτερα και την Ισπανία καθόλου λόγω των δυσκολιών για τη δημιουργία κυβέρνησης και της πιθανότητας νέων εκλογών.  

Σύμφωνα με τους αξιωματούχους στις Βρυξέλλες, «η Ευρώπη χρειάζεται αυτή την ανακούφιση έπειτα από μια πολύ δύσκολη χρονιά με πολλά επεισόδια πολιτικής αστάθειας, με επικίνδυνες κρίσεις στην Ελλάδα και στην Πορτογαλία, την αδύναμη κατάσταση της Ιταλίας και τους γεωπολιτικούς κινδύνους που περιπλέκουν την κατάσταση. Ενας άλλος παράγων είναι η επιβράδυνση των δεικτών ανάπτυξης της κινεζικής οικονομίας και των αναπτυσσόμενων χωρών, που θα παραμείνουν τουλάχιστον για δύο χρόνια και ήδη ταρακουνούν τις αγορές». Η μικρή χαλάρωση της λιτότητας θα συμβάλει «στο να αντιμετωπιστούν όλοι αυτοί οι αρνητικοί παράγοντες», υποστηρίζουν πηγές της ΕΕ τονίζοντας ότι το 2016 θα είναι μια δύσκολη χρονιά, όχι όμως όσο δύσκολο ήταν το 2015 όταν η ευρωζώνη έφθασε λίγο πριν από τη διάλυση.

«Η πτώση των τιμών του πετρελαίου είναι το πρώτο κίνητρο για την Ευρώπη. Η υποτίμηση του ευρώ με τα μέτρα της ΕΚΤ θα είναι το δεύτερο. Με αυτό και με τις επιπτώσεις των μεταρρυθμίσεων σε χώρες όπως η Ισπανία και η Ιρλανδία, η προσφυγική κρίση αποτελεί σημαντική δικαιολογία ώστε να επιτραπεί χαλάρωση της λιτότητας προκειμένου να κλείσουν σιγά σιγά οι πληγές της κρίσης» λέει ο καθηγητής του Χάρβαρντ και επικεφαλής των οικονομολόγων του ΔΝΤ Κένεθ Ρογκόφ. «Ωστόσο είναι δύσκολο να εκφραστεί κάποιος με αισιοδοξία για την Ευρώπη καθώς υπάρχουν η προοπτική του Brexit, η πολιτική αστάθεια, η προσφυγική κρίση, οι απειλές στην ασφάλεια και τα υπόλοιπα. Ιδιαίτερα όταν κανείς δεν έχει ανοσία στα προβλήματα της Κίνας» τονίζει.

Η προειδοποίηση
Ο επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι ήδη από τα μέσα Δεκεμβρίου είχε προειδοποιήσει ότι η εύθραυστη ανάκαμψη και οι κίνδυνοι του αποπληθωρισμού και τα προβλήματα στις οικονομίες της Κίνας και των αναδυόμενων κρατών οδηγούν αναγκαστικά σε επανεκτίμηση του κεντρικού άξονα της οικονομικής πολιτικής της ΕΕ, που είναι η λιτότητα.