Τα σύνορα, η άνομη γη και ένα… ακέφαλο πτώμα

Στον ρου της Ιστορίας, τα σύνορα έχουν γίνει αιτία για πολέμους και αιματοχυσία, πολύχρονες διενέξεις και ακόμη μεγαλύτερες σε διάρκεια νομικές διαμάχες. Σπανίως μετατοπίζονται ανώδυνα, εξίσου σπάνιες είναι και οι φιλικές ανταλλαγές εδαφών. Ισως λοιπόν να είναι ένας καλός οιωνός για το 2016: δύο γειτονικά κράτη, το Βέλγιο και η Ολλανδία, ετοιμάζονται να κάνουν μέσα στην ερχόμενη χρονιά αυτό ακριβώς, μια φιλική ανταλλαγή εδαφών. Μιας και μιλήσαμε για οιωνούς, πάντως, θα πρέπει να σημειώσουμε πως την αφορμή την έδωσε ένα ακέφαλο πτώμα…

Με μια πρώτη ματιά, μάλιστα, το Βέλγιο θα χάσει περισσότερα από ό,τι θα κερδίσει. Διότι ετοιμάζεται να παραχωρήσει στην Ολλανδία μια περιοχή ιδιαίτερης φυσικής καλλονής στον ποταμό Μεύση, με έκταση περίπου όση και 15 γήπεδα ποδοσφαίρου μαζί, λαμβάνοντας ως αντάλλαγμα από εκείνη μια μικρή έκταση γης γύρω από μια δεξαμενή ανύψωσης που φτιάχτηκε ώστε να προάγει τις μεταφορές ανάμεσα στα δύο κράτη. Αλλά η κατάσταση είναι λίγο πιο περίπλοκη.

Ενα μικρό τμήμα του ποταμού Μεύση αποτελεί σύνορο μεταξύ Βελγίου και Ολλανδίας. Σε αυτό ακριβώς το σημείο υπάρχει μια έκταση που ανήκει μεν στο Βέλγιο, αλλά με τα χρόνια και χάρη στα καπρίτσια του ποταμού έχασε κάθε σύνδεση μαζί του και απέμεινε να συνδέεται σαν χερσόνησος μόνο με την Ολλανδία. Απέκτησε τη φήμη μιας άνομης γης, ενός καταφυγίου για ναρκεμπόρους και παράνομες σεξουαλικές συνευρέσεις. Κι έπειτα, πριν από τρία χρόνια, περαστικοί έπεσαν πάνω σε ένα ακέφαλο πτώμα. Ειδοποίησαν τις ολλανδικές Αρχές, που τους είπαν πως ήταν βελγικό έδαφος.

Με δυο λόγια, η ολλανδική αστυνομία δεν είχε δικαιοδοσία εκεί και η βελγική αστυνομία δεν μπορούσε να βρεθεί εκεί – δηλαδή μπορούσε, αλλά με μεγάλη δυσκολία αφού δεν της επιτρέπεται να περάσει στην Ολλανδία χωρίς ειδική άδεια και στην εν λόγω χερσόνησο δεν υπάρχει προβλήτα ώστε να δέσει σκάφος. Αστυνομικοί, ιατροδικαστές και εισαγγελείς αναγκάζονται να πηδούν από το σκάφος μέσα στο νερό προτού βγουν στην ξηρά. «Επρεπε να είσαι σε φόρμα για να το κάνεις αυτό» λέει ο Ζαν-Φρανσουά Ντισέν, ο τοπικός επιθεωρητής της αστυνομίας. Από πλευρά δικαιοδοσίας, λοιπόν, η ανταλλαγή εδαφών που βρίσκεται στα σκαριά απαλλάσσει στην πραγματικότητα το Βέλγιο από έναν εφιάλτη. «Επρεπε να το είχαμε κάνει χρόνια πριν» σημειώνει ο Ντισέν.

Η προπαρασκευαστική δουλειά έχει ήδη γίνει. Τα Κοινοβούλια των δύο χωρών αναμένεται να ολοκληρώσουν τη συμφωνία εντός του 2016, σχεδόν δύο αιώνες αφότου στήθηκαν τα πρώτα συνοριακά φυλάκια, το 1843. Και η συγκεκριμένη ανταλλαγή εδαφών θα αφήσει τους πάντες ευχαριστημένους. «Είναι πολύ σπάνιο, αλλά μπορεί να συμβεί» επισημαίνει ο Μάλκομ Σο, ένας νομικός ειδικευόμενος στις διεθνείς συνοριακές διαφορές. Η λέξη-κλειδί φυσικά στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι η «φιλία». Οπως επισημαίνει ο βέλγος στρατιωτικός ιστορικός Λικ ντε Βοζ, «μπορεί να γίνει ανάμεσα στο Βέλγιο και στην Ολλανδία διότι αυτές οι χώρες έχουν δεσμούς αιώνων και μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο οι εθνικές επικράτειες έπαψαν να έχουν και τόσο μεγάλη σημασία».