Στη «Διάσωση», μία από τις πιο επιτυχημένες ταινίες του 2015, η NASA σώζει ηρωικά έναν αστροναύτη με λίγη βοήθεια από τους διεθνείς εταίρους της και πολλή ανθρώπινη εφευρετικότητα. Γυρισμένη από τον Ρίντλεϊ Σκοτ, η ταινία είναι οπτικά όμορφη και έχει μια αγωνία που σε διασκεδάζει. Παράλληλα, όμως, δείχνει τι μπορούν να κάνουν οι άνθρωποι όταν επιστρατεύουν το μυαλό τους και –όπως το αριστούργημα του Στάνλεϊ Κιούμπρικ «2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος» –προσφέρει μια ιδέα για αυτό που θα μπορούσε να μοιάζει στο μέλλον η εξερεύνηση του Διαστήματος.
Η NASA προσέφερε τεχνική βοήθεια κατά την παραγωγή της ταινίας και σε πολλές από τις σκηνές βλέπουμε τεχνολογικά εργαλεία που ήδη χρησιμοποιούνται σήμερα –από τις εξελιγμένες στολές έως τις μεθόδους για καλλιέργεια στο Διάστημα. Αυτά τα τεχνολογικά εργαλεία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν μια ημέρα για την πραγματική εξερεύνηση του Αρη.
Η NASA έχει θέσει τον φιλόδοξο στόχο να στείλει ανθρώπους στον Αρη ώς τα μέσα της δεκαετίας του 2030. Σε μια πρόσφατη έκθεσή μας, περιγράφουμε τι πρέπει να κάνει ο άνθρωπος για να φτάσει εκεί. Ανάμεσα σε άλλα, είναι η συνέχιση των ερευνών στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) και η μετακίνηση ανθρώπων πέρα από τη χαμηλή γήινη τροχιά, δηλαδή σε αυτό που ονομάζουμε το «έδαφος δοκιμών» –την περιοχή του Διαστήματος κοντά στη Σελήνη. Αυτό θα μας επιτρέψει να σπρώξουμε τα όριά μας σε ένα μέρος από το οποίο οι αστροναύτες θα μπορούν να επιστρέψουν μέσα σε λίγες ημέρες.
Υπάρχει ένα λάθος στη «Διάσωση». Αντίθετα από την ταινία, στην εξερεύνηση του Αρη από τον άνθρωπο δεν θα ηγείται η NASA. Οι άνθρωποι και οι πόροι που θα επιστρατευτούν για την προετοιμασία της αποστολής θα προέρχονται απ’ όλα τα μέρη του κόσμου. Το ίδιο το ταξίδι θα πραγματοποιηθεί σε συνεργασία με τις διαστημικές υπηρεσίες άλλων χωρών και με τη βοήθεια του ιδιωτικού τομέα.
Ηδη, οι διαστημικές υπηρεσίες από διάφορες χώρες συνεργάζονται για να διευρύνουν τις γνώσεις μας για το Διάστημα και το ηλιακό μας σύστημα. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι από 15 χώρες εμπλέκονται στην ανάπτυξη και τη λειτουργία του ISS. Στην προσπάθειά μας να αναπτύξουμε τις κατάλληλες τεχνολογίες, έχουμε επικεντρώσει τις έρευνές μας στο πώς μπορούμε να παραμείνουμε εμείς οι άνθρωποι υγιείς στο Διάστημα επί μακρόν και να αντιμετωπίσουμε κινδύνους για την υγεία μας όπως είναι η απώλεια της πυκνότητας των οστών και η μυϊκή ατροφία. Σε συνεργασία με τη διεθνή κοινότητα, η NASA συνεχίζει να εξερευνά ρομποτικά τον Αρη με πολλά μέσα. Πέντε χώρες προμήθευσαν με εργαλεία το διαστημικό όχημα Curiosity της NASA, μεταξύ των οποίων είναι ο μετεωρολογικός σταθμός που κατασκεύασε το Κέντρο Αστροβιολογίας της Ισπανίας. Αυτές οι προσπάθειες θα μειώσουν τους κίνδυνους μιας επανδρωμένης αποστολής στον Αρη, καθώς θα μας εξοπλίσουν με μια καλύτερη αντίληψη του περιβάλλοντος του πλανήτη, αλλά και των απαραίτητων εφοδίων για τις μελλοντικές αποστολές. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος ετοιμάζει την υπομονάδα επισκευών του Orion, του διαστημικού σκάφους που θα μεταφέρει αστροναύτες πέρα από τη Σελήνη για πρώτη φορά από την εποχή του προγράμματος Apollo.
Ο ιδιωτικός τομέας συμβάλλει επίσης. Οι εταιρίες Space X και Orbital ATK μεταφέρουν ήδη προμήθειες στον ISS, ενώ η Boeing και η Space X ετοιμάζονται για την πρώτη τους διαστημική αποστολή το 2018. Δοκιμάζουμε επίσης νέες τεχνολογίες με ιδιωτικές εταιρίες για το ISS, όπως τρισδιάστατους εκτυπωτές, οι οποίοι θα μπορούσαν να κάνουν την εξερεύνηση του Διαστήματος πιο εύκολη.
Δεν θέλουμε να ταξιδέψουμε στον Αρη μόνο επειδή μπορούμε. Θέλουμε να το κάνουμε επειδή αυτά που θα μάθουμε για τον πλανήτη θα μας πει περισσότερα για τη ζωή πάνω στη Γη.
Από επιστημονικής άποψης, πιστεύουμε ότι ο Αρης είναι ο πλανήτης που έχει τις περισσότερες πιθανότητες να φιλοξενεί ζωή. Το νερό, το οποίο είναι πολύ σημαντικό για τη ζωή, υπήρχε σταθερά στην επιφάνεια του Αρη για περίπου ένα δισεκατομμύριο χρόνια. Με βάση όσα γνωρίζουμε για την εξέλιξη στη Γη, η ζωή είναι πιθανό να έχει υπάρξει και στον Αρη.
Ωστόσο, επειδή οι μορφές της αρειανής ζωής μπορεί να μην έχουν αναπτυχθεί πέρα από το μικροβιακό επίπεδο, θα χρειαστεί να εξερευνήσουν την επιφάνεια του Αρη αστροβιολόγοι και γεωλόγοι. Οι ειδικοί αναρωτιούνται επίσης εάν η ζωή αυτή βρήκε καταφύγιο στο υπέδαφος επειδή οι συνθήκες πάνω από αυτό έγιναν κάποια στιγμή αφιλόξενες. Οι λόγοι για να επισκεφθούμε τον Αρη δεν είναι μόνο επιστημονικοί. Εχει υπολογιστεί ότι για κάθε δολάριο που ξοδεύει η ΝΑSA προστίθενται περίπου τέσσερα στην αμερικανική οικονομία καθώς οι προκλήσεις της εξερεύνησης ευνοούν την τεχνολογική πρόοδο. Οπως είπε κάποτε και ο πρόεδρος Τζον Κένεντι, δεν κάνουμε πράγματα όπως το να στείλουμε άνθρωπο στη Σελήνη «επειδή είναι εύκολα, αλλά επειδή είναι δύσκολα, επειδή ο στόχος αυτός μάς υποχρεώνει να οργανώσουμε και να μετρήσουμε ό,τι καλύτερο διαθέτουμε σε ενέργεια και ικανότητες».
Ακριβώς όπως ο ατσαλένιος αστροναύτης Μαρκ Γουάτνι εξερεύνησε τον Αρη στη «Διάσωση», έτσι και η NASA είναι αποφασισμένη να συνεχίσει να ηγείται της διεθνούς προσπάθειας που έχει ως στόχο την ανακάλυψη των μυστικών του Κόκκινου Πλανήτη. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να κάνουμε την επιστημονική φαντασία επιστημονική πραγματικότητα.
Η Ελεν Ρ. Στόφαν είναι η επικεφαλής των επιστημόνων της αμερικανικής Εθνικής Υπηρεσίας Αεροναυπηγικής και Διαστήματος (NASA)
