Χριστόφορος Παπακαλιάτης: «Δεν είναι ρετσινιά να σε λένε ζεν πρεμιέ»

«Μου βάζεις δύσκολα» αποκρίνεται ο Χριστόφορος Παπακαλιάτης, κι εγώ του λέω πως τα ερωτήματά μου είναι αντάξια της ταινίας του. Βλέπετε, το «φαινόμενο Παπακαλιάτης» τελικά δεν αποτέλεσε μια κάποια περαστική μόδα. Αντιθέτως, ο σκηνοθέτης/πρωταγωνιστής απέδειξε πως διαθέτει στόφα κινηματογραφιστή – κι αν μας βρίσκετε υπερβολικούς, πείτε μου ποιος κάνει καλύτερο mainstream σινεμά σε αυτήν τη χώρα. Απλό το ερώτημα, εμείς όμως αποφύγαμε τις ευκολίες στην κουβέντα που ακολουθεί. 

Τι σημαίνει «mainstream κινηματογράφος» στην Ελλάδα σήμερα; 
Εγώ γενικότερα έχω μια απορία περί του τι ακριβώς σημαίνει mainstream εν έτει 2015. Δεν τα καταφέρνω. Ισως γιατί ποτέ δεν είχα την ικανότητα να κατατάσσω και να κατηγοριοποιώ τις δουλειές. Σέβομαι απόλυτα το ότι έτσι λειτουργεί το σύστημα, όμως εμένα συνήθως όταν κάτι μου αρέσει, το δέχομαι έτσι όπως είναι, δεν το ονοματίζω. Ακολούθως, δεν ξέρω ποια είναι τα όρια μεταξύ mainstream και εκλεκτικού κινηματογράφου. Αν ξέρω κάτι, αυτό είναι πώς να φτιάξω μια ταινία που θα αφορά εμένα, κατ’ επέκταση και τον κόσμο.

Σε απασχολεί όμως η «ρετσινιά» του τηλεοπτικού ζεν πρεμιέ; 
Καθόλου, για τον πολύ απλό λόγο ότι δεν θεώρησα ποτέ αυτόν τον χαρακτηρισμό ως «ρετσινιά». Το αντίθετο. Κοιτώντας πίσω, νομίζω πιο πολύ με βοήθησε όλο αυτό παρά υπήρξε εμπόδιο, γιατί μεγάλωσα χωρίς ιδιαίτερα απωθημένα. Ηταν μια εποχή νιότης, ορμής και δημιουργίας για μένα, που δεν χωρούσε εκλογικεύσεις. Αλλωστε, ο χρόνος θα σου στερήσει αυτά τα χαρακτηριστικά… Το ζήτημα είναι να έχεις τους δικούς σου στόχους και τις δικές σου ανησυχίες.

Αισθάνομαι πως η σκηνοθεσία σήμερα σε ενδιαφέρει περισσότερο από την υποκριτική. 
Η σκηνοθεσία με ενδιαφέρει από πάντα, απλά μικρότερος δεν το όριζα ως σκηνοθεσία. Ας πούμε ότι μου αρέσει να γράφω μια ιστορία και μετά να τη φτιάχνω όντας μέρος αυτής. Μου άρεσε πάντα το βράδυ σπίτι μου να γράφω ένα παραμύθι και μετά να του δίνω σάρκα και οστά. Αυτό πώς το ονομάζουμε; Δηλαδή, για να καταλάβεις, δεν ξέρω αν θα μπορούσα να σκηνοθετήσω το σενάριο κάποιου άλλου.

Πόσο έχει παραγνωριστεί σήμερα το βαθύ – και πολιτικά – πεδίο που καλείται να εξερευνήσει ένα μελόδραμα; 
Να σου πω την αλήθεια, δεν ξεκινώ λέγοντας ότι θα γράψω ένα πολιτικό δράμα που θα έχει απήχηση σε κριτικούς κ.ο.κ. Ακόμα και τον τίτλο δεν τον ήξερα μέχρι που είδα το φιλμ στο μοντάζ. Για να καταλάβεις, αυτήν την ταινία ξεκίνησα να τη γράφω αμέσως μετά το «Αν», μόνο και μόνο για να φύγει το μυαλό μου από την πίεση και το άγχος που είχα τότε. Και η αλήθεια είναι πως πήρε καιρό μέχρι να διαμορφωθεί αυτό το σενάριο, έγινε όλο πολύ βασανιστικά, με διλήμματα και ανασφάλειες, γιατί ήμουν μόνος μου σε όλη τη διαδικασία γραψίματος και παράλληλα… μεγάλωνα. Μαζί με μένα, και οι προβληματισμοί μου. Αυτό που δημιουργώ εξαρτάται άμεσα από αυτό που ζω, από το πώς αντιλαμβάνομαι τα πράγματα γύρω μου. Ως εκ τούτου, δεν είμαι σε θέση να το κρίνω, ειδικά την ώρα που το παρουσιάζω. Κάποιοι μου λένε πως είναι μια πολιτική ταινία, κάποιοι άλλοι πως είναι μια ερωτική ταινία και κάποιοι τρίτοι πως είναι μια δραματική καταγραφή τού σήμερα. Εγώ απλά θα σου πω ότι είναι μια ιστορία που έχει γέλιο, κλάμα, έντονα συναισθήματα δηλαδή, και πως πάντα υπολόγιζα τον θεατή όταν την έγραφα.

Εδώ, τι σε δίδαξε η προηγούμενη ταινία σου; Και τι η συνεργασία σου με τον Τζ.Κ. Σίμονς; 
Νομίζω, το «Αν» με δίδαξε πώς να αφηγούμαι πιο ελλειπτικά κάποια πράγματα. Πώς να αφηγηθείς μια ιστορία που θα παιχτεί σε μεγάλη οθόνη. Βλέπεις, στο σινεμά όλα είναι μεγάλα, ένα βλέμμα μπορεί να ισοδυναμεί με μια σελίδα πρόζας. Εδώ η συνεργασία με τον Τζ.Κ. ήταν τρομερό σχολείο. Οχι τόσο γιατί είναι αυτός που είναι, αλλά γιατί δουλεύοντας με ανθρώπους που δεν σε ξέρουν, μαθαίνεις και εσύ πράγματα για τον εαυτό σου. Ούτε ήξερε ποιος είμαι ούτε τον ένοιαζε. Το μόνο που του άρεσε ήταν το σενάριο, και τα πρώτα γυρίσματα που του είχα στείλει σαν ένα δείγμα της δουλειάς μας εδώ στην Ελλάδα. Ημασταν δυο επαγγελματίες που είχαμε ένα κείμενο και κοινό στόχο και τρόπο δουλειάς.

Σου λείπει ο Μηνάς Χατζησάββας; 
Κάθε φορά που με ρωτούν, περνούν μερικά δεύτερα μέχρι να συγχρονίσω τη λογική με το συναίσθημα. Κοίτα, δεν νομίζω ότι θα βρεις άνθρωπο που να μη σου μιλήσει με εξαιρετικά λόγια για τη συνεργασία του με τον Μηνά. Ηταν ένας καλλιτέχνης που πάντα ερωτευόταν και δινόταν στον κάθε ρόλο με ορμή και ενθουσιασμό παιδιού. Ακόμα και όταν μιλάμε για έναν ρόλο τόσο κόντρα όπως αυτός που έπαιξε στην ταινία. Είχα στο μυαλό μου τον Μηνά όταν το έγραφα, και θυμάμαι την πρώτη μέρα που διαβάσαμε το σενάριο, τη στιγμή που διάβασε τον μονόλογό του, εγώ τα έχασα. Μόλις είχε πάρει το κείμενο και απλά κάναμε μια ανάγνωση για να δούμε τι αλλαγές θα προέκυπταν. Ηταν τιμή για τον κάθε σκηνοθέτη και ηθοποιό να δουλεύει με τον Χατζησάββα.

Παρακολουθείς το νέο ελληνικό σινεμά; Τρεις σκηνοθέτες ξεχώρισαν διεθνώς τελευταία: ο Γιώργος Λάνθιμος, ο Πάνος Κούτρας και ο Γιάννης Οικονομίδης. Είδες τις ταινίες τους; 
Εχω δει μόνο του Γιώργου τον «Αστακό», που τη βρήκα και υπέροχη ταινία. Εξαιρετικά συγκινητική, αληθινή και ποιητική συνάμα. Του Πάνου του Κούτρα και του Οικονομίδη δεν τις έχω δει, αλλά θα τις δω, γιατί εκτιμώ πολύ τη ματιά του καθενός. Γενικά, εκτιμώ όλους τους ανθρώπους που έχουν ταλέντο και όραμα, ειδικά σε μια χώρα όπου είναι εξωφρενικά δύσκολο να κάνεις σινεμά.  

Πόσο σημαντική είναι η καλλιέπεια στο σινεμά σου; 
Οσο και στη ζωή μου.