Από πού πάνε για τη μεγάλη ΝΔ;

Ποιος είναι ο δρόμος για μια μεγάλη ΝΔ; Βγαίνοντας αριστερά, προς το Κέντρο – τον άλλοτε χιλιοτραγουδισμένο μεσαίο χώρο; Ή δεξιότερα της Δεξιάς;

Το ερώτημα έχει ταλανίσει πολύ τη ΝΔ αλλά και αδελφά της κόμματα στην Ευρώπη, με πρώτους τους Ρεπουμπλικανούς του Σαρκοζί που ζαλίζονται από την επέλαση της Λεπέν. Σύμφωνα με την επικρατούσα ανάγνωση, το ερώτημα για τη ΝΔ έχει πια απαντηθεί. Το απάντησε η ίδια η βάση του κόμματος την Κυριακή. Το 70% ψήφισε Κεντροδεξιά (Μεϊμαράκη και Μητσοτάκη) και μόλις το 30% επέλεξε τις δεξιότερες υποψηφιότητες (Τζιτζικώστα και Γεωργιάδη).

Πρόκειται για μια ανάγνωση που παραβλέπει δύο σημαντικές παραμέτρους. Η πρώτη είναι ότι στο 70% – και κυρίως στους υποστηρικτές του Μεϊμαράκη – εμφιλοχωρεί ένα μεγάλο μέρος παραδοσιακών συντηρητικών ψηφοφόρων. Αυτοί επέλεξαν υποψήφιο με εξίσου παραδοσιακά κριτήρια -όπως, ας πούμε, την ταύτισή τους με το καραμανλικό στρατόπεδο – και πάντως όχι με γνώμονα το άνοιγμα στο Κέντρο. Η δεύτερη παράμετρος είναι η ιδεολογική ομοιογένεια του 30%. «Εκεί», όπως παρατηρεί ένας από τους πιο έμπειρους αναλυτές δημοσκοπήσεων, «μιλάμε για ακραιφνώς δεξιά ψήφο».

Ετσι το αποτέλεσμα του πρώτου γύρου μπορεί να διαβαστεί και αντίστροφα: ως καταγραφή μιας πολύ ισχυρής δεξιάς τάσης που αποτελεί το ένα τρίτο της κομματικής βάσης και που δεν διοχετεύεται πια στις κοίτες των παραδοσιακών εσωκομματικών ταξινομήσεων. Θα μπορούσε αυτό το ακροατήριο να στασιάσει, σε περίπτωση που η αυριανή ηγεσία της ΝΔ κινηθεί προς το Κέντρο;

Πρώτα η στεγανοποίηση

Είναι ένα κίνδυνος που προβάλλεται κυρίως από τους αντιπάλους του Κυριάκου Μητσοτάκη, στη λογική ότι μια στρατηγική μετατόπιση του κόμματος, όπως την έχει προαναγγείλει ο ίδιος, θα μπορούσε να αποξενώσει τους συντηρητικούς ψηφοφόρους και άρα να ανοίξει την όρεξη σε κάποια στελέχη να κινηθούν αποσχιστικά για να καλύψουν αυτό τον χώρο.

Η συστράτευση του Αδωνη με τον Μητσοτάκη δείχνει να διαψεύδει κατ’ αρχήν ένα τέτοιο σενάριο. Δείχνει ότι τα στελέχη που εκπροσωπούν τα διαφορετικά ιδεολογικά ρεύματα μπορούν να συνυπάρξουν, ιδίως αν μετεκλογικά διανεμηθούν οι ρόλοι σε ηγετικό επίπεδο.

Σύμφωνα άλλωστε με τη διάγνωση πρώην υπουργού, αυτές οι ιδεολογικές διαιρέσεις δεν είναι τόσο καθοριστικές όσο τις παρουσιάζει η αφ’ υψηλού ανάλυση. «Η βάση» λέει, «κατέληξε πάλι να διχάζεται μεταξύ καραμανλικών και μητσοτακικών». Ο ίδιος εκτιμά ότι όποιος κι αν επικρατήσει στον δεύτερο γύρο, θα ακολουθήσει τακτική ενσωμάτωσης των εσωκομματικών του αντιπάλων, προκειμένου να στεγανοποιήσει κατ’ αρχήν το κόμμα.

La France de toujours

Ακόμη όμως κι αν επιτευχθεί η ισορροπία σε επίπεδο κορυφής, η αναζήτηση δεξαμενών νέων ψηφοφόρων θα παραμένει ανοιχτό ζήτημα για τη ΝΔ. Δεν χρειάζεται να επικαλεστεί κανείς τη συμπεριφορά της Κοινοβουλευτικής Ομάδας στην προχθεσινή ψηφοφορία για το σύμφωνο συμβίωσης, για να δείξει ότι το πρόβλημα προσανατολισμού που είχε απασχολήσει και την ηγεσία Σαμαρά είναι ακόμη ζωντανό.

Το σαμαρικό επιτελείο είχε επιλέξει τη στρατηγική επαναπατρισμού των ψηφοφόρων που είχαν φύγει προς τη Χρυσή Αυγή και τους Ανεξάρτητους Ελληνες. Είναι η συνταγή που προσπαθεί τώρα να εφαρμόσει και ο Νικολά Σαρκοζί, υιοθετώντας μέρος της ισλαμοφοβικής και αντιευρωπαϊκής ρητορικής της Λεπέν, με το σύνθημα της «αιώνιας Γαλλίας».

Η συνταγή δεν φαίνεται να αποδίδει για τον Σαρκοζί, όπως δεν είχε αποδώσει ούτε για τον Σαμαρά. Κι αν στη Γαλλία υπάρχει πλέον ένα 30% του εκλογικού σώματος που έχει μεταναστεύσει δεξιότερα της Δεξιάς, στην Ελλάδα το δέλεαρ είναι πολύ υποδεέστερο, ποσοτικά και ποιοτικά. Ποσοτικά, γιατί το 4% των ΑΝΕΛ είναι πολύ λίγο για να αλλάξει τους συσχετισμούς υπέρ της ΝΔ, ακόμη κι αν καταφέρει να απορροφήσει το μεγαλύτερο μέρος του. Και ποιοτικά, γιατί οι «διαφυγόντες» ψηφοφόροι δεν επιδέχονται, σύμφωνα με μια άποψη, επαναπροσέγγιση. Οπως εξηγεί παλαιός εκλογολόγος, «η ψήφος στους ΑΝΕΛ είναι μάλλον πελατειακή, παρά ιδεολογική. Και η ψήφος στη Χρυσή Αυγή είναι πλέον μπετόν. Εχει τσιμεντώσει τη βάση της».

Κινώντας το εκκρεμές

Το πεδίο που απομένει, έτσι, για τη ΝΔ είναι το χαμένο Κέντρο. Εκεί βρίσκεται ως δυνητικό ακροατήριο το «κόμμα του Ναι» – οι ψηφοφόροι που συντάχθηκαν με την άποψή της στο δημοψήφισμα, αλλά δεν την προτίμησαν στις εθνικές εκλογές.

Σύμφωνα πάντως με μια ανάλυση, ούτε το «τσιμπολόγημα» από ΠΑΣΟΚ και Ποτάμι θα αρκούσε για να ανατραπεί η υπεροχή του ΣΥΡΙΖΑ. Η ανατροπή θα ερχόταν μόνο αν η ΝΔ κατόρθωνε να αποκαταστήσει συνθήκες διπολισμού. Ετσι θα μπορούσε να λειτουργήσει και πάλι υπέρ της αυτό που οι δημοσκόποι αποκαλούν «εκκρεμές» του δικομματισμού. Πρόκειται για τη μάζα των μετακινούμενων ψηφοφόρων που είναι η πιο κρίσιμη εκλογικά. Οσο κι αν σήμερα ακούγεται μακρινό, μόνο μια κίνηση ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ απευθείας προς τη ΝΔ θα άλλαζε το τοπίο – όπως το άλλαξε η αντίστροφη μετακίνηση ψηφοφόρων της ΝΔ προς τον ΣΥΡΙΖΑ τον Ιανουάριο του 2015.

Ετσι πλαισιωμένο, το ερώτημα για τη ΝΔ είναι ποιος μπορεί να υπηρετήσει μια στρατηγική διεμβολισμού του ακροατηρίου του ΣΥΡΙΖΑ. Ποιος, με άλλα λόγια, είναι λιγότερο Σαρκοζί.