Πέντε σημάδια υπέρ του Οχι στο Brexit

Η αντίστροφη μέτρηση για το δημοψήφισμα που έχει υποσχεθεί ο Ντέιβιντ Κάμερον με το ερώτημα της παραμονής ή μη της Βρετανίας στην ΕΕ έχει πλέον αρχίσει. Επειτα από τη Σύνοδο Κορυφής της περασμένης εβδομάδας στις Βρυξέλλες, ο βρετανός πρωθυπουργός δήλωσε πεπεισμένος πως θα διασφαλίσει σύντομα το πακέτο των αλλαγών που του έχουν υποσχεθεί όσον αφορά τους όρους συμμετοχής της χώρας του στην ευρωπαϊκή οικογένεια και θα ανοίξει έτσι ο δρόμος για τη διευθέτηση του μεγάλου ερωτήματος – Brexit ή Οχι; – την επόμενη χρονιά. Πρόσφατες δημοσκοπήσεις θέλουν τους βρετανούς πολίτες μοιρασμένους ακριβώς στη μέση. Αλλά ο Σάιμον Νίξον, ο γνωστός αρθρογράφος της «Γουόλ Στριτ Τζέρναλ», επιμένει ότι η Βρετανία δεν πρόκειται να εγκαταλείψει την ΕΕ και στηρίζει τη βεβαιότητά του σε πέντε επιχειρήματα:   

1. Είναι πλέον προφανές – αν αμφισβητήθηκε ποτέ – πως ο Κάμερον θα υποστηρίξει την παραμονή της Βρετανίας στην ΕΕ όποια και αν είναι η έκβαση των διαπραγματεύσεων. Παρότι επισήμως διατηρεί όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά, οι προσπάθειές του είναι επικεντρωμένες στη διατήρηση της Βρετανίας εντός ΕΕ. Δεν δαπανάται καθόλου επίσημος χρόνος για την προετοιμασία μιας εξόδου. Ακόμα και αν ο βρετανός πρωθυπουργός έμπαινε στον πειρασμό να ηγηθεί της εκστρατείας υπέρ του Brexit σε μια προσπάθεια να κρατήσει ενωμένο το κόμμα του, έχει εξάρει σε υπερβολικά πολλές δηλώσεις του τη σημασία της ΕΕ για την εθνική ασφάλεια και την οικονομική ευημερία της Βρετανίας ώστε να μπορέσει να το κάνει χωρίς να πλήξει την αξιοπιστία του.

2. Ο Κάμερον μπορεί να αντιμετωπίσει λιγότερη πολιτική αντίσταση από ό,τι αναμένεται. Οι ευρωσκεπτικιστές απαιτούν να επιτραπεί στους υπουργούς της κυβέρνησης να κάνουν εκστρατεία υπέρ του Brexit. Αλλά ο βρετανός πρωθυπουργός εξασφάλισε πλήρη κυβερνητική στήριξη για τη διαπραγματευτική στρατηγική του· όποιος υπουργός θελήσει λοιπόν να αμφισβητήσει τώρα τους χειρισμούς του πρέπει να περιμένει πως θα αναγκαστεί να παραιτηθεί. Δεν αποκλείεται να αποχωρήσουν ένα ή δύο περιθωριακά πρόσωπα, τα ηγετικά στελέχη του κόμματος ωστόσο γνωρίζουν πως αν αψηφήσουν τον Κάμερον και ηττηθεί η εκστρατεία υπέρ του Brexit, τότε οι πολιτικές τους σταδιοδρομίες θα έχουν λήξει.

3. Η εκστρατεία υπέρ του Brexit είναι εντελώς αποδιοργανωμένη, παρά τη σκλήρυνση της στάσης των πολιτών υπέρ της που αποτυπώνεται στις δημοσκοπήσεις. Στην πραγματικότητα, δεν είναι μία αλλά δύο εκστρατείες και ανάμεσά τους υφίστανται βαθιές διαφορές, προσωπικές και πολιτικές. Η πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι υποστηρικτές του είναι να πείσουν το βρετανικό κοινό πως το στάτους κβο είναι αφόρητο και πως έχουν να του προτείνουν μια καλύτερη εναλλακτική πρόταση. Δεν μπορούν ωστόσο ούτε καν να συμφωνήσουν μεταξύ τους για το πώς θα έμοιαζε το μέλλον της Βρετανίας εκτός ΕΕ αν η χώρα θα επιδίωκε να παραμείνει μέλος της ευρωπαϊκής κοινής αγοράς και, άρα, θα συνέχιζε να υπόκειται στους ευρωπαϊκούς κανόνες, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος των ευρωπαίων πολιτών να ζουν και να εργάζονται στη Βρετανία· ή, αν όχι, τι είδους νέα σχέση θα επιδίωκαν και πώς θα έπειθαν 27 άλλες χώρες της ΕΕ, η καθεμία με δικαίωμα βέτο, να συμφωνήσουν.

4. Το θεωρούμενο ισχυρότερο επιχείρημα των ευρωσκεπτικιστών μπορεί τελικά να αποδειχθεί το πιο αδύναμό τους. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η μεταναστευτική κρίση και η τρομοκρατική απειλή έχουν συνδυαστεί στον κοινό νου σε μία απλοϊκή ιστορία ευρωπαϊκής ανικανότητας, από την οποία η Βρετανία μπορεί να ελπίζει να προστατευτεί μόνο αποχωρώντας. Στην πραγματικότητα, όμως, οι πρόσφατες κρίσεις αποδεικνύουν το αντίθετο: ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει σοβαρές κοινές προκλήσεις όσον αφορά την ασφάλεια, οι οποίες επιβάλλουν μια κοινή απάντηση – είτε αυτή είναι η αναζήτηση τρόπων σταθεροποίησης της Συρίας, της Λιβύης και της Ουκρανίας είτε είναι η υιοθέτηση μιας κοινής πολιτικής απέναντι στη Ρωσία και στην Τουρκία είτε η υιοθέτηση και εφαρμογή κοινών προτύπων όσον αφορά τη μεταχείριση των προσφύγων ή η συνεργασία προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι διασυνοριακές τρομοκρατικές απειλές.

5. Το βρετανικό δημοψήφισμα είναι μια ακόμα παραλλαγή της ίδιας πολιτικής σύγκρουσης που εκτυλίσσεται ανά την Ευρώπη και την οποία η Μαρίν Λεπέν, η επικεφαλής του ακροδεξιού Εθνικού Μετώπου στη Γαλλία, περιέγραψε ορθώς (σύμφωνα με τον Σάιμον Νίξον) ως μια σύγκρουση ανάμεσα στους υπέρμαχους της παγκοσμιοποίησης και στους εθνικιστές. Μπορεί οι βρετανοί ευρωσκεπτικιστές να μη θεωρούν πως συγγενεύουν στον τρόπο σκέψης με τη Λεπέν, το ίδιο πολιτικό εκλογικό σώμα ωστόσο προσπαθούν να προσελκύσουν. Και όλες οι πρόσφατες ευρωπαϊκές εκλογές -συμπεριλαμβανομένων των περιφερειακών εκλογών στη Γαλλία όπου το Εθνικό Μέτωπο δεν κατάφερε να κερδίσει ούτε μία περιφέρεια – έχουν δείξει πως παρότι το Σώμα αυτό των πολιτών που νιώθουν να απειλούνται από την παγκοσμιοποίηση είναι τόσο μεγάλο ώστε να εκπροσωπεί μια ισχυρή πολιτική πρόκληση, πουθενά δεν έχει αποδειχθεί αρκετά μεγάλο ώστε να κερδίσει.