Ωτοβλεψίες

Κάποιος να τους φωτίσει (γιορτινά)
Πού είναι οι πιένες στο Εθνικό της Ελλάδος Θέατρο; Βαρύγδουπες παραστάσεις (παλαιού και νέου προγραμματισμού), πολύς ντόρος δημοσιοσχεσίτικος, αλλά στο ταμείον… μείον. Με 30 – 40 εισιτήρια μαθαίνω (δυστυχώς) πως παίζουν. Πού οι ημέρες που βλέπαμε ουρές σε Εθνικό και ΚΘΒΕ. Τι θεατρικό τοπίο κι αυτό, παράξενο. Κάνει και «Δούλες» του Ζενέ η Μαρία Ιωαννίδου. Δεν μας μένει παρά να ευχηθούμε Καλά Χριστούγεννα. Και καλή φώτιση.

Χριστουγεννιάτικη προσφυγιά. Είναι των ημερών, βλέπετε. Είναι που έχει και την υπογραφή του Κωνσταντίνου Ντέλλα, του οποίου πολλοί είχαν θαυμάσει – σε μουσειακό χώρο, παρακαλώ – την παράσταση «Ο Ελλην βρυκόλαξ». Και τώρα ο Νίκος Διαμαντής του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά τον κάλεσε να δοκιμάσει ένα πολυθέαμα, για την ακρίβεια μια εικαστική θεατρική εγκατάσταση σε όλους τους χώρους του ιστορικού πειραιώτικου κτιρίου, απαρχή μιας σειράς δράσεων υπό τον τίτλο Insomnia Greca (ελληνική αγρυπνία, ας το πούμε), αρχής γενομένης από τα μεσάνυχτα της 23ης Δεκεμβρίου και έως τις 4 το πρωί της Αγρυπνίας των Χριστουγέννων, με τη συνέχεια να γράφεται την τελευταία Κυριακή των Απόκρεω (με κυρίαρχο το παγανιστικό και παραδοσιακό στοιχείο) και τη Μεγάλη Εβδομάδα (με έμφαση στην έννοια του θρήνου). «Φλερτάρω με αυτές τις – περασμένες – ώρες» είναι η πρώτη απάντηση του Κωνσταντίνου Ντέλλα στα πώς και στα γιατί της χριστουγεννιάτικης «Αγρυπνίας» (The Nativitas Insomnia), στην οποία ο θεατής με χάρτη ανά χείρας θα διαλέγει πώς και πού θα κάνει το μικρό ταξίδι του, από τα υπόγεια έως τον θόλο του θεάτρου, θα μπορεί να βγαίνει, να ξαναμπαίνει και να δώσει το τελικό «παρών» στο τσιμπούσι, στις 4 το πρωί, με φαγητά που θα έχουν μαγειρέψει μετανάστες και πρόσφυγες ή συντοπίτες μας με – προσφυγική – μικρασιατική καταγωγή και κρασί από έλληνα (χορηγό) παραγωγό, καμωμένο στην Ιταλία. Αλλωστε και τα θεωρεία του Δημοτικού Θεάτρου, που το 1922 στέγασαν – καθένα και μια οικογένεια – πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, θα είναι ένας άξονας αυτού του ιδιαίτερου ταξιδιού, με τη συνδρομή του Δικτύου Μεταναστριών Μέλισσα (με μπροστάρισσα στην ακάματη δράση τη Ναντίνα Χριστοπούλου) που θα βοηθήσει τους θεατές να ετοιμάσουν σακίδια με «υλικά» που θα παραδοθούν σε παιδιά προσφύγων στην Πλατεία Βικτωρίας και στον Ελαιώνα.

Προσφυγιά – γιατί; Η απάντηση για την «Αγρυπνία» βρίσκεται κατ’ αρχάς στον υπότιτλο της δράσης: «Γιορτάζοντας τη γέννηση ενός Θεού πρόσφυγα». Αλλά και στα λόγια του Κωνσταντίνου Ντέλλα για έναν Θεό που γεννήθηκε σε έναν στάβλο και έπρεπε να σωθεί από τη σφαγή των νηπίων. Ενός Θεού δίχως σπίτι, δίχως οίκο από γεννησιμιού του, που μας θυμίζει να μη θεωρούμε τίποτα σταθερό και σε συνδυασμό με τη δική μας προσφυγιά και μετανάστευση μας φέρνει μέχρι το σήμερα, με το προσφυγικό ζήτημα. «Χρειάζεται να δούμε ότι η επένδυση στον άνθρωπο είναι το μόνο που μένει σταθερό, όλα τα άλλα παίζουν» λέει ο σκηνοθέτης, που συνεργάζεται με τους σκηνογράφους Ανδρέα Σκούρτη, Κωνσταντίνα Μαρδίκη, Νεφέλη Σωτηράκη, τους μουσικούς Σοφία Λαμπροπούλου και Αλέξανδρο Κτιστάκη, τον κινηματογραφιστή Γιάννη Βάκρινο, τον σκηνοθέτη Λάκη Παπαστάθη, τον φωτογράφο Φώτη Πλέγα κ.ά. Οσο για τη θεατρική διάσταση της δράσης, η Φανή Παναγιωτίδου θα αφηγείται στον θόλο τον «Ξεπεσμένο Δερβίση» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη (έργο αγαπημένο του Ντέλλα που το είχε αποδώσει και στο Βρυσάκι), σε σύμπραξη με τον ηθοποιό – χορευτή Σπύρο Δότσικα.

Πρόσφυγας δεν είναι η Αννα Κοκκίνου (φωτογραφία – θυμάστε τον «Βιζυηνό» της;). Ομως τη γύρισε την Ελλάδα με το «Εγώ, ο Θουκυδίδης». Και τον πήγε σε σκηνές και σε σχολεία, με αρωγή – σε αίτημά της – από τη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών. Και είδε τα αμφιθέατρα γεμάτα και τα παιδιά να μη φεύγουν (π.χ. σε Αλεξανδρούπολη και Καβάλα). «Αν έχει αξία η παράσταση είναι διότι είναι ζωντανός ο Θουκυδίδης» της είπε ένας 15χρονος μαθητής, θυμάται. Κι έκανε να φύγει. Και γυρίζοντας πίσω τής ευχήθηκε: «Καλή δύναμη». Αυτήν κρατάει, επαναφέροντας την παράστασή της που περιόδευσε, από την επομένη των Χριστουγέννων στο Σφενδόνη, για εννέα παραστάσεις. Και το πόσο «σοκαριστικά σύγχρονος» πιστεύει ότι είναι ο αρχαίος ιστορικός, που μιλάει στην «Παθολογία του Πολέμου» για τα δεινά μας: τον τρόπο που οι αρχηγοί των κομμάτων βάζουν το προσωπικό και το κομματικό συμφέρον πάνω από την Ελλάδα. Για εκείνη δε το σχέδιο «Θουκυδίδης» είναι αγαπημένο. «Δεν το έχω εξαντλήσει» λέει. Και το εννοεί.