Σπάζοντας τους κωδικούς του τραπεζικού απορρήτου

Μεθόδους FBI εφάρμοσαν στην πρόσφατη επιχείρησή τους οι οικονομικοί εισαγγελείς για να ξεκλειδώσουν κωδικούς και να εντοπίσουν καταθέτες από την τελευταία λίστα που έφτασε πριν από λίγο καιρό στις ελληνικές Αρχές από το κρατίδιο της Βόρειας Ρηνανίας – Βεστφαλίας.

Η εικόνα της ομάδας των ελλήνων εισαγγελέων να κάνει αιφνιδιαστικό έλεγχο στο γραφείο αντιπροσώπευσης της ελβετικής τράπεζας UBS παραπέμπει ευθέως σε κινηματογραφική ταινία και κάθε άλλο παρά συνηθισμένη είναι για τα ελληνικά δικαστικά χρονικά.

Ωστόσο, έχει κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι της νομοθεσίας, αλλά και της νοοτροπίας των δικαστικών λειτουργών, οι οποίοι για την καταπολέμηση του φαινομένου της διαφθοράς δεν αρκεί να ακολουθούν τα ίχνη των δραστών οικονομικών εγκλημάτων. Η ραγδαία εξέλιξη τέτοιων αδικημάτων, η μεθοδολογία των δραστών, το πολυδαίδαλο τραπεζικό σύστημα και οι «νέοι δρόμοι» με οχήματα offshore εταιρείες που επιλέγονται για τη διακίνηση μαύρου χρήματος, εκ των πραγμάτων υποχρεώνουν τους εισαγγελείς να σηκωθούν από την καρέκλα του γραφείου τους.

Πρόσβαση σε κάθε πληροφορία

Με όπλο τους τη νομοθεσία, έπειτα από σχετική εντολή του επικεφαλής των οικονομικών εισαγγελέων Παναγιώτη Αθανασίου, οι τρεις επίκουροι συνάδελφοί του Γιάννης Δραγάτσης, Ελένη Τουλουπάκη και Χρήστος Ντζούρας αιφνιδιαστικά αποφάσισαν να μπουν στα άδυτα του ελληνικού παραρτήματος της ελβετικής τράπεζας.  

Οσον αφορά τους εισαγγελικούς λειτουργούς μάλιστα, οι οποίοι εκ του νόμου ασχολούνται με την πάταξη των οικονομικών εγκλημάτων, ο νομοθέτης έχει φροντίσει να λύσει τα χέρια τους. Για τον λόγο αυτόν αίρεται οποιοδήποτε απόρρητο, έτσι ώστε να είναι σε θέση να συλλέγουν εγκαίρως όλα τα στοιχεία που θεωρούνται απαραίτητα για να ολοκληρώσουν το παζλ των ερευνών τους.

Η ελεύθερη πρόσβαση των οικονομικών εισαγγελέων έχει οριστεί με συγκεκριμένο νόμο (Νόμος 3943/2011), ο οποίος ρητά προβλέπει ότι «έχουν πρόσβαση σε κάθε πληροφορία ή στοιχείο που αφορά ή είναι χρήσιμο για την άσκηση του έργου τους, μη υποκείμενοι στους περιορισμούς της νομοθεσίας περί φορολογικού, τραπεζικού, χρηματιστηριακού και κάθε άλλου είδους απορρήτου και σε κάθε μορφής αρχείο δημόσιας Αρχής ή οργανισμού που τηρεί και επεξεργάζεται δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα».

Αυτό πρακτικά σημαίνει πως στο πλαίσιο της έρευνάς τους οι οικονομικοί εισαγγελείς δεν δεσμεύονται από καμιάς μορφής απόρρητο. Με αυτό το εργαλείο έκαναν προ ημερών έφοδο στο κτίριο όπου λειτουργούσε μέχρι πριν από λίγο καιρό το γραφείο αντιπροσώπευσης της UBS στην Ελλάδα.

Παλαιότερα βέβαια ίσχυε η προστασία του τραπεζικού απορρήτου, που είχε θεσπιστεί με το Νομοθετικό Διάταγμα 1059/1971. Το εν λόγω νομοθέτημα εισήγαγε στη χώρα μας το παγκοσμίως πιο αυστηρό απόρρητο που αφορά τραπεζικές καταθέσεις. Βαρύτατες ποινές απειλούνταν για τραπεζικά στελέχη ή απλούς υπαλλήλους που έδιναν πληροφορίες για τραπεζικό λογαριασμό. Ακόμη και η απλή πληροφορία ότι ένας καταθέτης έχει λογαριασμό στην τάδε τράπεζα χωρίς καν αναφορά σε μορφή και ποσό συνιστούσε αξιόποινη πράξη.

Τα δεδομένα όμως, άλλαξαν άρδην. Και μαζί τους άλλαξε και η εργαλειοθήκη των εισαγγελικών και δικαστικών λειτουργών.

Στο οπλοστάσιο της Δικαιοσύνης

Δεν είναι τυχαίο πως την ίδια χρονιά, δηλαδή το 2011, εν μέσω οικονομικής κρίσης που με νόμο έσπαγαν όλοι οι κωδικοί για τους οικονομικούς εισαγγελείς, θεσπίστηκε και ο Νόμος για την Εκδίκαση των Πράξεων Διαφθοράς Πολιτικών και Κρατικών Αξιωματούχων δημιουργώντας τον θεσμό των ανακριτών κατά της Διαφθοράς.

Πρόκειται για προέδρους Πρωτοδικών από τα χέρια των οποίων την τελευταία τετραετία έχουν περάσει όλες οι μεγάλες υποθέσεις που κατά καιρούς βρέθηκαν στο επίκεντρο της δημοσιότητας και αφορούσαν τη διασπάθιση δημόσιου χρήματος, με αιχμή του δόρατος τις μίζες εκατομμυρίων ευρώ που διακινήθηκαν για την υπογραφή συμβάσεων προμήθειας εξοπλιστικών προγραμμάτων.

Για την αποτελεσματικότερη διείσδυση και των ανακριτών κατά της Διαφθοράς έχει προβλεφθεί στον Νόμο 4022/2011 ότι:

n Η Αρχή για την καταπολέμηση μαύρου χρήματος και ο εισαγγελέας Οικονομικού Εγκλήματος παρέχουν στους συγκεκριμένους δικαστικούς λειτουργούς κάθε στοιχείο που ζητείται και κάθε άλλη συνδρομή. Την ίδια υποχρέωση έχει κάθε δημόσιος λειτουργός ή υπάλληλος, καθώς και όλοι οι δημόσιοι οργανισμοί και Αρχές.

n Ο ανακριτής και ο εισαγγελέας Πλημμελειοδικών μπορούν να διατάξουν με αιτιολογημένη διάταξή τους την άρση του φορολογικού, του τραπεζικού και του χρηματιστηριακού απορρήτου. Η σχετική διάταξη πρέπει να αναφέρει το πρόσωπο που βρίσκεται υπό δικαστική έρευνα και το ακριβές χρονικό διάστημα για το οποίο ισχύει η άρση. Το διάστημα αυτό δεν μπορεί να υπερβαίνει τον ένα μήνα. Αν οι δικαστές όμως κρίνουν ότι η άρση πρέπει να διαρκέσει περισσότερο, τότε ανακριτής και εισαγγελέας φέρνουν το θέμα Δικαστικό Συμβούλιο, τα μέλη του οποίου μπορούν με βούλευμά τους να επιμηκύνουν τον χρόνο της άρσης κάθε μορφής απορρήτου.

n Ο ανακριτής, με σύμφωνη γνώμη εισαγγελέα, μπορεί να απαγορεύσει την κίνηση κάθε είδους λογαριασμών, τίτλων ή χρηματοπιστωτικών προϊόντων που τηρούνται σε τράπεζα. Επιπλέον, μπορούν να διατάξουν το άνοιγμα θυρίδων θησαυροφυλακίων του κατηγορουμένου, ακόμη και κοινών με άλλο πρόσωπο, όταν υπάρχουν βάσιμες υπόνοιες ότι οι λογαριασμοί ή τα αντικείμενα και τα χρήματα που περιέχουν οι θυρίδες προέρχονται από παράνομη δραστηριότητα.