ύγκρουση ή συνεργασία; Δύο προσωπικότητες, ο Γαλιλαίος Γαλιλέι και ο Μπέρτολτ Μπρεχτ, «συναντιούνται» μέσα από το θεατρικό έργο του γερμανού δραματουργού, σε μια εποχή που η εξέλιξη της επιστήμης λειτούργησε (και) κατά της ανθρωπότητας. Κι αν στο δίλημμα πίστη ή αμφιβολία, που βρίσκεται στην ουσία αυτής της αντιπαράθεσης, ο Γαλιλαίος είχε κάνει εδώ και αιώνες την επιλογή του, η προσέγγιση του Μπρεχτ το επαναφέρει με πολλαπλή σημασία.
Ο Μπρεχτ (1898 – 1956) είχε ήδη ξεκινήσει να γράφει τον «Βίο του Γαλιλαίου» (1938), όταν «πολλοί πίστευαν ότι η προέλαση του φασισμού ήταν ασυγκράτητη και ότι είχε φτάσει η οριστική κατάρρευση του δυτικού πολιτισμού», όπως σημείωνε μεταγενέστερα ο ίδιος στον πρόλογο του 1946-47. Η χρήση της ατομικής βόμβας τον βρήκε μεσούσης της συγγραφής.
Μέσα από δεκαπέντε σκηνές, το έργο παρακολουθεί τον ιταλό φιλόσοφο, μαθηματικό (Galileo Galilei, 1564 – 1642) και φυσικό στις μεγάλες επιστημονικές του ανακαλύψεις και στην ακόμη μεγαλύτερη αντιπαράθεσή του με τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Παράλληλα σκιαγραφεί τις πτυχές του ανθρώπου: η σχέση με την κόρη του, με τους γείτονες και τους μαθητές του. Τέλος, αφήνει στον θεατή να αποφασίσει αν η δημόσια αποκήρυξη των επιστημονικών του απόψεων επηρεάζει ή όχι την αξία του(ς).
Ο ΜΠΡΕΧΤ. «Δεν θα έπρεπε να προσεγγίσουμε το έργο ή οποιοδήποτε άλλο έργο του Μπρεχτ από την άποψη της ψυχογραφίας ή της αναπαράστασης μιας τραγικής μοίρας. Ο Μπρεχτ δεν χτίζει χαρακτήρες ούτε καταδύεται στο βάθος των ψυχικών συγκρούσεων, όχι επειδή προσπερνά την ατομικότητα ή τη θεωρεί επουσιώδη. Αντίθετα, προσπαθεί να την αναδείξει μέσα από τη διερεύνηση των πράξεων και των παραλείψεων των χαρακτήρων, καθώς ο θεατής δίνει τις δικές του απαντήσεις στα ζητήματα που κάθε φορά προκαλούν αυτές τις πράξεις και παραλείψεις», σημειώνει ο Δημήτρης Καρύδας, που διδάσκει φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο του Χούμπολντ, στο Βερολίνο (από το πρόγραμμα της παράστασης).
Στην παράσταση του Εθνικού Θεάτρου ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος ακολούθησε τις επιταγές του έργου, δίχως σκηνοθετισμούς και περιττές παρεμβάσεις. Με καθοριστικό συστατικό το σκηνικό της Ελλης Παπαγεωργακοπούλου, δημιούργησε ένα επίγειο πλανητικό σύμπαν, όπου ο μπρεχτικός λόγος ακούστηκε καθαρά: Πειράματα και επιστημονικά συμπεράσματα, απορίες και ερωτήματα, πίστη και αμφιβολία, πρόοδος και θρησκεία.
Σοβαρή και αυστηρή χωρίς να γίνεται διόλου βαρετή, η παράσταση παρασύρει τον θεατή στην «πλανητική κίνηση» τόσο με το σκηνικό και τη σκηνική του χρήση όσο και με την κίνηση των ηθοποιών και τη ροή των σκηνών.
Ο Χρήστος Στέργιογλου ερμήνευσε τον εξαιρετικά απαιτητικό ρόλο του Γαλιλαίου με ακρίβεια και μέτρο. Σεβάστηκε τον επιστήμονα και την προσωπικότητά του, έτσι όπως τον μετέφερε, σχεδόν 400 χρόνια μετά, ο Μπρεχτ στη σκηνή. Και κατάφερε με την ερμηνεία του να διατηρήσει την υποκριτική οντότητα, παρά το γεγονός ότι βρέθηκε ανάμεσα σε δύο γίγαντες. Και να σπείρει την αμφιβολία…
Υποστηρίχθηκε από το σύνολο ενός θιάσου ικανού να ακολουθήσει τόσο τις σκηνοθετικές οδηγίες όσο και τις επιταγές του ίδιου του έργου, μπολιάζοντας την παράσταση με το απαραίτητο χιούμορ. Ξεχώρισαν ο Σταύρος Σβήγκος στον ρόλο του νεαρού μαθητή Αντρέα Σάρτι και η Μαίρη Σαουσοπούλου ως μητέρα του, η διαρκώς εξελισσόμενη Αμαλία Αρσένη (Βιργινία, κόρη του Γαλιλαίου). Αισθητή η παρουσία του Γιώργου Μακρή και του Στράτου Χρήστου στους πολλαπλούς ρόλους τους, με αξιοσημείωτη εκείνη του Χρήστου ως κάτισχνου καλόγερου.
Μουσική σύνθεση:
Χανς Αϊσλερ
Μετάφραση – δραματουργική επεξεργασία:
Κοραλία Σωτηριάδου
Σκηνοθεσία:
Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος
Σκηνικά:
Ελλη Παπαγεωρ-γακοπούλου
Κοστούμια:
Κλαιρ Μπρέισγουελ
Παίζουν:
Χρήστος Στέργιογλου, Σταύρος Σβήγκος, Μαίρη Σαουσοπούλου, Δημήτρης Πασσάς, Δημήτρης Δεντάκης, Δημήτρης Δεγαΐτης, Γιώργος Μακρής, Στράτος Χρήστου, Γιώργος Μπινιάρης, Γιάννης Κλίνης, κ.ά.
Πού:
Στο Θέατρο Ρex – Σκηνή Μαρίκα Κοτοπούλη, Πανεπιστημίου 48,
τηλ. 210-3305.074
Σχόλια
