Το ημερολόγιο των φόρων για το 2016

Η κυβέρνηση μπορεί να γλίτωσε μέχρι σήμερα την κοινοβουλευτική δοκιμασία νέων αυξήσεων φόρων μέχρι τα Χριστούγεννα, δεν θα αργήσει όμως να βρεθεί και πάλι μπροστά σε πολιτικά δύσκολες αποφάσεις και μάλιστα με αναδρομικές επιβαρύνσεις.

Οταν δε από τον Φεβρουάριο αρχίσουν οι ζυμώσεις με τις αλλαγές στην κλίμακα φορολογίας και τον νέο φόρο ακινήτων, είναι δεδομένο ότι για να προκύψουν ελαφρύνσεις στους «πολύ μικρούς», όπως θέλει η κυβέρνηση, οι φορολογούμενοι των μεσαίων εισοδηματικών στρωμάτων και άνω θα πληρώσουν ακριβά τη νύφη της αναδιανομής των φορολογικών βαρών. Και όλα αυτά μεταφράζονται σε πολιτικές και κοινωνικές αντιδράσεις, με τους δανειστές – στην καλύτερη περίπτωση – να παρακολουθούν.

Προς το παρόν, από το περιβάλλον του αναπληρωτή υπουργού Οικονομικών Τρύφωνα Αλεξιάδη καθησυχάζουν ότι «δεν θα υπάρξει κανένας αιφνιδιασμός». Μάλιστα δεν αποκλείουν και θετικές εκπλήξεις. Αποκαλύπτουν ότι συζητείται με τους δανειστές το ενδεχόμενο καθιέρωσης ενός χαμηλού αφορολογήτου και για τους ελεύθερους επαγγελματίες, αλλά η συζήτηση βρίσκεται σε πολύ πρώιμο στάδιο.

ΓΙΑ ΤΗ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗ. Ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Τρύφων Αλεξιάδης, μιλώντας σε ημερίδα του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, ανέλυσε τον οδικό χάρτη των φορολογικών αλλαγών των επόμενων μηνών αναδεικνύοντας κυρίως τα μέτρα τα οποία σχετίζονται με την πάταξη της φοροδιαφυγής.

Μέσα στο επόμενο δεκαήμερο σχεδιάζει να φέρει στη Βουλή τις διατάξεις νόμου για την οικειοθελή αποκάλυψη αδήλωτων κεφαλαίων, τη σύνδεση του αφορολογήτου με τη χρήση πλαστικού χρήματος και το περιουσιολόγιο.

Μετά αρχίζουν τα δύσκολα. Μέτρα τα οποία προβλέπονται στο Μνημόνιο και νέα μέτρα για πρόσθετα έσοδα 1,8 δισ. ευρώ, όπως επιβάλλει το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα της ερχόμενης διετίας.

Επ’ αυτών, ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών κράτησε ιδεολογικές αποστάσεις ασφαλείας, παρότι μέχρι σήμερα έχει αποδείξει ότι με τις νομοθετικές πρωτοβουλίες του τιμά την υπογραφή της κυβέρνησης στο Μνημόνιο.

ΤΑ ΕΝΟΙΚΙΑ. Το πρώτο φοροτέστ που έρχεται με φόντο τη συμφωνία με τους δανειστές αφορά τα ενοίκια και ο Αλεξιάδης σύντομα θα κληθεί να λύσει τον γρίφο. Πώς θα αυξήσει τα έσοδα χωρίς κοινοβουλευτικές κραυγές και χωρίς να ξεσηκωθούν οι ιδιοκτήτες ακινήτων.

Η διάταξη η οποία προέβλεπε αύξηση του συντελεστή από το 11% στο 15% (για εισοδήματα έως 12.000 ευρώ) και από το 33% στο 35% (για εισοδήματα από ενοίκια άνω των 12.000 ευρώ) κατατέθηκε στη Βουλή τον Οκτώβριο αλλά αποσύρθηκε με την προσδοκία ότι θα μπορέσει να αντικατασταθεί από μια περισσότερο προοδευτική κλίμακα του ίδιου δημοσιονομικού αποτελέσματος, «ενδεχομένως και με ένα μικρό αφορολόγητο».

Μέχρι σήμερα, το υπουργείο Οικονομικών δεν έχει βρει τη λύση στον γρίφο των συντελεστών ώστε να προκύψει αύξηση των φόρων από ενοίκια κατά 140 εκατ. ευρώ, όπως προβλέπει ο προϋπολογισμός. Ο,τι είναι να γίνει στα ενοίκια θα πρέπει να γίνει τον Ιανουάριο, διότι από τον Φεβρουάριο σχεδιάζεται να αρχίσει η υποβολή των φορολογικών δηλώσεων.

ΟΙ ΑΓΡΟΤΕΣ. Τον Ιανουάριο, άλλωστε, σύμφωνα με τους έως σήμερα σχεδιασμούς των δανειστών, θα πρέπει να ψηφιστούν και οι αυξήσεις των συντελεστών φόρου για τους αγρότες, οι οποίες έχουν ενσωματωθεί στο Μνημόνιο. Από το 13% φέτος στο 20% το 2016 και στο 26% το 2017.

Το υπουργείο Οικονομικών δεν έχει δείξει μέχρι σήμερα διαθέσεις υπαναχώρησης έναντι των συγκεκριμένων δεσμεύσεων για τα ενοίκια που έχουν αναληφθεί με το Μνημόνιο, ενδέχεται όμως το θέμα να αντιμετωπιστεί συνολικά τον Φεβρουάριο, όταν θα αρχίσει να διαμορφώνεται το νέο τοπίο σαρωτικών αλλαγών στη φορολογία εισοδήματος.

Ο Τρύφων Αλεξιάδης δεν έχει κρύψει την πρόθεσή του να επανέλθει η ενιαία κλίμακα φορολογίας πάσης φύσεως εισοδημάτων, με πολλά κλιμάκια. Αν συνδυάσει κανείς τις προεκλογικές τοποθετήσεις στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ για καθιέρωση ανώτατου συντελεστή 50% ή και 60% με την απαίτηση των δανειστών για ενσωμάτωση της έκτακτης εισφοράς στην κλίμακα φορολογίας εισοδήματος, η νέα κλίμακα ενδέχεται να κρύβει μεγάλες επιβαρύνσεις για πολλούς.

Το Μνημόνιο άλλωστε απαιτεί πρόσθετα δημοσιονομικά μέτρα 1% του ΑΕΠ ή κοντά στα 1,8 δισ. ευρώ τη διετία 2017-2018 και όπως έχει αποδείξει η εμπειρία των τελευταίων ετών, όταν οι κυβερνήσεις αναζητούν έσοδα αυξάνουν τους φόρους. Αυτή τη φορά, το πιθανότερο, με έναν ιδεολογικό μανδύα αναδιανομής των βαρών.

Ο ΕΝΦΙΑ. Αφού ξεκαθαρίσει το τοπίο με τη φορολογία εισοδήματος, έρχεται το μεγάλο στοίχημα του ΕΝΦΙΑ. Για την κυβέρνηση δεν τίθεται καν προς συζήτηση το ενδεχόμενο να μείνει ο φόρος ως έχει για έναν ακόμα χρόνο. Το εγχείρημα όμως να ισχύσει ένας νέος φόρος ακινήτων, στα πρότυπα του ΦΑΠ, με το ίδιο εισπρακτικό αποτέλεσμα (2,650 δισ. ευρώ) εκ των προτέρων συμπιέζει τα όποια σενάρια αφορολογήτου κάτω από τα 50.000 ευρώ.

Ο χάρτης της ιδιοκτησίας ακινήτων στην Ελλάδα καλύπτεται στο μεγαλύτερο μέρος του από ακίνητα μικρής αντικειμενικής αξίας, καθιστώντας απαγορευτικό ένα μεγαλύτερο αφορολόγητο όριο. Και στον φόρο ακινήτων, το μοντέλο είναι το κλασικό «οι έχοντες να πληρώσουν περισσότερα».

Το ζήτημα είναι σε ποιο όριο εισοδήματος και ακίνητης περιουσίας τίθεται η διαχωριστική γραμμή των εχόντων. Κερασάκι στην τούρτα των αλλαγών στη φορολογία ακινήτων αποτελεί η προσαρμογή των αντικειμενικών αξιών στο ύψος των αγοραίων.

Ο Τρύφων Αλεξιάδης προανήγγειλε υπολογισμό των φόρων μεταβίβασης (3%) με τις αγοραίες τιμές το 2016, είναι αμφίβολο όμως αν οι αγοραίες τιμές θα αποτελέσουν τη βάση υπολογισμού και του νέου φόρου ακινήτων. Επικρατέστερο σενάριο είναι ο νέος φόρος να υπολογιστεί με τις στρεβλές αντικειμενικές του 2007.