Τελικά, τι συμβαίνει με το κλίμα;

ΑΛΗΘΕΙEΣ

Ωκεανοί και δάση δεσμεύουν τα μισά αέρια του θερμοκηπίου
Η βλάστηση συλλαμβάνει το διοξείδιο του άνθρακα για τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης. Οι ωκεανοί δεσμεύουν το διοξείδιο, το οποίο διαλύεται στην επιφάνειά τους. Αυτά τα δυο φαινόμενα επιτρέπουν την απορρόφηση περισσότερης από τη μισή ποσότητας των αερίων που παράγει ο άνθρωπος. Κάποιοι επιστήμονες, ωστόσο, εκτιμούν ότι αυτοί οι «απορροφητήρες» του άνθρακα κάποια στιγμή θα «μπουκώσουν», κάτι που θα έχει ως αποτέλεσμα να επιταχυνθεί το φαινόμενο του θερμοκηπίου. 

Το επίπεδο των θαλασσών έχει αρχίσει ήδη να ανεβαίνει
Τον τελευταίο αιώνα το επίπεδο των ωκεανών έχει ανεβεί κατά 20 εκατοστά. Αλλά το φαινόμενο επιταχύνεται. Ο ρυθμός της αύξησης σήμερα είναι κατά μέσο όρο τρία χιλιοστά τον χρόνο και οφείλεται κατά κύριο λόγο στην αύξηση της θερμοκρασίας, που κάνει τα παγόβουνα της Ανταρκτικής να λιώνουν. Εως το 2100, εκτιμάται, το επίπεδο των θαλασσών θα ανεβεί κατά ένα μέτρο, ενώ θα συνεχίσει να ανεβαίνει ακόμη και αν σταματήσει να αυξάνεται η παγκόσμια θερμοκρασία.

Στις πόλεις κάνει περισσότερη ζέστη
Οι πόλεις, και ειδικά οι μεγαλουπόλεις, βρίσκονται κατά κάποια έννοια σε έναν κλοιό μόλυνσης, η οποία προκαλείται από την ανθρώπινη δραστηριότητα. Το φαινόμενο του θερμοκηπίου μεγεθύνεται τοπικά στο αστικό μικροκλίμα κι αυτό παρά το γεγονός ότι τα αερολύματα (μικρά σωματίδια, ενώσεις του θείου) συμβάλλουν στην ανανέωση της ατμόσφαιρας. Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι πόλεις εκπέμπουν το 50% με 70% των αερίων του θερμοκηπίου για να καλύψουν τις ανάγκες τους σε θέρμανση, ψύξη, μεταφορές, ηλεκτρισμό.

Τα ηφαίστεια έχουν επιπτώσεις στο κλίμα
Στις ηφαιστειακές εκρήξεις ο καπνός αποτελείται από στάχτη, σκόνη, αέρια του θερμοκηπίου όπως είναι το διοξείδιο του άνθρακα και ασφαλώς από ενώσεις του θείου. Ο ηφαιστειακός καπνός επιδρά στο κλίμα όπως τα αερολύματα, δηλαδή μπλοκάρει τις ακτίνες του Ηλιου με αποτέλεσμα να μειώνεται η θερμοκρασία. Τα σωματίδια του καπνού επιστρέφουν στο έδαφος έπειτα από μερικές ημέρες ή και χρόνια. 

Οι υδρατμοί περιλαμβάνονται στα αέρια του θερμοκηπίου
Χωρίς το φαινόμενο του θερμοκηπίου, το οποίο οφείλεται σε ποσοστό 80% στους υδρατμούς, η θερμοκρασία στη Γη θα ήταν πολύ χαμηλή για να επιτρέψει την ύπαρξη ζωής. Το κρύο θα ήταν πολικό: -18 βαθμούς Κελσίου όταν σήμερα ο μέσος όρος της παγκόσμιας θερμοκρασίας είναι 15 βαθμοί. Οπως το διοξείδιο του άνθρακα (CO2) ή του μεθανίου (CH4), οι υδρατμοί απορροφούν και στη συνέχεια διασκορπίζουν τις υπεριώδεις ακτίνες του Ηλιου. Με αυτόν τον τρόπο, οι υδρατμοί συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. Αλλά αντίθετα από το διοξείδιο του άνθρακα που μπορεί να παραμείνει στην ατμόσφαιρα για πάνω από εκατό χρόνια, η διάρκεια ζωής ενός μορίου νερού στον αέρα δεν ξεπερνά τις μερικές δεκάδες ημέρες. Οταν κάνει ζέστη, το νερό εξατμίζεται και σχηματίζει σύννεφα, έπειτα βρέχει και ο κύκλος επαναλαμβάνεται. Οι ειδικοί δεν ανησυχούν σε καμία περίπτωση από αυτή τη φυσική διαδικασία: η συγκέντρωση των υδρατμών στην ατμόσφαιρα παραμένει σταθερή. 

ΨΕΜΑΤΑ

Η υπερθέρμανση απειλεί τη ζωή στη Γη
Από την εμφάνισή της στον πλανήτη πριν από 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια, η ζωή έχει περάσει μεγαλύτερες δοκιμασίες χωρίς να εξαφανιστεί. Είναι γεγονός πάντως ότι η θερμοκρασία αυξάνεται τόσο γρήγορα ώστε κάποια είδη θα εξαφανιστούν. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, όλα τα οστρακόδερμα θα εξαφανιστούν εξαιτίας της οξείδωσης των ωκεανών. Τα δάση, η βιοποικιλότητα των οποίων έχει ήδη μειωθεί, κινδυνεύουν να χάσουν πολλά είδη ακόμη. Ο άνθρωπος επομένως μπορεί να γίνει η αιτία της έκτης μαζικής εξαφάνισης στην ιστορία της Γης.

Ποτέ δεν έκανε τόση ζέστη
Πριν από 3 εκατομμύρια και πλέον χρόνια, την εποχή του Πλειστόκαινου, αλλά και την εποχή του Ηώκαινου (πριν από 50 εκατομμύρια χρόνια), η θερμοκρασία ήταν πολύ πιο υψηλή σε σχέση με σήμερα. Η συγκέντρωση του CO2 στην ατμόσφαιρα ήταν πιθανό να είχε φτάσει σε διπλάσια επίπεδα σε σχέση με σήμερα. Είναι, όμως, η πρώτη φορά στη μεσοπαγετώδη εποχή και η πρώτη φορά εδώ και 800.000 χρόνια που η συγκέντρωση του CO2 στην ατμόσφαιρα είναι τόσο υψηλή.

Η τρύπα του όζοντος θερμαίνει τη Γη
Το στρώμα του όζοντος μπλοκάρει τις υπεριώδεις ακτίνες του Ηλιου προστατεύοντας με αυτόν τον τρόπο τη ζωή στη Γη. Η τρύπα είναι υπαρκτή, αλλά το πρόβλημα τείνει να επιλυθεί καθώς η χρήση των χλωροφθορανθράκων  που προκαλούσαν αυτή την περίφημη τρύπα στο στρώμα του όζοντος έχει απαγορευθεί από το 1989. Αντίθετα, στα χαμηλά στρώματα της ατμόσφαιρας και στα σημεία του πλανήτη όπου έχουν χτιστεί πόλεις, το όζον συμβάλλει κατά περίπου 10% στην αύξηση της τοπικής θερμοκρασίας.

Οι πάγοι στους πόλους εξαφανίζονται
Η τήξη τους επιταχύνεται. Ανάμεσα στο 2011 και το 2014 η Γροιλανδία και η Ανταρκτική έχαναν 500 δισεκατομμύρια τόνους πάγο κάθε χρόνο. Ο ρυθμός αυτός είναι διπλάσιος σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία. Ακόμη και με αυτούς τους ρυθμούς, πάντως, θα χρειάζονταν ακόμη 66.000 χρόνια για να εξαφανιστούν εντελώς οι πάγοι. Ακόμη κι αν οι πάγοι έλιωναν εκατό φορές πιο γρήγορα απ’ ό,τι σήμερα, θα χρειάζονταν ακόμη έξι αιώνες για να εξαφανιστούν εντελώς.

Υπάρχει σχέδιο Β για το κλίμα
Υπάρχουν λύσεις για να ανακοπεί ο ρυθμός της κλιματικής αλλαγής, αλλά είναι αδιανόητες όχι μόνο από πολιτικής ή οικονομικής αλλά και από ηθικής άποψης. Τα σενάρια είναι δύο: ή μπλοκάρουμε τις ακτίνες του Ηλιου ώστε να μειωθεί η μέση θερμοκρασία ή αυξάνουμε τις δεξαμενές του διοξειδίου του άνθρακα κυρίως στους ωκεανούς, οι οποίοι απορροφούν το ένα τέταρτο των αερίων ετησίως. Μια ιδέα για να σταματήσουμε τις ακτίνες είναι να στήσουμε καθρέφτες γύρω από τη Γη. Ποιες θα ήταν όμως οι συνέπειες για τη γεωργία; Και πόσο θα κόστιζε κάτι τέτοιο; Μια άλλη σκέψη είναι να στείλουμε αεροσκάφη για να κονιορτοποιήσουν σε μεγάλα ύψη τα θειώδη σωματίδια. Αλλά και το κόστος αυτής της λύσης είναι τεράστιο. Μια άλλη θεωρία λέει ότι οι ωκεανοί θα απορροφήσουν περισσότερο CO2 εάν τους γεμίσουμε με φυτοπλαγκτόν. Αλλά πρώτον δεν ξέρουμε αν θα φέρει αποτέλεσμα κάτι τέτοιο και δεύτερον ποιες θα είναι οι επιπτώσεις στο οικοσύστημα.