Συνεχής πρόοδος στην αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού

Ο καρκίνος του μαστού, αποτελεί την πρώτη σε συχνότητα αιτία θανάτου από κακοήθεια στις γυναίκες, στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 2012, η προσαρμοσμένη στην ηλικία ετήσια επίπτωση καρκίνου του μαστού στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν 94,2 περιστατικά ανά 100.000 γυναίκες και η θνησιμότητα 23,1 ανά 100.000.

Ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια η θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού έχει ελαττωθεί σημαντικά. Αυτό οφείλεται αφενός στο ότι διαγιγνώσκονται καρκίνοι σε πρωιμότερα στάδια, αφετέρου στην ύπαρξη νέων θεραπειών που έχουν αυξήσει τη συνολική επιβίωση.

Πιο συγκεκριμένα, όσον αφορά τον καρκίνο του μαστού που υπερεκφράζει το ΗΕR-2, ένας τύπος καρκίνου του μαστού που θεωρούνταν στο παρελθόν πολύ επιθετικός, έχουν ανακαλυφθεί και κυκλοφορούν μια σειρά από καινούρια φάρμακα που έχουν αλλάξει τη φυσική πορεία της νόσου όπως η περτουζουμάμπη και το T-DM1.

Η περτουζουμάμπη είναι ένα μονοκλωνικό αντίσωμα που δεν έχει τις κλασσικές παρενέργειες της χημειοθεραπείας και έχει διαπιστωθεί πως όταν προστίθεται το αντίσωμά της στο κλασικό σχήμα χημειοθεραπείας παρατείνεται κατά 15,7 μήνες ο συνολικός χρόνος επιβίωσης των γυναικών με  μεταστατικό καρκίνο του μαστού.

Πρόσφατα, το φάρμακο αυτό πήρε έγκριση και στην προεγχειρητική θεραπεία σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία (σε ασθενείς δηλαδή που πρόκειται να χειρουργηθούν), διότι διαπιστώθηκε ότι έχει καταδείξει πολύ υψηλό ποσοστό πλήρων παθολογοανατομικών υφέσεων (45,8%), δηλαδή πλήρους καταστροφής του όγκου. Το αντίστοιχο ποσοστό σε ασθενείς που δεν λαμβάνουν περτουζουμάμπη είναι μικρότερο από 30%.

Πρόκειται για ένα πραγματικό εντυπωσιακό αποτέλεσμα που η ογκολογική κοινότητα επιδίωκε πολλά χρόνια. Αξίζει να τονιστεί ότι η συγκεκριμένη θεραπεία είναι πλέον διαθέσιμη και στην Ελλάδα. Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι το φάρμακο αυτό βρίσκεται σε φάση κλινικών δοκιμών και σε ασθενείς με πρώιμο HER2-θετικό καρκίνο του μαστού. Τα αποτελέσματα της χορήγησης του σαν επικουρική θεραπεία αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τα επόμενα δύο χρόνια.

Επίσης, όσον αφορά τις ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο του μαστού που υπερεκφράζουν το ΗΕR-2, έχει πρόσφατα ανακαλυφθεί και ένα άλλο φάρμακο το Τ-DM1. Πρόκειται για ένα σύμπλοκο που έχει συζευγμένο ένα χημειοθεραπευτικό φάρμακο, τη μερτασίνη, με το μονοκλωνικό αντίσωμα τρασταζουμάμπη που λειτουργώντας ως δίαυλος διευκολύνει την είσοδο του χημειοθεραπευτικού στο καρκινικό κύτταρο. Με τον τρόπο αυτό αυξάνεται σημαντικά η αποτελεσματικότητα της θεραπείας και μειώνονται οι πιθανές παρενέργειες.

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, ασθενείς με μεταστατικό ΗΕR-2 θετικό καρκίνο του μαστού που έλαβαν το σύμπλοκο αυτό ως θεραπεία δεύτερης γραμμής, παρουσίασαν αύξηση του διαστήματος μέχρι την υποτροπή της νόσου κατά 5,8 μήνες επιπλέον, συγκριτικά με ασθενείς που έλαβαν το κλασσικό συνδυασμό χημειοθεραπείας. Το φάρμακο αυτό κυκλοφορεί από τον Μάιο του 2015 και στην Ελλάδα.

Ο ορμονοευαίσθητος

Ιδιαίτερα ενθαρρυντικά είναι και τα αποτελέσματα στον μεταστατικό ορμονοευαίσθητο καρκίνο του μαστού. Καινούρια από του στόματος φάρμακα όπως το η παλποσικλίμπη και η αμπεμασικλίμπη έχουν δώσει εντυπωσιακά αποτελέσματα σε ασθενείς με ορμονοευαίσθητο μεταστατικό καρκίνο του μαστού και έχουν πάρει πρόσφατα έγκριση στις ΗΠΑ.

Πρόκειται για τους επονομαζόμενους αναστολείς της κυκλινο-εξαρτώμενης κινάσης 4/6, οι οποίοι χορηγούνται μαζί με την κλασσική ορμονοθεραπεία και έχει διαπιστωθεί ότι ενισχύουν την ανταπόκριση στην ορμονοθεραπεία.

Ενδεικτικά, η παλμποσικλίμπη σε συνδυασμό με τη λετροζόλη έχει καταφέρει να επιτύχει σε ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο μαστού διάστημα δίχως εξέλιξη της νόσου 20,2 μήνες συγκριτικά με τους 10,2 μήνες που επιτυγχάνεται με την κλασσική ορμονοθεραπεία, όπως διαπιστώθηκε στη μελέτη PALOMA-1 με την οποία το σκεύασμα πήρε έγκριση στις ΗΠΑ. Στην Ευρώπη αναμένεται να πάρει έγκριση και να κυκλοφορήσει μέσα στο 2016.

Δυστυχώς όμως, καμία στοχευμένη θεραπεία δεν έχει αποδειχθεί ότι είναι αποτελεσματική σε ασθενείς με τριπλά αρνητικούς όγκους. Παρόλα αυτά βρίσκονται σε εξέλιξη κλινικές μελέτες με ανοσοθεραπεία των οποίων τα αποτελέσματα αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον από την ογκολογική κοινότητα δεδομένου ότι οι θεραπευτικές επιλογές στους όγκους αυτούς είναι ιδιαίτερα περιορισμένες.

Πιο συγκεκριμένα, σε μια πρόσφατη μικρή, φάσης Ι μελέτη, σε πολυθεραπευόμενους ασθενείς με τριπλά αρνητικό μεταστατικό καρκίνο του μαστού, που έλαβαν έναν αντι-PD1 αναστολέα, την πεμπρολιζουμάμπη, διαπιστώθηκαν σημαντικά ποσοστά ανταπόκρισης που διήρκησαν.

Συνοπτικά, διαφαίνεται στον καρκίνο του μαστού, τα τελευταία δύο χρόνια έχουν ανακαλυφθεί σημαντικά καινούρια στοχευμένα φάρμακα που έχουν αλλάξει τη φυσική πορεία της νόσου, παρατείνοντας σημαντικά τη συνολική επιβίωση των ασθενών με καρκίνο του μαστού. Αξίζει να τονιστεί ότι τα φάρμακα αυτά είναι πολύ καλά ανεκτά, εφόσον στερούνται των κλασσικών παρενεργειών της χημειοθεραπείας, προσφέροντας καλύτερη ποιότητα ζωής στις ασθενείς.

Ο Μελέτιος-Αθανάσιος Δημόπουλος είναι πρύτανης και καθηγητής Θεραπευτικής-Ογκολογίας-Αιματολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα»