Δεν επέλεξαν τυχαία ούτε τη Γαλλία ούτε τα σημεία που χτύπησαν

Ηταν η θρασύτερη και φονικότερη επίθεση που έχει κάνει η οργάνωση Ισλαμικό Κράτος στη Δύση. Ενα «θεαματικό» χτύπημα, σαν εκείνα που έκαναν την Αλ Κάιντα τη διαβόητη Αλ Κάιντα, μια αλλαγή στρατηγικής των τζιχαντιστών. Μέχρι τώρα, το ISIS επικεντρωνόταν στο να εμπνέει μεμονωμένες πράξεις βίας, παροτρύνοντας «μοναχικούς λύκους» να σκοτώσουν – όπως συνέβη στο εβραϊκό μουσείο των Βρυξελλών τον Μάιο του 2014. Αλλά αυτή ήταν μια καλά προετοιμασμένη, καλά συντονισμένη επίθεση με πολλαπλούς πυρήνες και πολλαπλούς στόχους. Και οι τζιχαντιστές δεν επέλεξαν τυχαία ούτε τη Γαλλία ούτε τα σημεία που χτύπησαν τη νύχτα της Παρασκευής 13ης Νοεμβρίου. Οπως επισημαίνει η Αριάν Μπονζόν στο Slate.fr, «όσο σοκαριστικό και αν είναι, αυτές οι τρομοκρατικές ενέργειες έχουν τη “λογική” τους, μια λογική φρικτή αλλά λογική».

Πολυάριθμοι παράγοντες που έχουν να κάνουν με την κοινωνιολογία, τις αξίες και τη σχέση – παλαιότερη και σύγχρονη – της Γαλλίας με τη Μέση Ανατολή καθιστούν τη χώρα, για να δανειστούμε τη φρασεολογία της «Μοντ», «έναν ονειρεμένο, σχεδόν ιδανικό στόχο» για το ISIS. Το Παρίσι ήταν από τους πρώτους εταίρους της αμερικανικής προσπάθειας για την αναχαίτισή του, αποφασίζοντας ήδη από τον Σεπτέμβριο του 2014 να βομβαρδίσει στόχους τζιχαντιστών στο Ιράκ. Εναν χρόνο αργότερα επέκτεινε τους αεροπορικούς βομβαρδισμούς του και στη Συρία – όπου δεν έχει παρεκκλίνει στιγμή, την τελευταία τετραετία, από μια πολιτική κατηγορηματικά αντίθετη στον Ασαντ. Για τους τζιχαντιστές, βέβαια, ο Ασαντ είναι ένας αμελητέος (αν όχι και χρήσιμος) αντίπαλος σε σύγκριση με τον ύστατο στόχο τους, την παλινόρθωση μιας χαμένης ισλαμικής αυτοκρατορίας. Και από αυτή την οπτική, όμως, η Γαλλία αποτελεί προνομιακό εχθρό: είναι η μισητή φρουρός του «ναού Σάικς-Πικό» – της μυστικής συμφωνίας του 1916 για τον καταμερισμό των ζωνών επιρροής στη Μέση Ανατολή μετά τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Πρώην αποικιακή δύναμη, σύμμαχος του Ισραήλ, σύμβολο της κοσμικότητας: όπως επισημαίνει η «Μοντ», η Γαλλία «είναι αυτή η χώρα που οι τζιχαντιστές αγαπούν να μισούν, σχεδόν όσο και τις ΗΠΑ. Η σημαντική μουσουλμανική κοινότητα που διαθέτει συνιστά για αυτούς έναν ακόμη μαγνήτη: η κοινωνική απομόνωση που νιώθει ένα κομμάτι της τους προσφέρει μια ονειρεμένη πόρτα εισόδου, ένα δυνάμει γόνιμο έδαφος. Οπως στο Ιράκ και στον Λίβανο, όπου στοχοποιεί κυρίως τους σιίτες για να τους ξεσηκώσει εναντίον των σουνιτών, το ISIS παίζει, αντλώντας μια διεστραμμένη ικανοποίηση, με τα κοινωνικά ρήγματα της Γαλλίας».

Στο Παρίσι, χτύπησε αφενός το Stade de France, αφετέρου εστιατόρια, μπαρ και έναν διάσημο συναυλιακό χώρο του 10ου και 11ου διαμερίσματος. Στο Stade de France διεξαγόταν την ώρα εκείνη φιλικό ματς μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας, ήταν παρών ο Φρανσουά Ολάντ και αν αντιτείνει κανείς πως η παρουσία του αποφασίστηκε την τελευταία στιγμή και οι τρομοκράτες δεν τη γνώριζαν, όπως επισημαίνει το Slate «το Γερμανία – Γαλλία είναι για τους Γάλλους η πεμπτουσία του ποδοσφαίρου. Και αναμφισβήτητα ένα ισχυρό μήνυμα, σε ό,τι αφορά την ασφάλεια, πριν από το Euro 2016».

Το 10ο και 11ο διαμέρισμα, από την άλλη, είναι περιοχές με μεγαλύτερη κοινωνική και εθνοτική ποικιλότητα από ό,τι η Αριστερή Οχθη ή το Δυτικό Παρίσι. Στο 11ο, μόλις μερικές εκατοντάδες μέτρα μακριά από τον συναυλιακό χώρο Bataclan, βρίσκονταν και τα γραφεία του «Σαρλί Εμπντό», εκεί όπου είχαν χτυπήσει τρομοκράτες τον περασμένο Ιανουάριο. Στην πραγματικότητα, πολλές επιθέσεις έγιναν στην περίμετρο που τοποθετείται ανάμεσα στην Πλατεία Δημοκρατίας και τη Λεωφόρο Βολταίρου, εκεί όπου στις 11 Ιανουαρίου είχαν διαδηλώσει εκατομμύρια Γάλλοι υπέρ της ελευθερίας και εναντίον της τρομοκρατίας. Οσο για το Bataclan, αυτό τον διάσημο συναυλιακό χώρο που λειτούργησε για πρώτη φορά ως «café-concert» το 1864, έχει γίνει και άλλες φορές στο παρελθόν στόχος ισλαμιστών λόγω του υποτιθέμενου σιωνισμού του πρώην ιδιοκτήτη του.

Οι τζιχαντιστές χτύπησαν στην καρδιά του Παρισιού, την «πρωτεύουσα της βδελυγμίας και της διαστροφής» όπως την αποκάλεσαν, σε σημεία όπου διασκέδαζαν κυρίως νεαροί Γάλλοι από όλες τις πληθυσμιακές κατηγορίες, «ειδωλολάτρες» όπως τους αποκάλεσαν. Επιτέθηκαν σε έναν ολόκληρο τρόπο ζωής με έναν μόνο στόχο: να δολοφονήσουν την ελευθερία. «Μόνο η αγάπη της ελευθερίας θα μας επιτρέψει να παραμείνουμε ελεύθεροι» σημείωνε χθες ο διευθυντής της «Λιμπερασιόν» Λοράν Ζοφρέν. «Αυτή η πεποίθηση πρέπει να κατευθύνει την απάντησή μας».