Ετικέτες με (συμβολικό) μήνυμα

Ως «τεχνικό και όχι πολιτικό» μέτρο που αποσκοπεί απλώς στην «ενημέρωση των ευρωπαίων καταναλωτών»: με αυτό τον (κατευναστικό) τρόπο παρουσίασαν χθες οι Βρυξέλλες την απόφαση που έλαβε η Κομισιόν να συνοδεύονται εφεξής από ειδική σήμανση όσα εισαγόμενα προϊόντα παράγονται σε εβραϊκούς οικισμούς στα εδάφη που κατέλαβε το Ισραήλ το 1967 – τη Δυτική Οχθη, την Ανατολική Ιερουσαλήμ και τα Υψίπεδα του Γκολάν. Η αντίδραση του Ισραήλ, πάλι, έκανε τον ανταποκριτή της γαλλικής «Λιμπερασιόν» στο Τελ Αβίβ, Νισίμ Μπεχάρ, να μιλήσει για «υστερία».

Ενας υπουργός της κυβέρνησης Νετανιάχου, ο Γιουβάλ Στάινιτζ, έκανε λόγο για «μεταμφιεσμένο αντισημιτισμό». Ο ίδιος ο Μπενιαμίν Νετανιάχου διαμήνυσε στην Ευρώπη πως «θα έπρεπε να ντρέπεται». «Η απόφαση της ΕΕ είναι υποκριτική και υπαγορευμένη από μια πολιτική δύο μέτρων και δύο σταθμών, αφού δεν αφορά παρά μόνο το Ισραήλ και όχι τις 200 άλλες εδαφικές διαμάχες που υπάρχουν στον κόσμο» σημείωσε. Σύμφωνα με το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών, «η σήμανση θα ενισχύσει τα ακραία στοιχεία που υποστηρίζουν το μποϊκοτάζ του Ισραήλ και αρνούνται στο Ισραήλ το δικαίωμα ύπαρξης». Ο ισραηλινός υπουργός Αμυνας Μοσέ Γιααλόν αποφάνθηκε πως η σήμανση «ανταμείβει την τρομοκρατία». Ο συνάδελφός του στο υπουργείο Δικαιοσύνης Αγελέτ Σακέντ τη χαρακτήρισε «αντιισραηλινή και αντιεβραϊκή». Ανάλογη ρητορική είχε χρησιμοποιήσει και ο Νετανιάχου τον περασμένο Σεπτέμβριο, λίγο μετά το μαζικό Ναι του Ευρωκοινοβουλίου υπέρ της επίμαχης σήμανσης: «Η ιστορική μνήμη μάς δείχνει τι συνέβη όταν η Ευρώπη τοποθέτησε διακριτικά σήματα στα εβραϊκά προϊόντα».

Η Κομισιόν, από την πλευρά της, διαβεβαιώνει πως δεν στηρίζει καμιάς μορφής μποϊκοτάζ ή κυρώσεις εναντίον του Ισραήλ και επισημαίνει ότι τα εισαγόμενα ισραηλινά προϊόντα που δεν παράγονται στα κατεχόμενα εδάφη θα συνεχίσουν να απολαμβάνουν προνομιακή δασμολογική μεταχείριση. Αλλά το ζήτημα, ούτως ή άλλως, δεν είναι οικονομικό. Το Ισραήλ εξάγει περίπου το 30% της παραγωγής του στην ΕΕ, τη μεγαλύτερη αγοράστριά του. Και τα προϊόντα που παράγονται στα κατεχόμενα εδάφη εκπροσωπούν μόλις 0,8%-1,5% αυτής της ροής. Ητοι 154 εκατ. ευρώ σύμφωνα με τους ευρωπαίους ειδικούς, ή 300 εκατ. ευρώ σύμφωνα με τους Ισραηλινούς. Το μέτρο είναι κυρίως συμβολικό, μια προσπάθεια της ΕΕ να κάνει έναν διαχωρισμό ανάμεσα στις σχέσεις της με το Ισραήλ και με τους εβραϊκούς οικισμούς, φοβούμενη πως η διατήρηση του στάτους κβο δεν δίνει στην ισραηλινή κυβέρνηση κανένα κίνητρο να αλλάξει την εποικιστική πολιτική της.

Δεν ήταν καμιά αιφνιδιαστική απόφαση. Μελετούνταν χρόνια, μπήκε όμως στο συρτάρι από τον Αύγουστο του 2013 έως τον Απρίλιο του 2014, τότε που ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Τζον Κέρι επιχείρησε μια νέα διαμεσολάβηση μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων. Το θέμα επανήλθε στην επικαιρότητα έπειτα από επιστολή που απηύθυναν τον Απρίλιο 16 από τους 28 υπουργούς Εξωτερικών της ΕΕ στη Φεντερίκα Μογκερίνι, την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας.

Μόνο δύο ισραηλινά κόμματα, το αριστερό Μερέτζ και η Ενωμένη Αραβική Λίστα, επιδοκίμασαν την απόφαση της ΕΕ. Παράλληλα, το λόμπι των εποίκων προειδοποιούσε – κάπως εκβιαστικά – πως το τίμημα θα το πληρώσουν οι χιλιάδες Παλαιστίνιοι που απασχολούνται «στα εργοστάσια και στις αγροτικές επιχειρήσεις των οικισμών»: «Αν δεν υπάρχουν παραγγελίες, θα πρέπει να απολυθούν».

«Προϊόν Δυτικής Οχθης (ισραηλινός οικισμός)»
Φρούτα και λαχανικά, μέλι, ελαιόλαδο και κρασί, αβγά, πουλερικά, οργανικά προϊόντα και καλλυντικά: αυτά είναι τα βασικά εισαγόμενα προϊόντα από τους εβραϊκούς οικισμούς στα κατεχόμενα εδάφη που θα φέρουν εφεξής ειδική σήμανση. Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή οδηγία, δεν πρέπει να χρησιμοποιείται πλέον σε αυτά ο όρος «ισραηλινό προϊόν», θα πρέπει να αναγράφεται συγκεκριμένα ο τόπος παραγωγής τους και να προστίθεται ο όρος «οικισμός» ή ένα ισοδύναμό του – για παράδειγμα, «προϊόν της Δυτικής Οχθης (ισραηλινός οικισμός)». Ανάλογη σήμανση είχαν ήδη υιοθετήσει μεμονωμένα τρία ευρωπαϊκά κράτη, η Βρετανία το 2009, η Δανία το 2013 και το Βέλγιο το 2014.

Αντίποινα
Ως αντίποινα στην απόφαση της Κομισιόν, το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών προανήγγειλε αναστολή του τακτικού διαλόγου με ευρωπαίους αξιωματούχους για πολιτικά ζητήματα. Νωρίτερα είχε καλέσει τον πρεσβευτή της ΕΕ στο Ισραήλ προβαίνοντας σε επίσημο διάβημα διαμαρτυρίας.