«Γράφω θέατρο για να διαλυθώ»

^«Ο ναζισμός, δηλαδή η μισαλλοδοξία και η ιδεοληψία, υπάρχει στη σχέση των δύο φύλων – μείον το έγκλημα»! Από την αρχή σε βάζει στο κλίμα της «δικής του» Μάγκντα Γκαίμπελς, της αμείλικτης συζύγου του υπουργού Προπαγάνδας του Χίτλερ, που την ανεβάζει στη σκηνή του Εθνικού Θεάτρου (σε σκηνοθεσία Αντζελας Μπρούσκου).

Και αν κάποιος περιμένει εξαρχής μια γραφική «Βελτσιάδα», καλά θα κάνει να κρατάει μικρό καλάθι. Διότι ο Γιώργος Βέλτσος επικοινωνεί. Θέλει να επικοινωνήσει. Απλά. Ή έτσι φαίνεται προς το παρόν. Μπορεί να βάζει στο θεατρικό του τη Μάγκντα του να αυτοϊκανοποιείται μπροστά σε ένα πορτρέτο του Αδόλφου, όμως ξέρει ότι εν τέλει μέσα από όλα αυτά μιλάει για τη σχέση των φύλων. Ισως και για τη σημερινή Γερμανία. Ιδωμένη μέσα από πρίσμα φιλοσοφικό.

Ο ναζισμός, λέει (κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για όλους μας), είναι ένα είδος γενικευμένης νεύρωσης αλλά σηματοδοτεί ουσιαστικά το γεγονός ότι τα δύο φύλα δεν θα συναντηθούν ποτέ. Ειδικά στη σχέση. Ζοφερό; Παράλογο; Οχι, λέει ο Βέλτσος. «Οταν η Μάγκντα Γκαίμπελς απευθύνεται στον Αλλον, μόνον τότε απολαμβάνει εκείνο που δεν μπορεί να συμβεί στη σχέση της», η οποία ουσιαστικά ποτέ δεν ολοκληρώνεται με τον Γιόζεφ Γκαίμπελς και κορυφώνεται «όταν η ίδια εγκληματεί, με τον φόνο των έξι παιδιών τους».

Η απόλαυση βρίσκεται παντού. Ακόμη και στην πράξη της αυτοκτονίας, στην οποία καταλήγει η ηρωίδα του βιβλίου του, που ο Στάθης Λιβαθινός επέλεξε να μεταφερθεί στη σκηνή του Εθνικού (όπως πρόσφατα ο Γιάννης Βούρος έφερε την «Αυτοκρατορία» του στο ΚΘΒΕ). «Καθώς δεν υπάρχει πράξη στη ζωή μας, ακόμη και η αυτοκτονία είναι απολαυστική. Το έμβιο ον αυτό κυνηγάει. Την απόλαυση. Και μόνο με την παράβαση – των κανόνων – ερεθίζεται ή την βρίσκει. Το λέει και ο Απόστολος Παύλος (προς Ρωμαίους): την αμαρτίαν ουκ έγνων ει μη διά νόμου. Η Μάγκντα, όπως και κάθε γυναίκα, φέρει, όπως λέει ο Λακάν, πάνω της την κατάρα του φύλου. Την κατάρα του Αντρα, αυτήν υφίσταται η Γυναίκα. Η λύση για μένα είναι το libertinage, η ελευθεριότητα. Ολο το έργο μου (από την “Camera degli sposi” και τις “Φωνές”) είναι μια ιστορία της κατάρας του φύλου, του οικόσιτου ζεύγους».

Ο ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ ΞΗΡΟΣ. Ο Γιώργος Βέλτσος βρίσκεται ήδη στην προετοιμασία του επόμενου έργου του για τη σχέση, όπως μου λέει, του Χριστόδουλου Ξηρού με τη Γυναίκα. Τα δε αποτελέσματα αυτής της σχέσης – και της κατάρας της – «πολλαπλασιάζονται στη νιοστή στο κελί της φυλακής, που εν προκειμένω είναι το σπίτι». Η κεντρική του έμπνευση προέρχεται από τον Αντρέ Γκορζ, φίλο του Σαρτρ, ο οποίος σκότωσε τη γυναίκα του και αυτοκτόνησε, αφήνοντας μια επιστολή, ένα «Γράμμα στην D», που ο Βέλτσος επιχειρεί να μεταπλάσει σε θεατρικό, μόνο που στη θέση της γυναίκας τού φιλοσόφου βάζει την «τρομοκράτισσα και προδότρα».

Σε όλες τις κουβέντες μας μέχρι σήμερα, μια αφοπλιστική στιγμή ειλικρίνειας πάντα μας συναντά κάπου στη μέση. Τούτη τη φορά; «Γράφω θέατρο χωρίς να ξέρω το θέατρο. Η γραφή μου δείχνει αυτή την απόσταση που έχω από το θέατρο. Δεν έχω ως φιλοδοξία ένα οικονομημένο θέατρο. Κάνω ανοικονόμητο, γιατί προτιμώ τον λυρισμό του Κλοντέλ από τον ρεαλισμό του Καμπανέλλη. Γράφω για να διαλυθώ, να εξαερωθώ στη σκόνη της γλώσσας, σαν ένα μικροσωματίδιο συναισθημάτων. Για να εισπνεύσω τη γλώσσα, όπως κάθε πρωί εισπνέω τα κορτικοειδή βρογχοδιασταλτικά».

Αυτή η εισπνοή, λέει, θα φθάσει κάποτε σε οριστική εκπνοή. «Αναπόφευκτα με οδηγεί στον θάνατο, παρότι είναι θεραπευτική. Γράφουμε πάντα στον ορίζοντα του κεκτημένου μας θανάτου» μού χαρίζει την ατάκα – πεποίθησή του, προτού γυρίσει την κουβέντα πάλι σε γυναίκα: στην Ξανθιώτισσα Παρθενόπη Μπουζούρη, που θα είναι η Μάγκντα του επί σκηνής, μαζί με τον Θάνο Παπακωνσταντίνου, τον Δημήτρη Κίτσο και την Κωνσταντίνα Αγγελοπούλου. Με μία παράσταση της «Μάγκντα Γκαίμπελς» θα κλείσει στο Ρεξ (που επί Σωτήρη Χατζάκη ανέκτησε το Εθνικό Θέατρο), στις 18 Νοεμβρίου, ένα συνέδριο στο πλαίσιο της Μπιενάλε της Αθήνας. Ετσι το έργο θα μεταφραστεί και στα αγγλικά, ύστερα από την τελευταία πράξη, όπως με ενημερώνει, του απελθόντος διευθυντή του Γαλλικού Ινστιτούτου Ολιβιέ Ντεκότ να μεταφραστεί στα γαλλικά.

INFO
«Μάγκντα Γκαίμπελς» του Γιώργου Βέλτσου, από 14/11 στο Νέο Ρεξ – Εθνικό Θέατρο. Σκηνοθεσία, σκηνικά, κοστούμια, live camera: Aντζελα Μπρούσκου. Μουσική και sound design: Θάλεια Ιωαννίδου