[Απλά μαθήματα αριθμητικής] Προστασία στους πραγματικά φτωχούς

Παντού στον κόσμο η προστασία της πρώτης κατοικίας αφορά οικονομικά αδύναμους δανειολήπτες που δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν στις υποχρεώσεις τους απέναντι στις τράπεζες.

Στην Ελλάδα του 2010, του πρώτου Μνημονίου και της βίαιης υποβάθμισης του επιπέδου διαβίωσης εκατοντάδων χιλιάδων νοικοκυριών, ο Νόμος Κατσέλη αποτέλεσε μια μεγάλη καινοτομία. Ηρθε να καλύψει τα πράγματι φτωχά νοικοκυριά από την αυθαιρεσία των τραπεζών. Να προστατέψει την πρώτη κατοικία τους από τον κίνδυνο του πλειστηριασμού εφόσον αποδεικνύεται από την αξιολόγηση των οικονομικών τους ότι αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τα δάνειά τους και αποδέχονται την εκποίηση των υπόλοιπων περιουσιακών στοιχείων τους καταβάλλοντας στις τράπεζες ένα ελάχιστο τίμημα για κάποιο διάστημα μέχρι την οριστική διαγραφή των οφειλών τους.

Ο νόμος αυτός για πρώτη φορά στην Ελλάδα έθεσε με πρωτοποριακό τρόπο τις διαδικασίες πτώχευσης ενός νοικοκυριού. Και αποτέλεσε, έτσι, ασπίδα προστασίας για χιλιάδες οικογένειες. Στη συνέχεια, οι παρεμβάσεις στον νόμο ήταν πολλές, άλλες καλές και άλλες κακές. Οσο βάθαινε η κρίση στη χώρα μας και το ένα Μνημόνιο έφερνε το άλλο τόσο μεγάλωνε η πίεση στις κυβερνήσεις που άλλαζαν διαδικασίες και κριτήρια για την υπαγωγή σε αυτόν, όλο και πιο εύκολα, περισσότερων δανειοληπτών. Ο αρχικός του χαρακτήρας αλλοιώθηκε. Σήμερα αρκεί μια αίτηση σε ειρηνοδικείο για να εξασφαλίσει κάποιος προστασία τουλάχιστον μέχρι την εκδίκαση της υπόθεσής του, που συνήθως φθάνει τη δεκαετία. Ηδη, περισσότεροι από 130.000 δανειολήπτες με ανάλογες αιτήσεις απολαμβάνουν την προστασία του νόμου ανεξάρτητα από το αν είναι πράγματι φτωχοί ή απλώς κερδίζουν χρόνο λόγω της πρωτόγονης κατάστασης που επικρατεί στους χρόνους απονομής της ελληνικής Δικαιοσύνης.

Η πίεση στις τράπεζες να καλύψουν με νέα κεφάλαια τη μαύρη τρύπα των κόκκινων δανείων τους και το γεγονός ότι τα κεφάλαια αυτά σε μεγάλο βαθμό είναι δανεικά του τρίτου Μνημονίου οδηγούν την κατάσταση σε πλήρες αδιέξοδο. Ούτε βοηθούν προτάσεις που υπερθεματίζουν για ακόμη μεγαλύτερη διεύρυνση των ορίων προστασίας –  εισοδηματικών και περιουσιακών –  οι οποίες μόνο καχυποψία προκαλούν. Η πρόταση της κυβέρνησης για την προστασία πρώτης κατοικίας με αντικειμενική αξία έως 300.000 ευρώ δεν είναι αποδεκτή από την τρόικα. Εν τέλει, άλλη είναι η πραγματική κατάσταση και το εύρος των επιλογών για διαπραγμάτευση με την τράπεζα ενός νοικοκυριού με πρώτη κατοικία 300.000 ευρώ στη Βουλιαγμένη και άλλη ενός νοικοκυριού με πρώτη κατοικία ακόμη και 150.000 ευρώ στην Αγία Παρασκευή!

Το ζητούμενο, επισημαίνουν κύκλοι της αγοράς, είναι οι αλλαγές στον νόμο για την πρώτη κατοικία να προστατέψουν τους φτωχούς. Και να μη στρώσουν το χαλί για μια νέα γενιά κόκκινων δανείων. Δηλαδή, για μια ακόμη ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών – που τόσο κόστος συνεπάγεται για τους φορολογουμένους –  πριν καν ολοκληρωθεί η τρίτη κατά σειρά που βρίσκεται σε εξέλιξη.