Μαζί και μόνοι στη Μαδρίτη

Ηταν κάπως σαν γαμήλια δεξίωση. Το σκηνικό ήταν ένα από τα επώνυμα «κτήματα» που προτιμούσε για τους γάμους της η αθηναϊκή μπουρζουαζία τον καιρό της προμνημονιακής ευημερίας. Η εκδήλωση πάντως είχε διαρκέσει πολύ λιγότερο από γάμο. «Συμπέθεροι» ήταν έξι συντηρητικοί ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ενωσης που είχαν σπεύσει στην Αθήνα στις 19 Φεβρουαρίου του 2004, λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές.

Αυτή πρέπει να ήταν και η πιο σύντομη σύνοδος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος. Στην πραγματικότητα δεν ήταν σύνοδος. Ηταν μια προεκλογική χάρη προς τον επίδοξο πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλή που διατηρούσε από το 1999 και θέση αντιπροέδρου στο ΕΛΚ. Στο τραπέζι κάθονταν, μεταξύ των άλλων, ο ισπανός πρωθυπουργός Χοσέ Μαρία Αθνάρ, ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι, ο Πορτογάλος που δεν έλειψε ποτέ από το πλευρό του Καραμανλή, ούτε ως πρωθυπουργός ούτε ως επίτροπος: ο Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο.

Εκείνο το γεύμα φαίνεται εκ των υστέρων ότι ήταν μάλλον η καλύτερη στιγμή στην πρόσφατη ιστορία των σχέσεων της Νέας Δημοκρατίας με την ευρωπαϊκή πολιτική της οικογένεια. Πρόκειται για μια σχέση που έκτοτε υπέστη σοβαρούς κλυδωνισμούς, φθάνοντας κοντά ακόμη και στη θραύση. Και που την περασμένη Τετάρτη και Πέμπτη πήρε ιλαροτραγικά χαρακτηριστικά, με την πολυκέφαλη αντιπροσωπεία στο συνέδριο του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στη Μαδρίτη.

Ταυρομαχίες

Η ΝΔ εμφανίστηκε να εξάγει την κρίση της, μεταφέροντας το θέατρο των εσωκομματικών εχθροπραξιών στην ισπανική πρωτεύουσα, όπου βρέθηκαν τελικώς μόνο οι τρεις από τους τέσσερις υποψηφίους, καθώς ο Κυριάκος Μητσοτάκης καθηλώθηκε στην Αθήνα λόγω πυρετού, σύμφωνα με την επίσημη δικαιολογία από το επιτελείο του.

Η εσωκομματική ζάλη αποτυπώθηκε και στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκε η ελληνική αποστολή. «Δεν ήξεραν πώς να μας αντιμετωπίσουν. Και ήταν λογικό. Ηξεραν ότι βρισκόμαστε σε μεταβατική φάση» λέει κομματικό στέλεχος με μεγάλη ευρωπαϊκή πείρα που συμμετείχε στην αποστολή στη Μαδρίτη.

Η ισπανική περιπέτεια είχε αρχίσει για τη ΝΔ πριν από το συνέδριο, με την απόσυρση της υποψηφιότητας της Ντόρας Μπακογιάννη για την αντιπροεδρία του κόμματος. Ηταν μια εξέλιξη για την οποία η ίδια φέρεται να ενοχοποιεί τις παρασκηνιακές παρεμβάσεις των σαμαρικών.

Η τυπική, «ορθόδοξη» δικαιολογία που προβάλλεται εκ των υστέρων είναι ότι η υποψηφιότητα ανακοινώθηκε πολύ αργά. Οι θέσεις αυτές είναι λίγο – πολύ προαποφασισμένες. Η ελληνική υποψηφιότητα ήλθε αφού το ΕΛΚ είχε ολοκληρώσει ήδη το «κάστινγκ» για τους αντιπροέδρους και γι’ αυτό ήταν δύσκολο να αλλάξουν οι κατανομές.

Σύμφωνα όμως με μια πιο μακροσκοπική εξήγηση, η αποτυχία της υποψηφιότητας Μπακογιάννη αντανακλά το υποβαθμισμένο status της Νέας Δημοκρατίας στο ΕΛΚ. Το ελληνικό συντηρητικό κόμμα δεν έχει τις προσβάσεις και την επιφάνεια που είχε στο παρελθόν. Είναι ένας συγγενής που φτώχυνε. Η ερμηνεία αυτή συνδυάζεται με τις πληροφορίες ότι (και) στη Μαδρίτη αναζωπυρώθηκε η ευρωπαϊκή καχυποψία κατά της ΝΔ λόγω της απόφασής της να καταψηφίσει τα προαπαιτούμενα.

Βγήκαν τα φίδια

Κομματικές πηγές από το συνέδριο του ΕΛΚ επιβεβαιώνουν ότι το ζήτημα της νεο-αντιμνημονιακής στάσης όντως τέθηκε, αλλά όχι με τη σφοδρότητα του παρελθόντος. Οπως λέγεται χαρακτηριστικά, «σηκώθηκαν κάποια φίδια», έγιναν ρητές αναφορές κυρίως από γερμανικής πλευράς. Ομως οι νύξεις αυτές δεν μπορούν καν να συγκριθούν με τη θέση στην οποία είχε βρεθεί η ΝΔ στο δραματικό συνέδριο του Ιουνίου του 2010. Τότε λέγεται ότι η αντιπροσωπεία υπό τον Αντώνη Σαμαρά είχε φθάσει στα πρόθυρα της αποχώρησης εξαιτίας των πιέσεων που ασκούνταν στην ελληνική πλευρά να προσυπογράψει το πρώτο Μνημόνιο. Οπως θυμάται στέλεχος που συμμετείχε στις διαβουλεύσεις, «δεν ήταν μαζί μας ούτε οι Κύπριοι».

Κινδυνεύει σήμερα η ΝΔ από μια παρόμοια περιθωριοποίηση; Η απάντηση που δίνεται είναι ότι η δυσαρέσκεια που εκφράζεται απέναντι στη ΝΔ είναι έκφανση της ευρωπαϊκής επιφυλακτικότητας συνολικά απέναντι στην Ελλάδα. Αυτό είναι το κλίμα που μεταδίδεται από τη Μαδρίτη. Ιδίως σε ό,τι αφορά τους συντηρητικούς κύκλους, η Ελλάδα αντιμετωπίζεται ξανά ως «ακατανόητη», «ανεπανόρθωτη» ιδιαιτερότητα.

Σε αυτό το φόντο, κάποιοι θεώρησαν σκόπιμο να χρησιμοποιήσουν το συνέδριο του ΕΛΚ ως ορμητήριο του εσωκομματικού προεκλογικού του αγώνα, τροφοδοτώντας με παραπολιτικές γκρίνιες τον Τύπο και τα social media. Πιο κραυγαλέο ήταν το δημόσιο παράπονο του Αδωνη Γεωργιάδη ότι – μεταξύ άλλων – «δεν του σύστησαν κανέναν ευρωπαίο ηγέτη» – παράπονο που ο Γιώργος Κουμουτσάκος απέδωσε διά του twitter στο γεγονός ότι «κάποιοι δεν γνωρίζουν πώς να κινηθούν σε διεθνές περιβάλλον».

Υπαρξιακά

Δεν ήταν το μόνο επεισόδιο γαλάζιου εμφυλίου που εκτυλίχθηκε σε ισπανικό έδαφος. Κάποιοι ωστόσο, προσκείμενοι στην πλευρά Μεϊμαράκη, δήλωναν ικανοποιημένοι. Η πιο κολακευτική για τη ΝΔ άποψη που ακούστηκε στο συνέδριο ήταν ότι το κόμμα βρίσκεται «στην πρώτη γραμμή της μάχης κατά του λαϊκισμού στην Ευρώπη» – με την έννοια ότι αντιπολιτεύεται δυνάμεις που οι ευρωπαίοι συντηρητικοί κατατάσσουν ως ευρωσκεπτικιστικές και λαϊκίστικες.

Είναι μια άποψη μάλλον ασύμβατη με τη διαπίστωση ότι οι ευρωπαϊκές ηγεσίες – ακόμη και οι ιδεολογικά συγγενείς προς τη ΝΔ – έχουν αποδαιμονοποιήσει τον ΣΥΡΙΖΑ. Και έχουν συμβιβαστεί με την ιδέα ότι αυτός θα είναι ο συνομιλητής τους από ελληνικής πλευράς. Τουλάχιστον στο εγγύς μέλλον. Μέχρι η ΝΔ να λύσει τα υπαρξιακά της.