Φοροζαλάδα για το τσίπουρο και την τσικουδιά

Ζαλίζουν οι απαιτήσεις της ΕΕ για αύξηση του φόρου στο τσίπουρο και στην τσικουδιά. Δύο παραδοσιακά προϊόντα τα οποία τα τελευταία χρόνια κερδίζουν όλο και περισσότερους «θαυμαστές» βρίσκονται στο επίκεντρο, με την Ελλάδα να κινδυνεύει να παραπεμφθεί στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο εάν αν δεν προχωρήσει σε αλλαγή του ισχύοντος  καθεστώτος φορολόγησής τους.

Χθες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με αιτιολογημένη γνώμη ζήτησε επίσημα από τη χώρα μας να τροποποιήσει το καθεστώς του φόρου κατανάλωσης για τα δύο συγκεκριμένα ποτά, με κατάργηση της έκπτωσης 50% στον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης για το εμφιαλωμένο τσίπουρο και την τσικουδιά αλλά και του μειωμένου συντελεστή που ισχύει για τους «διήμερους αποσταγματοποιούς» ο οποίος είναι στο 6% του κανονικού συντελεστή φόρου κατανάλωσης.

Οι κανόνες της ΕΕ προβλέπουν ότι ο ίδιος συντελεστής φόρου κατανάλωσης θα πρέπει να εφαρμόζεται σε όλα τα προϊόντα που παρασκευάζονται από αιθυλική αλκοόλη με ορισμένες εξαιρέσεις ή παρεκκλίσεις που προβλέπονται ρητώς από τη νομοθεσία της ΕΕ και πρέπει να ερμηνεύονται αυστηρά. Μάλιστα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι το καθεστώς που ισχύει στην Ελλάδα αποτελεί παράβαση της σχετικής νομοθεσίας της ΕΕ για τον φόρο κατανάλωσης και επίσης ευνοεί ένα αλκοολούχο ποτό εγχώριας παραγωγής έναντι των αλκοολούχων ποτών που παράγονται σε άλλα κράτη-μέλη. Σύμφωνα με την ΕΕ η Ελλάδα θα πρέπει εντός διμήνου να απαντήσει στο αίτημα της Επιτροπής ενώ σε περίπτωση έλλειψης ικανοποιητικής απάντησης μπορεί να υπάρξει παραπομπή της χώρας μας.  

Η απαίτηση αυτή της ΕΕ πρακτικά οδηγεί και στην αύξηση των τιμών στα συγκεκριμένα προϊόντα που σήμερα επιβαρύνονται με χαμηλότερους φόρους από τα άλλα αλκοολούχα.

Το τσίπουρο και η τσικουδιά είναι παραδοσιακά αλκοολούχα ποτά τα οποία παράγονται  σε πολλές περιοχές της Βόρειας Ελλάδας και στην Κρήτη ενώ και τα δύο έχουν προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη. Βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας, «διήμεροι» παραγωγοί τσίπουρου χαρακτηρίζονται οι νόμιμοι αμπελουργοί που μετά την οινοποίηση αποστάζουν τα στέμφυλά τους για μέγιστο διάστημα τεσσάρων 48ώρων (διημέρων). Για να αποκτήσουν δικαίωμα απόσταξης απαιτούνται προϋποθέσεις όπως η βεβαίωση αμπελοκτημοσύνης και ισχύουν περιορισμοί στη διάθεση του προϊόντος. Εφόσον αυτοί τηρούνται, το προς παραγωγή χύμα τσίπουρο φορολογείται κατ’ αποκοπή και προκαταβολικά με 1,4 ευρώ ανά λίτρο αιθυλικής αλκοόλης ή 0,59 ευρώ το κιλό, ποσό αισθητά χαμηλότερο από τον ΕΦΚ 12,75 ευρώ ανά λίτρο καθαρής αλκοόλης που πληρώνουν οι αποσταγματοποιοί αντίστοιχων εμφιαλωμένων προϊόντων.

Το αγκάθι. Ωστόσο, κάθε χρόνο στην Ελλάδα παράγονται και διακινούνται μεγάλες ποσότητες παράνομου χύμα προϊόντος.

Αυτός άλλωστε είναι και ο λόγος για τον οποίο δεν είναι η πρώτη φορα που το τσίπουρο και η τσικουδιά βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Εδώ και καιρό η ΕΕ είχε κρούσει τον κώδωνα υπογραμμίζοντας τις στρεβλώσεις που υπάρχουν. Εχει μάλιστα αποστείλει προειδοποιητική επιστολή από τον Οκτώβριο του 2011.

Ομως και εντός των ελληνικών συνόρων έχει εκφραστεί έντονος προβληματισμός για τη διακίνηση του χύμα τσίπουρου καθώς εντοπίζονταν «παράθυρα» που ενίσχυαν το λαθρεμπόριο επιφέροντας σημαντικές απώλειες στα δημόσια έσοδα.

Σύμφωνα με τις υπηρεσίες του υπουργείου Οικονομικών κάθε χρόνο δηλώνονται ότι παράγονται 5-7 εκατ. κιλά χύμα τσίπουρο διημέρων, ενώ η παραγόμενη ποσότητα του «επίσημου» τσίπουρου αντιστοιχεί περίπου στο 1/3 του δηλωμένου χύμα τσίπουρου (δεν ξεπερνάει τα 3 εκατ. λίτρα) και μόνο στο 1/10 του πραγματικού όγκου χύμα τσίπουρου που παράγεται κάθε χρόνο, δηλαδή ξεπερνά τα 24 εκατ. λίτρα.

Υπολογίζεται μάλιστα ότι το παράνομα διακινούμενο χύμα τσίπουρο στην Ελλάδα αγγίζει τα 10,8 εκατ. λίτρα και η αντίστοιχη απώλεια φορολογικών εσόδων ανέρχεται στα 97,7 εκατ. ευρώ ή στα 250-300 εκατ. ευρώ αν υπολογιστεί ολόκληρη η εφοδιαστική αλυσίδα.  

Τι προτείνει ο ΟΟΣΑ. Το πρόβλημα και η ανάγκη για αλλαγές στο ισχύον καθεστώς υπογραμμίζονται και στη δεύτερη εργαλειοθήκη του ΟΟΣΑ, η υιοθέτηση της οποίας προβλέπεται από το πλαίσιο της συμφωνίας του περασμένου Ιουλίου. Ανάμεσα στις 80 αλλαγές για τη λειτουργία του κλάδου των αλκοολούχων προτείνει την κατάργηση της διακίνησης χύμα τσίπουρου και την επιβολή κλιμακούμενης φορολογίας στους μικροπαραγωγούς ως μέτρο για την καταπολέμηση του αθέμιτου ανταγωνισμού και την πάταξη του λαθρεμπορίου. Πάντως στο παρελθόν από το υπουργείο Οικονομικών είχε συνταχθεί μια αναλυτική έκθεση από τον τότε αρμόδιο υφυπουργό Γιώργο Μαυραγάνη, η οποία και είχε επιδοθεί το καλοκαίρι του 2014 στο γραφείο του τότε υπουργού Οικονομικών Γιάννη Στουρνάρα. Στην έκθεση, σύμφωνα με πληροφορίες, αποτυπωνόταν αναλυτικά η κατάσταση που επικρατεί σήμερα στην Ελλάδα, το τι ισχύει σε άλλα κράτη-μέλη και καταγράφονταν εναλλακτικές προτάσεις «θεραπείας» του προβλήματος. Πρόθεση αυτής της πρωτοβουλίας ήταν να εναρμονιστεί η νομοθεσία με τα όσα ισχύουν στην Ευρώπη, να αξιοποιηθεί η σχετική ευρωπαϊκή οδηγία για τα μικρά αποστακτήρια και να προστατευθεί η παραδοσιακή δραστηριότητα των «καζανιών» με τέτοιο τρόπο όμως που δε θα οδηγεί σε έξαρση του λαθρεμπορίου.  

Η παραγωγή και το λαθρεμπόριο
24 εκατ. λίτρα τσίπουρου εκτιμάται ότι παράγονται και διακινούνται κάθε χρόνο στην Ελλάδα 
5-7 εκατ. λίτρα είναι οι ποσότητες που δηλώνονται κάθε χρόνο από διήμερους παραγωγούς
300 εκατ. ευρώ εκτιμάται η απώλεια εσόδων από φόρους εξαιτίας της παράνομης διακίνησης χύμα τσίπουρου και τσικουδιάς